Apium graveolensL.
Xidli qoranafis; Qarafs · Сельдерей пахучий
Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
- Oila · Family
- Apiaceae
- Tartib · Order
- Apiales
- Turkum · Genus
- Apium
- O‘zbekcha nomi · Uzbek name
- Xidli qoranafis; Qarafs
- Ruscha nomi · Russian name
- Сельдерей пахучий
- Kelib chiqishi · Origin
- Mahalliy · Native
- Endemizm · Endemism
- Yo‘q · No
- Hayotiy shakli · Life form
- ikki yillik o‘t (biennial herb), bir yillik o‘t (annual herb)
- Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
- dorivor (medicinal), oziq-ovqatbop (food), efir moyli (essential-oil)
- O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
- —
- IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
- LC Kam xavfli · Least Concern
- Birinchi chop etilgan · First published
- Sp. Pl. : 264 (1753)
- Markaziy Osiyoda · In Central Asia
- O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
- Aniqlash manbasi · Identification source
- Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 237-bet (vol. 7, p. 237)
- Yashash joylari · Habitat
- Polizlar (ekiladi), suv havzasilarning qirg‘oqi, nam joy, bo‘z yerlar (yovvoyilashgan)
Vegetable gardens (is cultivated), bank of water bodies, moist place, fallows (feral) - Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
- Tekislik, tog‘ oldi, past tog‘lar
Plain, foothills, low mountains - Fenologiya · Phenology
- Gullashi may–iyul, mevalashi iyun–avgust
Flowering May–Jul, fruiting Jun–Aug - O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
- Zeravshan daryosining vodiyi, Farg‘ona vodiyi, Tyan-Shan (tizma Chotqol, Ugom, Pskom, Qurama, Mo‘g‘ultov, Farg‘ona), Pomir-Oloy (tizma Turkiston, Zarafshon, Hisor tizmasi, Bobotog‘, Kuhitang, Janubiy Tojiston past tog‘lari), Kopetdog‘, Katta Bolqon
Valley of river Zeravshan, Fergana valley, Tian Shan (range Chatkal, Ugam, Pskem, Kurama, Mogoltau, Fergana), Pamir-Alai (range Turkestan, Zarafshan, Hissar range, Babatag, Kugitang, foothills of southern Tajikistan), Kopet Dag, Greater Balkhan - Manba · Source
- «Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
- Morfologik tavsif · Morphological description
- O‘simlik ikki yillik, 50–80 cm balandlikda. Ildizlar panjasimon shoxlangan, urchuqsimon yoki arqonsimon yon ildizlarli. Poyalar kovak, to‘g‘ri, chuqur-egatli, o‘rtadan yoki asosdan shoxlanuvchi; har bir uchki soyabonning shoxi qisqa band va qarama-qarshi uzun yon novdachalarda tugaydi, kuchli перерастающими uchki soyabon. Soyabonlar qisqa qo‘ltiq novdachalarda joylashgan, yoki qarshisida barglar juda qisqa bandlar, yoki bandsiz. Ildiz oldi barglar uzun barg bandilarda; barg bandilar ingichka, qirrali, plastinkalardan 2–3 marta uzunroq; plastinka 5–15 cm uzunlikda, shakli tuxumsimon yoki tuxumsimon-nashtarsimon, uchtalik yoki patsimon kesilgan; ularning birlamchi segmentlar bandchalarda, yirik, 2–5 cm uzunlikda, deltasimon-romb shaklli, teskari tuxumsimon yoki keng-tuxumsimon, butun yoki yarmigacha kesikli yirikda, chetida yirik-tishli bo‘laklar; yuqorigi poya barglar uch cho‘ziq yoki nashtarsimon bo‘laklardan, asosida ponasimon, butun qirrali yoki kesikli, pardasimon barg qinilarli. Soyabonlar 1.5–2.5 cm diametrda, 4–14 nurli; nurlar 20 mm gacha uzunlikda, bir xil emas; o‘ram va kichik o‘ramlar yo‘q; kichik soyabonlar 12–20 gulli; gul bandilar keskin teng emas, 4 mm gacha uzunlikda. Gulbarglar tuxumsimon, 0.5 mm gacha uzunlikda, biroz o‘yiq, cho‘zilgan, qayrilganli ichkariga uch, asosida juda qisqa tirnoq. Stilopodiy yopishgan-konussimon; ustuncha shoxilar 0.4 mm gacha uzunlikda, qayrilgan, boshchasimon tumshuqchalarli. Mevalar 1.2–2 mm diametrda, deyarli yumaloq. Qirra qisqa-qanotsimon. N = 10, 11; 2 n = 18, 22, 23, 24.
Plant biennial, 50–80 cm tall. Roots palmately branched, with fusiform or cord-like lateral roots. Stems hollow, straight, deeply-grooved, from middle or from base branching; each branch ends terminal umbel on short stalk and opposite long lateral twigs, strongly перерастающими terminal umbel. Umbels arranged on short axillary twigs, or opposite leaves on very short stalks, or sessile. Basal leaves on long petioles; petioles thin, ribbed, 2–3 times longer than blades; blade 5–15 cm long, in outline ovate or ovate-lanceolate, ternate or pinnatisect; their primary segments on petiolules, large, 2–5 cm long, delta-like-rhombic, obovate or broad-ovate, entire or up to half incised on large, along the margin coarsely-toothed lobes; upper cauline leaves from three oblong or lanceolate lobes, at the base cuneate, entire or incised, with membranous sheaths. Umbels 1.5–2.5 cm in diameter, 4–14-ray; rays up to 20 mm long, unequal; involucre and involucels absent; umbellules 12–20-flowered; pedicels sharply unequal, up to 4 mm long. Petals ovate, up to 0.5 mm long, slightly emarginate, with drawn out, recurved inward apex, at the base with very short claw. Stylopodium appressed-conical; style branches up to 0.4 mm long, reflexed, with capitate stigmas. Fruits 1.2–2 mm in diameter, almost rounded. Rib short-wing-like. N = 10, 11; 2 n = 18, 22, 23, 24.Asl matn (ruscha) · Russian original
Растения двулетние, 50–80 см выс. Корни пальчато разветвленные, с веретеновидными или шнуровидными боковыми корнями. Стебли полые, прямые, глубокобороздчатые, от середины или от основания ветвящиеся; каждая ветвь заканчивается конечным зонтиком на короткой ножке и супротивными длинными боковыми веточками, сильно перерастающими конечный зонтик. Зонтики расположены на коротких пазушных веточках, или против листьев на очень коротких ножках, или сидячие. Прикорневые листья на длинных черешках; черешки тонкие, ребристые, в 2–3 раза длиннее пластинок; пластинки 5–15 см дл., в очертании яйцевидные или яйцевидно-ланцетные, тройчатые или перисторассеченные; их первичные сегменты на черешочках, крупные, 2–5 см дл., дельтовидно-ромбические, обратнояйцевидные или широкояйцевидные, цельные или до половины надрезанные на крупные, по краю крупнозубчатые лопасти; верхние стеблевые листья из трех продолговатых или ланцетных долей, у основания клиновидных, цельнокрайних или надрезанных, с пленчатыми влагалищами. Зонтики 1.5–2.5 см в диам., 4–14-лучевые; лучи до 20 мм дл., неодинаковые; обертки и оберточки отсутствуют; зонтички 12 –20-цветковые; цветоножки резко неравные, до 4 мм дл. Лепестки яйцевидные, до 0.5 мм дл., слегка выемчатые, с оттянутой, загнутой внутрь верхушкой, в основании с очень коротким ноготком. Подстолбия прижато-конические; стилодии до 0.4 мм дл., отогнутые, с головчатыми рыльцами. Плоды 1.2–2 мм в диам., почти округлые. Ребра короткокрыловидные. n=10, 11; 2n=18, 22, 23, 24.
«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation. - Aniqlagich · Key
- Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →