O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Falcaria vulgarisBernh.

Oddiy o‘roqbarg; Qarg‘atuyoq · Резак обыкновенный

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Falcaria
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Oddiy o‘roqbarg; Qarg‘atuyoq
Ruscha nomi · Russian name
Резак обыкновенный
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
dorivor (medicinal), oziq-ovqatbop (food), efir moyli (essential-oil)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Falcaria sioides
Birinchi chop etilgan · First published
Syst. Verz. Erf. : 176 (1800)
bazionim · basionym: Sium falcaria L., Sp. Pl. : 252 (1753)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 235-bet (vol. 7, p. 235)
Yashash joylari · Habitat
O‘tloq, daryoning vodiyi, mayda tuproqli, shag‘alli yonbag‘irlar, suv havzasilarning qirg‘oqi, vohalar, yaylov, bog‘lar, yo‘lning yo‘l chetlarilari
Meadow, valley of river, fine-earth, gravelly slopes, bank of water bodies, oases, pasture, orchards, roadsides of road
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tekislik, tog‘ oldi, past tog‘lar
Plain, foothills, low mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi may–iyun, mevalashi iyun–avgust
Flowering May–Jun, fruiting Jun–Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Qozog‘iston past tepaliklari, Turg‘ay botiqi, Balxashbo‘yi cho‘llari, Farg‘ona vodiyi, Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (tizmalar Zailiy Olatov, Ugom va Chotqol), Pomir-Oloy (tog‘ oldilar Turkiston, Zarafshon va Hisor tizmalari), Kopetdog‘
Kazakhstan small hills, Turgai depression, Balkhash deserts, Fergana valley, Dzungarian Alatau, Tian Shan (ranges Trans-Ili Alatau, Ugam and Chatkal), Pamir-Alai (foothills of Turkestan, Zarafshan and Hissar ranges), Kopet Dag
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Корнеотпрысковые ko‘p yillik o‘tlar, kamdan-kam ikki yillik o‘tlar, polikarpik o‘simliklar 35–80 cm balandlikda. Ildizlar o‘q, shoxlanuvchi, дающие глубине 4–12 cm ildiz отпрыскиda, tez теряющие связь материнским o‘simlikli. Poyalar yakka, asosida qurigan barglarning barg bandilarining tolasimon qoldiqlarili, 2.5–6 mm diametrda, ingichka-egatli, yumaloq, kovak, tuksiz yoki ozmi-ko‘pmi tukli, ko‘p marta yoyilgan shoxlanuvchi, kuzda hosil qiluvchi « перекати-поле ». Ildiz oldi barglar uzun barg bandilarda; barg bandilar tuksiz, keng o‘yiqli adaksial tomonda, неребристые, zich yoki bir nechta kichkina bo‘shliqlarli, periferik o‘tkazuvchi dastalarli; plastinka shakli keng uchburchak, 10–25 cm uzunlikda, 8–20 cm kenglikda, oddiy yoki ikki marta uchtalik kesilgan; uchki segmentlar 3–12 cm uzunlikda, 3–15 mm kenglikda, qattiq, charmsimon, tor-nashtarsimon, chiziqsimon-nashtarsimon yoki tor-chiziqsimon, chetida qiltiq tog‘aysimon-arrasimon tishli, pastga tushuvchi bargning rahisida; poya barglar nashtarsimon cho‘zilgan barg qinilarda, yuqorigi poya barglar bandsiz cho‘zilgan barg qinilarda, kichik plastinkali. Soyabonlar ko‘p sonli, 2.5–5 cm diametrda, 5–10 nurli; nurlar deyarli teng, 2.5–4.5 cm uzunlikda, ingichka, mevalaganda bir necha siqilgan; markaziy soyabon ko‘pincha yondan kichikroq. O‘ram va kichik o‘ramlar 4–8 teng emas chiziqsimon-bigizsimon o‘tsimon bargchalardan. Kichik soyabonlar 8–12 gulli; gul bandilar mevalaganda ingichka, 5–7 mm gacha uzunlikda. Kosacha tishlari mayda, qisqa-uchburchak. Gulbarglar oq, 1 mm atrofida uzunlikda, tuksiz, uchida o‘yiq, qayrilganli ichkariga bo‘laklar. Stilopodiy konussimon; ustuncha shoxilar 0.8–1 mm uzunlikda, qayrilgan mericarplarning orqa tomonida. Mevalar shakli cho‘ziq yoki cho‘ziq-chiziqsimon, biroz siqilgan yonlarli, tuksiz. Karpoforlar ikki bo‘lakka bo‘lingan. Komissura tor. Mericarplar несжатые, kesimda deyarli yumaloq, 2.5–4.2 mm uzunlikda, 0.6–0.9 mm kenglikda, chiziqsimon-nashtarsimon yoki chiziqsimon, deyarli silindrsimon. Mericarplarning qirrasi валиковидные, keng, zaif chiqib turuvchi, to‘g‘ri, chetki teng orqa. Ekzokarp mayda hujayralardan. Mezokarp ingichka-devor нелигнифицированных hujayralardan, asosida qirralar тяжами sklerenximali to‘qimalarli. Egatli sekretor kanalchalar yakka, to‘siqli, 2–4 kanalchaning komissural tomonida. Endosperm komissural tomonlarli yassi. 2 n = 22.
Корнеотпрысковые perennials, more rarely biennials, polycarpic plants 35–80 cm tall. Roots tap, branching, дающие on глубине 4–12 cm root отпрыски, quickly теряющие связь with материнским plant. Stems solitary, at the base covered with fibrous remains of petioles of dead leaves, 2.5–6 mm in diameter, thinly-grooved, rounded, hollow, glabrous or more or less hairy, repeatedly spreading branching, in autumn forming « перекати-поле ». Basal leaves on long petioles; petioles glabrous, with broad notch on adaxial side, неребристые, dense or with one-several small cavities, with peripheral conducting fascicles; blade in outline broadly triangular, 10–25 cm long, 8–20 cm wide, simply or twice ternate dissected; terminal segments 3–12 cm long, 3–15 mm wide, rigid, leathery, narrow-lanceolate, linear-lanceolate or narrow-linear, along the margin awn cartilaginous-serrate, decurrent on rachis of leaf; cauline leaves on lanceolate elongated sheaths, upper cauline leaves sessile on elongated sheaths, with small blade. Umbels numerous, 2.5–5 cm in diameter, 5–10-ray; rays almost equal, 2.5–4.5 cm long, thin, in fruit several compressed; central umbel not infrequently smaller than lateral. Involucre and involucels from 4–8 unequal linear-awl-shaped herbaceous leaflets. Umbellules 8–12-flowered; pedicels in fruit thin, up to 5–7 mm long. Calyx teeth small, short-triangular. Petals white, about 1 mm long, glabrous, at the apex emarginate, with reflexed inward lobes. Stylopodium conical; style branches 0.8–1 mm long, reflexed on dorsal side of mericarps. Fruits in outline oblong or oblong-linear, slightly compressed with sides, glabrous. Carpophores bipartite. Commissure narrow. Mericarps несжатые, in section almost rounded, 2.5–4.2 mm long, 0.6–0.9 mm wide, linear-lanceolate or linear, almost cylindrical. Rib of mericarps валиковидные, broad, weakly protruding, straight, marginal equal dorsal. Exocarp from small cells. Mesocarp from thinly-wall нелигнифицированных cells, at the base ribs with тяжами sclerenchymatous tissues. Hollow secretory canals solitary, septate, on commissural side 2–4 canal. Endosperm with commissural sides flat. 2 n = 22.
Asl matn (ruscha) · Russian originalКорнеотпрысковые многолетники, реже двулетники, поликарпики 35–80 см выс. Корни стержневые, ветвящиеся, дающие на глубине 4–12 см корневые отпрыски, быстро теряющие связь с материнским растением. Стебли одиночные, при основании покрытые мочаловидными остатками черешков отмерших листьев, 2.5–6 мм в диам., тонкобороздчатые, округлые, полые, голые или б.м. опушенные, многократно растопыренно ветвящиеся, осенью образующие «перекати-поле». Прикорневые листья на длинных черешках; черешки голые, с широкой выемкой на адаксиальной стороне, неребристые, плотные или с одной-несколькими небольшими полостями, с периферическими проводящими пучками; пластинки в очертании широкотреугольные, 10–25 см дл., 8–20 см шир., просто или дважды тройчато рассеченные; конечные сегменты 3–12 см дл., 3–15 мм шир., жесткие, кожистые, узколанцетные, линейно-ланцетные или узколинейные, по краю остро хрящевато-пильчатые, низбегающие на рахис листа; стеблевые листья на ланцетных удлиненных влагалищах, верхние стеблевые листья сидячие на удлиненных влагалищах, с маленькой пластинкой. Зонтики многочисленные, 2.5–5 см в диам., 5–10-лучевые; лучи почти равные, 2.5–4.5 см дл., тонкие, при плодах несколько сжатые; центральный зонтик нередко меньше боковых. Обертки и оберточки из 4–8 неравных линейно-шиловидных травянистых листочков. Зонтички 8–12-цветковые; цветоножки при плодах тонкие, до 5–7 мм дл. Зубцы чашечки мелкие, короткотреугольные. Лепестки белые, около 1 мм дл., голые, на верхушке выемчатые, с отогнутой внутрь долей. Подстолбия конические; стилодии 0.8–1 мм дл., отогнутые на спинную сторону мерикарпиев. Плоды в очертании продолговатые или продолговато-линейные, слегка сжатые с боков, голые. Карпофоры двураздельные. Комиссура узкая. Мерикарпии несжатые, в сечении почти округлые, 2.5–4.2 мм дл., 0.6–0.9 мм шир., линейно-ланцетные или линейные, почти цилиндрические. Ребра мерикарпиев валиковидные, широкие, слабо выступающие, прямые, краевые равные спинным. Экзокарп из мелких клеток. Мезокарп из тонкостенных нелигнифицированных клеток, в основании ребер с тяжами склеренхимной ткани. Ложбиночные секреторные канальцы одиночные, септированные, на комиссуральной стороне 2–4 канальца. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский. 2n=22.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases