Fergania polyantha(Korovin) Pimenov
Ko‘pgulli ferganiya; Sariq qirqgul · Фергания многоцветковая
Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
- Oila · Family
- Apiaceae
- Tartib · Order
- Apiales
- Turkum · Genus
- Fergania
- O‘zbekcha nomi · Uzbek name
- Ko‘pgulli ferganiya; Sariq qirqgul
- Ruscha nomi · Russian name
- Фергания многоцветковая
- Kelib chiqishi · Origin
- Mahalliy · Native
- Endemizm · Endemism
- Yo‘q · No
- Hayotiy shakli · Life form
- ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
- Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
- foydalanilmaydi (not used, per source)
- O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
- EN Yo‘qolib ketish xavfi ostida · Endangered
- IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
- NE Baholanmagan · Not Evaluated
- Sinonimlar · Synonyms
- Peucedanum polyanthum
- Birinchi chop etilgan · First published
- Novosti Sist. Vyssh. Rast. 19: 120 (1982)
bazionim · basionym: Ferula polyantha Korovin, Ill. Monogr. Ferula : 55 (1947) - Markaziy Osiyoda · In Central Asia
- O‘zbekiston · Uzbekistan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
- Aniqlash manbasi · Identification source
- Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 318-bet (vol. 7, p. 318) · Peucedanum polyanthum Korovin nomi bilan (treated as)
- Yashash joylari · Habitat
- Toshloq, shag‘alli yonbag‘irlar, slanetslarning yer yuziga chiqqan joylari, konglomeratlar, daryo terrasalar, qoyalar, ko‘chkilar, efemer-efemeroid jamoa, kserofil butalarning chakalakzorlari
Stony, gravelly slopes, outcrops of schists, conglomerates, river terraces, rocks, screes, ephemeral-ephemeroid community, thickets of xerophilous shrubs - Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
- Tog‘ oldi, past tog‘lar
Foothills, low mountains - Fenologiya · Phenology
- Gullashi aprel–may, mevalashi may–iyun
Flowering Apr–May, fruiting May–Jun - O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
- Tyan-Shan (Mo‘g‘ultov), Pomir-Oloy (tog‘ oldilar Oloy va Turkiston tizmalari, qaragan Farg‘ona vodiyiga, sharqda Akburi daryosining vodiyigacha)
Tian Shan (Mogoltau), Pamir-Alai (foothills of Alai and Turkestan ranges, facing to Fergana valley, on east up to valley of river Akbury) - O‘zbekistonda tarqalishi · Distribution in Uzbekistan
- Tog‘ oldilar Oloy va Turkiston tizmalari, qaragan Farg‘ona vodiyiga
Foothills of Alai and Turkestan ranges, facing to Fergana valley - Manba · Source
- «Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
- Morfologik tavsif · Morphological description
- Ko‘p yillik, butunlay tuksiz monokarplar 20–80 cm balandlikda. Ildizlar qalinlashgan, o‘q, суккулентные; kaudekslar butun, qurigan barglarning barg bandilarining tolali qoldiqlarili. Poyalar 2–9 mm diametrda asosida, ko‘pincha yakka, to‘liq, kesimda yumaloq, silliq, ingichka oq-yo‘l-yo‘l, bo‘g‘imlarda biroz tizzasimon egilgan, qalqonsimon shoxlanuvchi; shoxlar navbatma-navbat, odatda oshuvchi markaziy soyabon. Ildiz oldi barglar qisqa barg bandilarda; barg bandilar kesimda yumaloq, markaziy o‘tkazuvchi dastalarli; barg plastinka 6–14 cm uzunlikda, 3–7 cm kenglikda, shakli tuxumsimon yoki romb shaklli, oddiy yoki ikki marta patsimon kesilgan, yo‘g‘onroq; segmentlar bandsiz yoki juda qisqa bandchalar; uchki bo‘laklar 10–15 mm uzunlikda, 4–7 mm kenglikda, tuxumsimon yoki oval, yuqorida yumaloqlangan, asosida pastga tushuvchi rahisda, chetida yirik o‘tmasroq tishlarli; poya kuchli yassilangan, cho‘zilganli, biroz kengaygan o‘tsimon barg qinilar; eng yuqori barglar odatda shaklida nashtarsimon barg qini. Soyabonlar 6–15 cm diametrda, 3–10 nurli; nurlar deyarli teng, mevalaganda kuchli siyrak joylashgan, 4–9 cm uzunlikda; o‘ram yo‘q; kichik soyabonlar 10–15 mm diametrda, 20–30 gulli; gul bandilar taxminan teng, 8 mm gacha uzunlikda. Kichik o‘ramlarning bargchalari soni 3–7, qisqa, nashtarsimon-chiziqsimon yoki nashtarsimon, o‘tsimon. Kosacha tishlari juda qisqa, zo‘rg‘a sezilarli. Gulbarglar sariq, tuksiz, 0.5 mm gacha uzunlikda, oval, qisqa, qayrilganli ichkariga uch. Stilopodiy qisqa-konussimon, asosida kengaygan, kesilgan, o‘ralganli yuqoriga shaklida alohida chetlarning tishlari; ustuncha shoxilar qisqa, 0.6 mm gacha uzunlikda, qayrilgan mericarplarning orqa tomonida. Mevalar tuksiz, oval yoki teskari tuxumsimon, 5–6 mm atrofida uzunlikda, 3–4 mm kenglikda, siqilgan mericarplarning orqalarili, deyarli yassi. Karpoforlar asosgacha ikki bo‘lakka bo‘lingan; komissura keng. Orqa qirra ipsimon, zaif sezilarli, chetki tor-qanotsimon, distal qism g‘ovakda shishgan. Mezokarp asosan ingichka-devor паренхимных hujayralardan (gipendokarp emas rivojlangan), faqat chetki qirralarda aerenximali паренхимных hujayralardan yog‘ochlanuvchi po‘stlarli. Sekretor kanalchalar 1da egatlarda, komissural tomonda 2da; qirrali sekretor kanalchalar 1–2(3)da, ikki tipik: orqa qirralarda kichik, chetki yirikda. Endosperm komissural tomonlarli yassi.
Perennial, completely glabrous monocarps 20–80 cm tall. Roots thickened, tap, суккулентные; caudices entire, covered with fibrous remains of petioles of dead leaves. Stems 2–9 mm in diameter at the base, more often solitary, solid, in section rounded, smooth, thin white-striped, in nodes slightly geniculately curved, corymbose branching; branches alternate, usually exceeding central umbel. Basal leaves on short petioles; petioles in section rounded, with central conducting fascicles; leaf blade 6–14 cm long, 3–7 cm wide, in outline ovate or rhombic, simply or twice pinnatisect, thickish; segments sessile or on very short petiolules; terminal lobes 10–15 mm long, 4–7 mm wide, ovate or oval, at the top rounded, at the base decurrent on rachis, along the margin with large bluntish teeth; cauline strongly flattened, with elongated, slightly broadened herbaceous sheaths; the uppermost leaves usually in the form of lanceolate sheath. Umbels 6–15 cm in diameter, 3–10-ray; rays almost equal, in fruit strongly spaced, 4–9 cm long; involucre absent; umbellules 10–15 mm in diameter, 20–30-flowered; pedicels approximately equal, up to 8 mm long. Leaflets of involucels numbering 3–7, short, lanceolate-linear or lanceolate, herbaceous. Calyx teeth very short, barely conspicuous. Petals yellow, glabrous, up to 0.5 mm long, oval, with short, recurved inward apex. Stylopodium short-conical, at the base broadened, with dissected, wrapped upward in the form of separate teeth of margins; style branches short, up to 0.6 mm long, reflexed on dorsal side of mericarps. Fruits glabrous, oval or obovate, about 5–6 mm long, 3–4 mm wide, compressed with backs of mericarps, almost flat. Carpophores up to base bipartite; commissure broad. Dorsal rib filiform, weakly conspicuous, marginal narrow-wing-like, in distal part spongy inflated. Mesocarp mainly from thinly-wall паренхимных cells (hypendocarp not developed), only in marginal ribs with aerenchyma from паренхимных cells with becoming woody tunics. Secretory canals along 1 in grooves, on commissural side along 2; ribbed secretory canals along 1–2(3), two type: in dorsal ribs small, in marginal large. Endosperm with commissural sides flat.Asl matn (ruscha) · Russian original
Многолетние, совершенно голые монокарпики 20–80 см выс. Корни утолщенные, стержневые, суккулентные; каудексы цельные, покрытые волокнистыми остатками черешков отмерших листьев. Стебли 2–9 мм в диам. у основания, чаще одиночные, выполненные, в сечении округлые, гладкие, тонко белополосатые, в узлах слегка коленчато изогнутые, щитковидно ветвящиеся; ветви очередные, обычно превышающие центральный зонтик. Прикорневые листья на коротких черешках; черешки в сечении округлые, с центральными проводящими пучками; листовые пластинки 6–14 см дл., 3–7 см шир., в очертании яйцевидные или ромбические, просто или дважды перисторассеченные, толстоватые; сегменты сидячие или на очень коротких черешочках; конечные доли 10–15 мм дл., 4–7 мм шир., яйцевидные или овальные, наверху закругленные, в основании низбегающие на рахис, по краю с крупными туповатыми зубцами; стеблевые сильно упрощенные, с удлиненными, слегка расширенными травянистыми влагалищами; самые верхние листья обычно в форме ланцетных влагалищ. Зонтики 6–15 см в диам., 3 –10-лучевые; лучи почти равные, при плодах сильно расставленные, 4–9 см дл.; обертки отсутствуют; зонтички 10–15 мм в диам., 20–30-цветковые; цветоножки примерно равные, до 8 мм дл. Листочки оберточек в числе 3–7, короткие, ланцетно-линейные или ланцетные, травянистые. Зубцы чашечки очень короткие, едва заметные. Лепестки желтые, голые, до 0.5 мм дл., овальные, с короткой, загнутой внутрь верхушкой. Подстолбия короткоконические, у основания расширенные, с рассеченными, завернутыми вверх в виде отдельных зубцов краями; стилодии короткие, до 0.6 мм дл., отогнутые на спинную сторону мерикарпиев. Плоды голые, овальные или обратнояйцевидные, около 5–6 мм дл., 3–4 мм шир., сжатые со спинок мерикарпиев, почти плоские. Карпофоры до основания двураздельные; комиссура широкая. Спинные ребра нитевидные, слабо заметные, краевые узкокрыловидные, в дистальной части губчато вздутые. Мезокарп главным образом из тонкостенных паренхимных клеток (гипэндокарп не развит), только в краевых ребрах с аэренхимой из паренхимных клеток с одревесневающими оболочками. Секреторные канальцы по 1 в ложбинках, на комиссуральной стороне по 2; реберные секреторные канальцы по 1–2(3), двух типов: в спинных ребрах маленькие, в краевых крупные. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский.
«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.