O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Dodartia orientalisL.

Sharq dodartiyasi · Додарция восточная

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Orobanchaceae
Tartib · Order
Lamiales
Turkum · Genus
Dodartia
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Sharq dodartiyasi
Ruscha nomi · Russian name
Додарция восточная
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
dorivor (medicinal), asal beruvchi (melliferous), manzarali (ornamental), insektitsid (insecticidal)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Sp. Pl. : 633 (1753)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 9-tom, 221-bet (vol. 9, p. 221)
Yashash joylari · Habitat
Qumli, gilli, shag‘alli cho‘llar, tog‘ oldi tekisliklar, mayda tuproqli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar, sho‘rtobli joy, daryoning vodiyi, begona joy, dala, bo‘z yerlar, yo‘lning yo‘l chetlarilari, vohalar
Sandy, clayey, gravelly deserts, foothill plains, fine-earth, gravelly, stony slopes, saline-alkaline place, valley of river, weedy place, field, fallows, roadsides of road, oases
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tekislik, tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Plain, foothills, low mountains, mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi va mevalashi may–iyul
Flowering and fruiting May–Jul
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Butun O‘rta Osiyo bo‘ylab
Throughout Central Asia
O‘zbekistonda tarqalishi · Distribution in Uzbekistan
Butun O‘zbekiston bo‘ylab
Throughout Uzbekistan
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik o‘simlik 15–50 cm balandlikda, tuksiz, ba’zan pastki qismida mayda va qisqa tukli. Ildiz yo‘g‘on, to‘g‘ri, cho‘zilgan. Poyalar yakka yoki deyarli dastali, to‘g‘ri, yumaloq, asosdan shoxlangan; shoxlar ingichka, buralgan, pastki qarama-qarshi, yuqorigi navbatma-navbat, teng baland, kam bargli. Barglar pastki qarama-qarshi, tuxumsimon yoki cho‘ziq, asosida kengaygan 1.5–4.5 cm uzunlikda, 3–5 mm kenglikda, qolgan navbatma-navbat, chiziqsimon-nashtarsimon yoki chiziqsimon, 1 cm uzunlikda, 1 mm kenglikda, kabi va pastki, o‘tkir; yuqorigi 0.5 cm uzunlikda, 1 mm kenglikda, tangachasimon, deyarli chiziqsimon, o‘tmas, barcha barglar yassi, bandsiz, bir tomir, butun qirrali yoki ba’zan siyrak joylashgan-tishli. Gullar qisqada, 0.5–1 mm uzunlikda, to‘g‘ri, yo‘g‘on, tuksiz gul bandilar, siyrak joylashgan, 3–7da uchki, oddiy, to‘g‘ri, bargsiz, shingilsimon to‘pgullarda, 3.5–11 cm uzunlikda, 1–2.5 cm kenglikda; gulyonbarglar 1.5–5 mm uzunlikda, 0.5–1.7 mm kenglikda, cho‘ziq-nashtarsimon yoki tuxumsimon, biroz o‘tkir kosacha 3.5 mm uzunlikda, gultojdan 4–5 marta qisqaroq, 10 tomirlarli, tuksiz va uchburchak yoki deltasimon, o‘tkir, to‘g‘rili, mm uzunlikda., deyarli teng tishlar. Gultoj to‘q-to‘q qirmizi yoki to‘q-binafsha, 1.5–2.5 cm uzunlikda, juda kam oq, qurishda qoraya boruvchi, deyarli ochiq tomoq, tashqarida mayda-bezli yoki tuksiz, nay gurzisimonli, to‘g‘ri va 2 gultoj yaprog‘ining lablari, yuqorigi lab qisqa, to‘g‘ri, tuxumsimon yoki cho‘ziq, qiltiq изрезанная, 2 bo‘lakli, bo‘laklar tuxumsimon, biroz o‘tkir, pastki 2–3 marta yuqorigi, qavariqda oshadi, 3 bo‘lakli, yon bo‘laklar yumaloq, o‘rta tuxumsimon-cho‘ziq, o‘tmas, 2 bo‘ylama do‘ngchalarli o‘rtasida, zich uzunli, yassi oq, uch yumaloqda, qora bezlar (gurzisimon polosalar). Changchi 2, deyarli teng gultojning nayi va 2 marta (?) uzunroq uning, chiqib turuvchi, ozgina yuqorigi lablardan qisqaroq, changchi ipilar ularning tuksiz, chang xaltachasilar binafsha, tuksiz, buyraksimon. Tugunchak sharsimon, 1.5 mm uzunlikda, 1.3 mm kenglikda, tuksiz. Ustuncha 1.3 cm uzunlikda, tuksiz, to‘g‘ri, tugunchakdan 6–7 marta uzunroq, chiqib turuvchi, 2 bo‘lakli tumshuqchali, bo‘laklar yassi, ingichka, cho‘ziq yoki tuxumsimon, teng, o‘tmas, yuzada tuklari uzun. Ko‘sak tog‘aysimon, 2 uyacha, noaniq 4 egatli, silliq, 5 mm uzunlikda, qo‘ng‘ir yoki to‘q-jigarrang, yuqorida botiq, kichik o‘tkir uchli. Urug‘ tuxumsimon yoki 3 qirrali, 0.5–0.7 mm uzunlikda, 0.3 mm kenglikda, jigarrang, silliq.
Perennial plant 15–50 cm tall, glabrous, sometimes in the lower part small and shortly hairy. Root thick, straight, elongated. Stems solitary or almost fasciculate, straight, rounded, from base branched; branches thin, sinuous, lower opposite, upper alternate, equal tall, rarely leafy. Leaves lower opposite, ovate or oblong, at the base broadened 1.5–4.5 cm long, 3–5 mm wide, remaining alternate, linear-lanceolate or linear, 1 cm long, 1 mm wide, as and lower, acute; upper 0.5 cm long, 1 mm wide, scale-like, almost linear, obtuse, all leaves flat, sessile, one vein, entire or sometimes spaced-toothed. Flowers on short, 0.5–1 mm long, straight, thick, glabrous pedicels, spaced, along 3–7 in terminal, simple, straight, leafless, raceme-like inflorescences, 3.5–11 cm long, 1–2.5 cm wide; bracts 1.5–5 mm long, 0.5–1.7 mm wide, oblong-lanceolate or ovate, somewhat acute calyx 3.5 mm long, 4–5 times shorter than the corolla, with 10 veins, glabrous and with triangular or delta-like, acute, straight, mm long., almost equal teeth. Corolla dark-purple or dark-violet, 1.5–2.5 cm long, very rarely white, at drying blackening, with almost open throat, outside finely-glandular or glabrous, with tube club-shaped, straight and 2-lips of limb, upper lip short, straight, ovate or oblong, awn изрезанная, 2-lobed, lobes ovate, somewhat acute, lower in 2–3 times exceeds upper, convex, 3-lobed, lateral lobes rounded, middle ovate-oblong, obtuse, with 2 longitudinal tubercles in the middle, densely covered with long, flat white, on end of rounded, black glands (club-shaped belts). Stamen 2, almost equal tube of corolla and 2 times (?) longer its, protruding, a little shorter than upper lips, filaments their glabrous, anthers violet, glabrous, reniform. Ovary globose, 1.5 mm long, 1.3 mm wide, glabrous. Style 1.3 cm long, glabrous, straight, 6–7 times longer than the ovary, protruding, with 2-lobed stigma, lobes flat, thin, oblong or ovate, equal, obtuse, on surface villous. Capsule cartilaginous, 2-locule, indistinct 4-grooved, smooth, 5 mm long, brown or dark-brown, at the top impressed, with small mucro. Seed ovate or 3-angled, 0.5–0.7 mm long, 0.3 mm wide, brown, smooth.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетнее растение 15–50 см выс., голое, иногда в нижней части мелко и коротко опушенное. Корень толстый, прямой, удлиненный. Стебли одиночные или почти пучковатые, прямые, округлые, от основания ветвистые; ветви тонкие, извилистые, нижние супротивные, верхние очередные, равно высокие, редко олиственные. Листья нижние супротивные, яйцевидные или продолговатые, в основании расширенные 1.5–4.5 см дл., 3–5 мм шир., остальные очередные, линейно-ланцетные или линейные, 1 см дл., 1 мм шир., как и нижние, острые; верхние 0.5 см дл., 1 мм шир., чешуевидные, почти линейные, тупые, все листья плоские, сидячие, одной жилкой, цельнокрайние или иногда расставленно-зубчатые. Цветы на коротких, 0.5–1 мм дл., прямых, толстых, голых цветоножках, расставленные, по 3–7 в верхушечных, простых, прямых, безлистных, кистевидных соцветиях, 3.5–11 см дл., 1–2.5 см шир.; прицветники 1.5–5 мм дл., 0.5–1.7 мм шир., продолговато-ланцетные или яйцевидные, островатые Чашечка 3.5 мм дл., в 4–5 раз короче венчика, с 10 жилками, голая и с треугольными или дельтовидными, острыми, прямыми, I мм дл., почти равными зубцами. Венчик темно-пурпуровый или темно-фиолетовый, 1.5–2.5 см дл., очень редко белый, при высыхании чернеющий, с почти открытым зевом, снаружи мелкожелезистый или голый, с трубкой булавовидной, прямой и 2-губым отгибом, верхняя губа короткая, прямая, яйцевидная или продолговатая, остро изрезанная, 2-лопастная, лопасти яйцевидные, островатые, нижняя в 2–3 раза превышает верхнюю, выпуклая, 3-лопастная, боковые лопасти округлые, средняя яйцевидно-продолговатая, тупая, с 2 продольными бугорками посредине, густо покрытыми длинными, плоскими белыми, на конце округлыми, черными железками (булавовидными полосками). Тычинок 2, почти равные трубке венчика и 2 раза (?) длиннее ее, выставляющиеся, немного короче верхней губы, нити их голые, пыльники фиолетовые, голые, почковидные. Завязь шаровидная, 1.5 мм дл., 1.3 мм шир., голая. Столбик 1.3 см дл., голый, прямой, в 6–7 раз длиннее завязи, выставляющийся, с 2-лопастным рыльцем, лопасти плоские, тонкие, продолговатые или яйцевидные, равные, тупые, на поверхности ворсинчатые. Коробочка хрящеватая, 2-гнездная, неясно 4-бороздчатая, гладкая, 5 мм дл., бурая или темнокоричневая, наверху вдавленная, с маленьким остроконечием. Семена яйцевидные или 3-гранные, 0.5–0.7 мм дл., 0.3 мм шир., коричневые, гладкие.

«Флора Узбекистана», 2-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 2 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases