O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Lithospermum officinaleL.

Dorivor chumchuqo‘t; Iloncho‘b · Воробейник лекарственный

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Boraginaceae
Tartib · Order
Boraginales
Turkum · Genus
Lithospermum
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Dorivor chumchuqo‘t; Iloncho‘b
Ruscha nomi · Russian name
Воробейник лекарственный
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
dorivor (medicinal), bo‘yoqbop (dye), begona o‘t (weed), yem-xashakbop (forage)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Sp. Pl. : 132 (1753)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 99-bet (vol. 8, p. 99)
Yashash joylari · Habitat
O‘tloq, mayda tuproqli yonbag‘irlar, bargli o‘rmon va butalar, daryoning vodiyi, ariqlarning qirg‘oqi
Meadow, fine-earth slopes, deciduous forest and shrubs, valley of river, bank of irrigation ditches
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Past tog‘lar, o‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Low mountains, mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi aprel–may, mevalashi may
Flowering Apr–May, fruiting May
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Ba’zan barcha tog‘ va tog‘ oldi o‘rta Osiyo tumanlari
Sporadically in all mountain and foothill districts of middle Asia
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik o‘t, 50–80 cm balandlikda, poyalar tik, qisqa yopishgan-yumshoq tukli yoki deyarli silliq, yuqorida ingichka chetga og‘gan novdalarli, ba’zan ro‘vaksimon-shoxlangan. Barglar zich joylashgan, nashtarsimon, 5–10 mm kenglikda, uzun o‘tkirlashgan, pastdan bo‘rtib turuvchi 1 o‘rta va 2 yon tomirlarli, siyrak yopishgan-uzun tukli-yumshoq tukli, pastki tangachasimon. Gullar avval zich qisqa burama to‘pgullarda, joylashgan shingilsimon yoki soyabonsimon yuqori qismida poya; mevalaganda burama to‘pgullar kuchli cho‘ziladi, siyrak va to‘g‘ri bo‘ladi. Gullar oq yoki sarg‘ish-oq, mayda. Kosacha 4 mm uzunlikda, uning bo‘laklar chiziqsimon, oq-qilli, mevalaganda cho‘ziladigan 10 mm gacha. Gultoj ozgina kosachadan chiqib turadi, uning nay tashqarida zaif yumshoq tukli; gultoj yaprog‘i keng-qo‘ng‘iroqsimon, 4–5 mm diametrda, cho‘ziq o‘tmas bo‘laklarli; kichik chulg‘amalar tomoqda qisqa, yumshoq tukli; meva bandilar ingichka, to‘g‘ri, sezilarli, 2–5 mm uzunlikda. Yong‘oqchalar oq, yaltiroq, silliq, tuxumsimon yoki cho‘ziq, 3 mm balandlikda.
Perennial, 50–80 cm tall, stems erect, shortly appressed-downy or almost smooth, at the top with thin spreading shoots, sometimes paniculate-branched. Leaves densely situated, lanceolate, 5–10 mm wide, long acute, below with prominent 1 middle and 2 lateral veins, sparsely appressed-hairy-downy, lower scale-like. Flowers at first in dense short helicoid cymes, situated raceme-like or umbel-like in the upper part stem; in fruit helicoid cymes strongly elongate, becomes loose and straight. Flowers white or yellowish-white, small. Calyx 4 mm long, its lobes linear, white-bristly, in fruit elongating up to 10 mm. Corolla a little protrudes from calyx, its tube outside weakly downy; limb broad-campanulate, 4–5 mm in diameter, with oblong obtuse lobes; cymules in throat short, downy; fruit stalks thin, straight, conspicuous, 2–5 mm long. Nutlets white, shining, smooth, ovate or oblong, 3 mm tall.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетник, 50–80 см выс., стебли прямостоячие, коротко прижато-пушистые или почти гладкие, вверху с тонкими отклоненными побегами, иногда метельчато-ветвистые. Листья густо расположенные, ланцетные, 5–10 мм шир., длинно заостренные, снизу с выдающимися 1 средней и 2 боковыми жилками, негусто прижатоволосисто-пушистые, нижние чешуевидные. Цветки сперва в густых коротких завитках, расположенных кистевидно или зонтиковидно в верхней части стебля; при плодах завитки сильно удлиняются, становятся рыхлыми и прямыми. Цветки белые или желтовато-белые, мелкие. Чашечка 4 мм дл., ее доли линейные, белощетинистые, при плодах удлиняющиеся до 10 мм. Венчик немного выдается из чашечки, его трубка снаружи слабо пушистая; отгиб ширококолокольчатый, 4–5 мм в диам., с продолговатыми тупыми лопастями; сводики в зеве короткие, пушистые; плодоножки тонкие, прямые, заметные, 2–5 мм дл. Эремы белые, блестящие, гладкие, яйцевидные или продолговатые, 3 мм выс.

«Флора Узбекистана», 4-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 4 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases