O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Paraligusticum discolor(Ledeb.) V.N.Tikhom.

Turlirangli paraligustik · Паралигустик разноцветный

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Paraligusticum
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Turlirangli paraligustik
Ruscha nomi · Russian name
Паралигустик разноцветный
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
efir moyli (essential-oil)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Ligusticum discolor
Birinchi chop etilgan · First published
Byull. Moskovsk. Obshch. Isp. Prir., Otd. Biol. 78(1): 107 (1973)
bazionim · basionym: Ligusticum discolor Ledeb., Fl. Altaic. 1: 321 (1829)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 265-bet (vol. 7, p. 265)
Yashash joylari · Habitat
Mayda tuproqli, shag‘alli yonbag‘irlar, daryoning vodiyi, yirik o‘tli yarim savannalar, archazorlar, butalarning chakalakzorlari
Fine-earth, gravelly slopes, valley of river, tall-herb semi-savannas, juniper woodlands, thickets of shrubs
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Past tog‘lar, o‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Low mountains, mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi iyun–iyul, mevalashi iyul–sentabr
Flowering Jun–Jul, fruiting Jul–Sep
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Saur, Tarbag‘atoy, Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (Zailiy Olatov, Talas Olatov, Ugom, Pskom, Chotqol, Uzun-axmat, Farg‘ona, Susamir va sathi. Toguz-toroo), Pomir-Oloy (tizma Oloy, Zarafshon, Hisor, Qorategin, Darvoz, Pyotr I, Xozretisho)
Saur, Tarbagatai, Dzungarian Alatau, Tian Shan (Trans-Ili Alatau, Talas Alatau, Ugam, Pskem, Chatkal, Uzun-akhmat, Fergana, Susamyr and level. Toguz-toroo), Pamir-Alai (range Alai, Zarafshan, Hissar, Karategin, Darvaz, Peter the Great, Khozretisho)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik monokarplar 1.5–3 m balandlikda. Ildizlar o‘q, vertikal; kaudekslar shoxlanmagan, qurigan barglarning barg bandilarining tolali qoldiqlarili. Poyalar yakka, 8–18 mm diametrda asosida, kovak, yumaloq, ingichka-egatli, tuksiz va faqat soyabonlar ostida g‘adir-budir, yuqorigi uchdan bir qalqonsimonda shoxlanuvchi. Ildiz oldi barglar uzun barg bandilarli, yuqoridan tuksiz, pastdan tomir va bo‘ylab chetida g‘adir-budir; barg bandilar tuksiz, egatli, kesimda yumaloq, kovak, periferik o‘tkazuvchi dastalarli; barg plastinka shakli keng uchburchak, 10–40 cm uzunlikda, 6–30 cm kenglikda, ikki marta-uch marta patsimon kesilgan; birlamchi segmentlar uzunda, 10 cm gacha uzunlikda, bandchalar; uchki segmentlar 2.5–6 cm uzunlikda, tuxumsimon, asosiga qarab tez ponasimon, chetida yirik-tishli; pastki poya o‘xshash ildiz oldili, lekin barg bandilarli, asosida biroz kengaygan qisqa poyani o‘rab turuvchi uchburchak-nashtarsimon barg qinida; yuqorigi kichraygan plastinkalar va qisqargan barg bandilarli. Soyabonlar 25 cm gacha diametrda, siqilgan, uzun, chuqur-egatlida, yuqorida g‘adir-budir bandlar, 20–50 nurlarli; nurlar 4–10 cm uzunlikda, teng emas, turli-rangli to‘g‘ri, egatli, ichki tomonlarli g‘adir-budir, mevalaganda yoysimon tashqariga egilgan; o‘ram odatda yo‘q, kamdan-kam 5–10 chiziqsimon bargchalardan; kichik soyabonlar 10–15 mm diametrda, 50–70 gulli; gul bandilar keskin teng emas, ingichka, 1.5 cm gacha uzunlikda; kichik o‘ramlar 9–12 tor-chiziqsimon bargchalardan. Kosacha tishlari qisqa, uchburchak, ba’zan yo‘q. Gulbarglar oq, 1.5 mm atrofida uzunlikda, teskari-yurak shaklli yoki tuxumsimon-nashtarsimon, asosida tirnoqsiz, yuqorida o‘yiq va qayrilganli ichkariga uch, tuksiz. Stilopodiy yassi-konussimon; ustuncha shoxilar cho‘zilgan, qayrilgan mericarplarning orqa tomonida. Mevalar siqilgan mericarplarning orqalarili, oval, tuksiz. Komissura keng; karpoforlar asosgacha ikki bo‘lakka bo‘lingan. Orqa qirra tor-qanotsimon, chetki biroz kengroq. Ekzokarp прерывается yaqinida chetki qirralarning asosi. Mezokarpning hujayralari паренхиматические, qisman qalinlashgan patsimon po‘stlarli. Sekretor kanalchalar egatlarda 2–5da, komissural tomonda 4–10da. Qirrali sekretor kanalchalar yirik, 1–3da har bir qirra. Endokarp однослойный. Endosperm komissural tomonlarli sayoz o‘yiqli. N = 11; 2 n = 22.
Perennial monocarps 1.5–3 m tall. Roots tap, vertical; caudices unbranched, covered with fibrous remains of petioles of dead leaves. Stems solitary, 8–18 mm in diameter at the base, hollow, round, thinly-grooved, glabrous and only under umbels scabrous, in upper third corymbose branching. Basal leaves with long petioles, above glabrous, below along vein and along the margin scabrous; petioles glabrous, grooved, in section rounded, hollow, with peripheral conducting fascicles; leaf blade in outline broadly triangular, 10–40 cm long, 6–30 cm wide, twice-three times pinnatisect; primary segments on long, up to 10 cm long, petiolules; terminal segments 2.5–6 cm long, ovate, towards the base often cuneate, along the margin coarsely-toothed; lower cauline similar with basal, but with petioles, at the base slightly broadened in short amplexicaul triangular-lanceolate sheath; upper with reduced blades and shortened petioles. Umbels up to 25 cm in diameter, compressed, on long, deeply-grooved, at the top scabrous stalks, with 20–50 rays; rays 4–10 cm long, unequal, different-coloured straight, grooved, with inner sides scabrous, in fruit arcuate outward curved; involucre usually absent, more rarely from 5–10 linear leaflets; umbellules 10–15 mm in diameter, 50–70-flowered; pedicels sharply unequal, thin, up to 1.5 cm long; involucels from 9–12 narrow-linear leaflets. Calyx teeth short, triangular, sometimes absent. Petals white, about 1.5 mm long, ob-cordate or ovate-lanceolate, at the base without claw, at the top with notch and recurved inward apex, glabrous. Stylopodium flattened-conical; style branches elongated, reflexed on dorsal side of mericarps. Fruits compressed with backs of mericarps, oval, glabrous. Commissure broad; carpophores up to base bipartite. Dorsal rib narrow-wing-like, marginal slightly wider. Exocarp прерывается near base of marginal ribs. Cells of mesocarp паренхиматические, partly with thickened pinnate tunics. Secretory canals in grooves along 2–5, on commissural side along 4–10. Ribbed secretory canals large, along 1–3 in each rib. Endocarp однослойный. Endosperm with commissural sides with shallow notch. N = 11; 2 n = 22.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетние монокарпики 1.5–3 м выс. Корни стержневые, вертикальные; каудексы неветвистые, покрытые волокнистыми остатками черешков отмерших листьев. Стебли одиночные, 8–18 мм в диам. у основания, полые, круглые, тонкобороздчатые, голые и только под зонтиками шероховатые, в верхней трети щитковидно ветвящиеся. Прикорневые листья с длинными черешками, сверху голые, снизу вдоль жилок и по краю шероховатые; черешки голые, бороздчатые, в сечении округлые, полые, с периферическими проводящими пучками; листовые пластинки в очертании широкотреугольные, 10–40 см дл., 6–30 см шир., дважды-трижды перисторассеченные; первичные сегменты на длинных, до 10 см дл., черешочках; конечные сегменты 2.5–6 см дл., яйцевидные, к основанию часто клиновидные, по краю крупнозубчатые; нижние стеблевые сходные с прикорневыми, но с черешками, у основания слегка расширенными в короткие стеблеобъемлющие треугольно-ланцетные влагалища; верхние с уменьшенными пластинками и укороченными черешками. Зонтики до 25 см в диам., сжатые, на длинных, глубокобороздчатых, вверху шероховатых ножках, с 20–50 лучами; лучи 4–10 см дл., неравные, разноцветный прямые, бороздчатые, с внутренней стороны шероховатые, при плодах дуговидно наружу изогнутые; обертки обычно отсутствуют, реже из 5–10 линейных листочков; зонтички 10–15 мм в диам., 50–70-цветковые; цветоножки резко неравные, тонкие, до 1.5 см дл.; оберточки из 9–12 узколинейных листочков. Зубцы чашечки короткие, треугольные, иногда отсутствуют. Лепестки белые, около 1.5 мм дл., обратносердцевидные или яйцевидно-ланцетные, в основании без ноготка, наверху с выемкой и загнутой внутрь верхушкой, голые. Подстолбия приплюснуто-конические; стилодии удлиненные, отогнутые на спинную сторону мерикарпиев. Плоды сжатые со спинок мерикарпиев, овальные, голые. Комиссура широкая; карпофоры до основания двураздельные. Спинные ребра узкокрыловидные, краевые чуть шире. Экзокарп прерывается близ основания краевых ребер. Клетки мезокарпа паренхиматические, частично с утолщенными пористыми оболочками. Секреторные канальцы в ложбинках по 2–5, на комиссуральной стороне по 4–10. Реберные секреторные канальцы крупные, по 1–3 в каждом ребре. Эндокарп однослойный. Эндосперм с комиссуральной стороны с неглубокой выемкой. n=11; 2n=22.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases