Chaerophyllum nodosum(L.) Crantz
Bo‘g‘imli shishpoya · Вздутостебельник узловатый
Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
- Oila · Family
- Apiaceae
- Tartib · Order
- Apiales
- Turkum · Genus
- Chaerophyllum
- O‘zbekcha nomi · Uzbek name
- Bo‘g‘imli shishpoya
- Ruscha nomi · Russian name
- Вздутостебельник узловатый
- Kelib chiqishi · Origin
- Mahalliy · Native
- Endemizm · Endemism
- Yo‘q · No
- Hayotiy shakli · Life form
- bir yillik o‘t (annual herb)
- Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
- oziq-ovqatbop (food), efir moyli (essential-oil)
- O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
- —
- IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
- NE Baholanmagan · Not Evaluated
- Sinonimlar · Synonyms
- Myrrhoides nodosa; Physocaulis nodosus
- Birinchi chop etilgan · First published
- Cl. Umbell. Emend. : 76 (1767)
bazionim · basionym: Scandix nodosa L., Sp. Pl. : 257 (1753) - Markaziy Osiyoda · In Central Asia
- O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
- Aniqlash manbasi · Identification source
- Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 181-bet (vol. 7, p. 181) · Physocaulis nodosus (L.) W. D. J. Koch nomi bilan (treated as)
- Yashash joylari · Habitat
- Daryoning vodiyi, nam soya joy, qoyalar, bargli o‘rmon
Valley of river, moist shady place, rocks, deciduous forest - Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
- Tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Foothills, low mountains, mid-mountains - Fenologiya · Phenology
- Gullashi may–iyul, mevalashi iyun–avgust
Flowering May–Jul, fruiting Jun–Aug - O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
- Tyan-Shan (Ugom, Pskom, Chotqol tizmasi), Pomir-Oloy (Zarafshon, Hisor, Qorategin tizmasi, Janubiy Tojiston past tog‘lari), Kopetdog‘ (g‘arbiy va markaziy)
Tian Shan (Ugam, Pskem, Chatkal range), Pamir-Alai (Zarafshan, Hissar, Karategin range, foothills of southern Tajikistan), Kopet Dag (western and central) - Manba · Source
- «Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
- Morfologik tavsif · Morphological description
- Bir yillik o‘simlik 20–60(100) cm balandlikda, qattiqli, bandsiz qillarning do‘ngchalarida. Poyalar yakka, to‘g‘ri, kovak, bo‘g‘imlar ostida shishgan, 3–4 mm diametrda, asosida, pastki qismida va bo‘g‘imlar qillida tukli, tez qizaradigan, yuqori qismida shoxlanuvchi; soyabonlar qisqa chetga og‘gan bandlarda, qarama-qarshi barglar, ba’zan soyabonlar uzun bandlarda bor (pastki). Pastki barglar ingichka, erta so‘liydigan, uzun bandli; barg bandilar tukli qisqa tuklar, keng o‘yiqli adaksial tomonlarli, неребристые, zich, periferik va markaziy o‘tkazuvchi dastalarli. Barglarning plastinkasi shakli keng-tuxumsimon yoki uchburchak, 6–12 cm uzunlikda, 5–15 cm kenglikda, keng-nashtarsimon yoki tuxumsimon, biroz o‘tkir-bo‘lakli yoki bo‘lingan uchki segmentlar 1–4.5 cm uzunlikdali, 0.8–2.5 cm kenglikda; o‘rta poya barglar yanada yirik plastinkalar; yuqorigi barglar kichik plastinkalarli, bandsiz cho‘zilgan tor barg qinilarda. Устьица аномоцитные, ozgina диацитных bor. Soyabonlar 4–7 cm diametrda, 2–4 nurlarli; nurlar qattiq, qoplangan yuqoriga yo‘nalgan tuklar, o‘ramlarsiz. Kichik soyabonlar 4–10 ingichkali, keyinchalik qalinlashuvchi nurlar; markaziy gul kichik soyabonda bandsiz, qolgan bandlar 5–6 mm gacha uzunlikda. Kichik o‘ramlar 5 chiziqsimon yoki nashtarsimon, o‘tsimon, o‘tkirlashgan, tuklidan, mevalaganda pastga qayrilgan bargchalar. Kosacha tishlari sezilmas. Gulbarglar oq, shakli teskari-yurak shaklli, 1.5–2 mm uzunlikda, asosida asta-sekin toraygan qisqa tirnoqda, tashqarida siyrak qillarli, qisqa, tor, qayrilganli ichkariga uchlar. Stilopodiy konussimon; ustuncha shoxilar emas rivojlangan, tumshuqcha deyarli bandsiz. Mevalar biroz siqilgan yonlarli, asta-sekin yuqoriga qarab biroz toraygan, bandsizli do‘ngchalarda, yuqoriga yo‘nalgan tuklar va qillar. Karpoforlar ikki bo‘lakka bo‘lingan faqat yuqori qismida. Mericarplar 9–12 mm uzunlikda, 1.5–2 mm kenglikda, cho‘ziq yoki chiziqsimon, keng o‘tmas qirralarli. Ekzokarp mayda hujayralardan. Komissura tor. Mezokarp deyarli butun, bundan tashqari tor ложбинок, kuchli yog‘ochlashgan hujayralar. O‘tkazuvchi dastalar kuchli kengaygan тангентальном yo‘nalganda, sezilarli qism перикарпа egallaydi. Sekretor kanalchalar egatlarda yakka, komissural tomonda 2, qirrali kanalchalarda mayda, 1–2da. Endosperm yarim oysimon, komissural tomonlarli chuqur tor o‘yiqli, ba’zan uch kengayganda. N = 7, 11; 2 n = 22.
Annual plant 20–60(100) cm tall, covered with rigid, sessile on tubercles of bristles. Stems solitary, straight, hollow, under nodes inflated, 3–4 mm in diameter, at the base, in the lower part and in nodes bristly hairy, often turning red, in the upper part branching; umbels on short spreading stalks, opposite leaves, sometimes there are umbels on long stalks (lower). Lower leaves thin, early withering, long-petiolate; petioles hairy short hairs, with broad notch with adaxial sides, неребристые, dense, with peripheral and central conducting fascicles. Blade of leaves in outline broad-ovate or triangular, 6–12 cm long, 5–15 cm wide, with broad-lanceolate or ovate, somewhat acute-lobed or divided terminal segments 1–4.5 cm long, 0.8–2.5 cm wide; middle cauline leaves with more large blades; upper leaves with small blades, sessile on elongated narrow sheaths. Устьица аномоцитные, there is a little диацитных. Umbels 4–7 cm in diameter, with 2–4 rays; rays rigid, covered upward directed hairs, without involucres. Umbellules with 4–10 thin, later thickening rays; central flower in umbellule sessile, remaining on stalks up to 5–6 mm long. Involucels from 5 linear or lanceolate, herbaceous, acute, hairy, in fruit downward reflexed leaflets. Calyx teeth inconspicuous. Petals white, in outline ob-cordate, 1.5–2 mm long, at the base gradually narrowed in short claw, outside covered with sparse bristles, with short, narrow, recurved inward apexes. Stylopodium conical; style branches not developed, stigma almost sessile. Fruits slightly compressed with sides, gradually upward slightly narrowed, covered with sessile on tubercles, upward directed hairs and bristles. Carpophores bipartite only in the upper part. Mericarps 9–12 mm long, 1.5–2 mm wide, oblong or linear, with broad obtuse ribs. Exocarp from small cells. Commissure narrow. Mesocarp almost whole, except narrow ложбинок, from strongly lignified cells. Conducting fascicles strongly broadened in тангентальном directed, occupies considerable part перикарпа. Secretory canals in grooves solitary, on commissural side along 2, ribbed canals small, along 1–2. Endosperm semilunar, with commissural sides with deep narrow notch, sometimes on end broadened. N = 7, 11; 2 n = 22.Asl matn (ruscha) · Russian original
Однолетние растения 20–60(100) см выс., покрытые жесткими, сидячими на бугорках щетинками. Стебли одиночные, прямые, полые, под узлами вздутые, 3–4 мм в диам., при основании, в нижней части и в узлах щетинисто опушенные, часто краснеющие, в верхней части ветвящиеся; зонтики на коротких отклоненных ножках, супротивные листьям, иногда имеются зонтики на длинных ножках (нижние). Нижние листья тонкие, рано увядающие, длинночерешковые; черешки опушенные короткими волосками, с широкой выемкой с адаксиальной стороны, неребристые, плотные, с периферическими и центральными проводящими пучками. Пластинки листьев в очертании широкояйцевидные или треугольные, 6–12 см дл., 5–15 см шир., с широколанцетными или яйцевидными, островато-лопастными или раздельными конечными сегментами 1–4.5 см дл., 0.8–2.5 см шир.; средние стеблевые листья с более крупными пластинками; верхние листья с маленькими пластинками, сидячими на удлиненных узких влагалищах. Устьица аномоцитные, имеется немного диацитных. Зонтики 4–7 см в диам., с 2–4 лучами; лучи жесткие, покрытые вверх направленными волосками, без оберток. Зонтички с 4–10 тонкими, впоследствии утолщающимися лучами; центральный цветок в зонтичке сидячий, остальные на ножках до 5–6 мм дл. Оберточки из 5 линейных или ланцетных, травянистых, заостренных, опушенных, при плодах вниз отогнутых листочков. Зубцы чашечки незаметные. Лепестки белые, в очертании обратносердцевидные, 1.5–2 мм дл., у основания постепенно суженные в короткий ноготок, снаружи покрытые редкими щетинками, с короткими, узкими, загнутыми внутрь верхушками. Подстолбия конические; стилодии не развиты, рыльца почти сидячие. Плоды слегка сжатые с боков, постепенно кверху чуть суженные, покрытые сидячими на бугорках, вверх направленными волосками и щетинками. Карпофоры двураздельные только в верхней части. Мерикарпии 9–12 мм дл., 1.5–2 мм шир., продолговатые или линейные, с широкими тупыми ребрами. Экзокарп из мелких клеток. Комиссура узкая. Мезокарп почти весь, кроме узких ложбинок, из сильно одревесневших клеток. Проводящие пучки сильно расширены в тангентальном направлении, занимают значительную часть перикарпа. Секреторные канальцы в ложбинках одиночные, на комиссуральной стороне по 2, реберные канальцы мелкие, по 1–2. Эндосперм полулунный, с комиссуральной стороны с глубокой узкой выемкой, иногда на конце расширенной. n=7, 11; 2n=22.
«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation. - Aniqlagich · Key
- Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →