O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Paracaryum himalayense(Klotzsch) C.B.Clarke

Ximoloy parakariumi · Паракариум гималайский

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Boraginaceae
Tartib · Order
Boraginales
Turkum · Genus
Paracaryum
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Ximoloy parakariumi
Ruscha nomi · Russian name
Паракариум гималайский
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
alkaloidli (alkaloid-bearing)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Cynoglossum himalayense; Mattia himalayensis; Mattiastrum himalayense; Paracaryum emiri; Mattiastrum emiri
Birinchi chop etilgan · First published
Fl. Brit. India 4: 162 (1883)
bazionim · basionym: Mattia himalayensis Klotzsch, Bot. Ergebn. Reise Waldemar : 94 (1862)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 156-bet (vol. 8, p. 156)
Yashash joylari · Habitat
Toshloq yonbag‘irlar, ko‘chkilar
Stony slopes, screes
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
O‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi may–iyun, mevalashi iyun–iyul
Flowering May–Jun, fruiting Jun–Jul
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Pomir-Oloy (tizmalar Oloy, Turkiston, Zarafshon, Zaolay, Hisor, Kuhitang, Pomir)
Pamir-Alai (ranges Alai, Turkestan, Zarafshan, Trans-Alai, Hissar, Kugitang, Pamir)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik o‘simlik 20–40 cm balandlikda. Ildiz ingichka, vertikal. Poyalar soni bir nechta bir ildizdan, asosida yuqoriga ko‘tarilgan yoki to‘g‘ri, mustahkam, недлинно yarim-uzoqlashgan yoki uzoqlashgan qilli-tukli, kulrang, ba’zan oqish, shoxlangan deyarli asosdan, uzun yuqoriga ko‘tarilgan novdalarli; ildiz oldi barglar kurak shaklli cho‘ziq-nashtarsimon yoki nashtarsimon, o‘tmasroq, cho‘zilgan barg bandida, 5–8 cm uzunlikda; poya nashtarsimon, qisqa, 2–4 cm uzunlikda, yuqorigi bandsiz, pastki toraygan barg bandida, 0.5–1 cm kenglikda, o‘tkir, yarim yopishgan qilli-tukli (tuklar do‘ngchalarsiz asosida), kulrang. To‘pgul ro‘vaksimon, siyrak; buralishlar juda erta cho‘ziladigan, выпрямленные, 5–10(15) cm uzunlikda, u holda yanada zich, u holda juda siyrak, bargsiz; gullar va mevalar deyarli bandsiz, kam pastki mevalarning bandi 2–3 mm uzunlikda yetadi. Kosacha gul 1 mm uzunlikda, yumshoq tukli, cho‘ziq yumaloq-o‘tmas bo‘laklarli, mevalaganda 3 mm gacha uzunlikda, qayrilgan. Gultoj 2–2.5 mm uzunlikda, to‘q-zangori, uning nay kichikroq 1 mm, kosachadan qisqaroq, gultoj yaprog‘i ancha keng, keng-qo‘ng‘iroqsimon, 2–2.5 mm gacha kenglikda, qisqa yarim-yumaloq bo‘laklarli; kichik chulg‘amalar deyarli kvadrat, kichkina, zaif bo‘rtib turuvchi tomoqdan, so‘rg‘ichli; chang xaltachasilar gultojning nayida bandsiz, 0.5 mm uzunlikda, cho‘ziq; tumshuqcha emas gultojning tomoqidan chiqadi. Yong‘oqchalar 5–7 mm diametrda, yumaloq-tuxumsimon, disk ularning siyrak va qisqa tikanli-do‘ngchali, ba’zan tikanchalar оформляются shaklida kil o‘rta chiziqlarda va unda ular langar boshchali; окрыление butunlay yassi, chetida ko‘karuvchi va tishli, qadoqli tikanchalarli tishlarda, tez qayrilgan ichkariga. Ustuncha 1 mm uzunlikda.
Perennial plant 20–40 cm tall. Root thin, vertical. Stems numbering several from one root, at the base ascending or straight, strong, недлинно semi-distant or distant bristly-hairy, greyish, sometimes whitish, branched almost from base, with long ascending shoots; basal leaves spathulate oblong-lanceolate or lanceolate, bluntish, drawn out in petiole, 5–8 cm long; cauline lanceolate, short, 2–4 cm long, upper sessile, lower narrowed in petiole, 0.5–1 cm wide, acute, semi-appressed bristly-hairy (hairs without tubercles at the base), greyish. Inflorescence paniculate, loose; sinuosities very early elongating, выпрямленные, 5–10(15) cm long, then more dense, then very loose, leafless; flowers and fruits almost sessile, rarely stalk of lower fruits reach 2–3 mm long. Calyx in flower 1 mm long, downy, with oblong roundish-obtuse lobes, in fruit up to 3 mm long, reflexed. Corolla 2–2.5 mm long, dark-light blue, its tube smaller 1 mm, shorter than the calyx, limb rather broad, broad-campanulate, up to 2–2.5 mm wide, with short semi-round lobes; cymules almost square, small, weakly prominent from throat, papillate; anthers in tube of corolla sessile, 0.5 mm long, oblong; stigma not emerges from throat of corolla. Nutlets 5–7 mm in diameter, roundish-ovate, disc their sparsely and shortly prickly-tuberculate, sometimes prickles оформляются in the form of keel along middle lines and then they with anchor head; окрыление completely flat, along the margin turning blue and toothed, with callose prickles along teeth, often recurved inward. Style 1 mm long.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетнее растение 20–40 см выс. Корень тонкий, вертикальный. Стебли в числе нескольких от одного корня, при основании восходящие или прямые, крепкие, недлинно полуотстояще или отстояще щетинисто-волосистые, сероватые, иногда беловатые, ветвистые почти от основания, с длинными восходящими побегами; прикорневые листья лопатчато продолговато-ланцетные или ланцетные, туповатые, оттянутые в черешок, 5–8 см дл.; стеблевые ланцетные, короткие, 2–4 см дл., верхние сидячие, нижние суженные в черешок, 0.5–1 см шир., острые, полуприжато щетинисто-волосистые (волоски без бугорков при основании), сероватые. Соцветие метельчатое, рыхлое; извилины очень рано удлиняющиеся, выпрямленные, 5–10(15) см дл., то более густые, то очень рыхлые, безлистные; цветки и плоды почти сидячие, редко ножки нижних плодов достигают 2–3 мм дл. Чашечка в цвету 1 мм дл., пушистая, с продолговатыми округло-тупыми долями, при плодах до 3 мм дл., отогнутыми. Венчик 2–2.5 мм дл., темно-голубой, его трубка меньше 1 мм, короче чашечки, отгиб довольно широкий, ширококолокольчатый, до 2–2.5 мм шир., с короткими полукруглыми лопастями; сводики почти квадратные, небольшие, слабо выдающиеся из зева, сосочковатые; пыльники в трубке венчика сидячие, 0.5 мм дл., продолговатые; рыльце не выходит из зева венчика. Эремы 5–7 мм диам., округло-яйцевидные, диск их негусто и коротко шиповато-бугорчатый, иногда шипики оформляются в виде киля по средней линии и тогда они с якорной головкой; окрыление совершенно плоское, по краю синеющее и зубчатое, с мозолистыми шипиками по зубцам, часто загнутым внутрь. Столбик 1 мм дл.

«Флора Узбекистана», 4-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 4 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Paracaryum turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (4)