O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Sphaerosciadium denaense(Schischk.) Pimenov & Kljuykov

Denov jufturug‘i · Шарозонтичник денауский

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Sphaerosciadium
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Denov jufturug‘i
Ruscha nomi · Russian name
Шарозонтичник денауский
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Ha — Sangardak-To‘palang · Yes — Sangardak-Tupalang
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
foydalanilmaydi (not used, per source)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
EN Yo‘qolib ketish xavfi ostida · Endangered
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Bot. Zhurn. (Moscow & Leningrad) 66: 480 (1981)
bazionim · basionym: Danaa denaensis Schischk., Fl. URSS 16: 593 (1950)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 194-bet (vol. 7, p. 194) · Sphaerosciadium denaлnse (Schischk.) Pimenov et Kljuykov nomi bilan (treated as)
Yashash joylari · Habitat
Mayda tuproqli, shag‘alli yonbag‘irlar, xilma-xil rangli jinslarning yer yuziga chiqqan joylari, qoyalar, mezofil daraxtlarning chakalakzorlari va butalar
Fine-earth, gravelly slopes, outcrops of variegated rocks, rocks, thickets of mesophilous trees and shrubs
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tog‘ oldi, past tog‘lar
Foothills, low mountains
Fenologiya · Phenology
Mevalashi may
Fruiting May
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Hisor tizmasi (Sangardak daryosining havzasi va Tupalang)
Hissar range (basin of river Sangardak and Tupalang)
O‘zbekistonda tarqalishi · Distribution in Uzbekistan
Hisor tizmasi (Sangardak daryosining havzasi va Tupalang)
Hissar range (basin of river Sangardak and Tupalang)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik, butunlay tuksiz o‘simlik 30–100 cm balandlikda. Ildizlar qalinlashgan, vertikal, shoxlanuvchi; kaudekslar zaif shoxlanuvchi. Poyalar yakka, asosida 4–15 mm diametrda, yumaloq, zich, mayda-egatli, o‘rtadan shoxlanuvchi. Ildiz oldi barglar rozetkada to‘plangan, kengaygan barg qinilarli, barg bandilarda; plastinka ikki marta-uch marta patsimon kesilgan, shakli uchburchak-tuxumsimon, 20–40 cm uzunlikda, 10–20 cm kenglikda; uchki segmentlar biroz pastga tushuvchi, keng-tuxumsimon, 3–7 cm uzunlikda, 2–4 cm kenglikda, kesikli tuxumsimonda, yuqorida yumaloq tishlar. Poya barglar yassilangan, bandsiz poyani o‘rab turuvchi barg qinilarda, eng yuqori reduksiyalangan nashtarsimon plastinkalar yoki chiziqsimon tor barg qinigacha. Soyabonlar sharsimon, 3–15 nurli, siyrak joylashganli barcha uzun nurlarning tomonlari 3–18 cm gacha uzunlikda. Kichik soyabonlar 6–14 gulli; gul bandilar ingichka, uzun, 0.8–2 cm uzunlikda, siyrak joylashgan. Kosacha tishlari yo‘q. Gulbarglar orqali och-pushti, chetlarida va ichida oq, 2.2–3 mm uzunlikda, 0.7–1 mm kenglikda, teskari tuxumsimon yoki teskari nashtarsimon, ikkala uchlar зауженные, deyarli butun, tirnoqsiz yoki qisqa tirnoqli, qisqa, qayrilganli ichkariga uchlar, bir sekretor kanalchali. Stilopodiy likopchasimon; ustuncha shoxilar 0.6–1 mm uzunlikda, biroz qayrilgan. Mevalar juft, silliq, to‘q-kul rang, to‘q kanalchalarli. Komissura tor. Mericarplar sharsimon, 3–4 mm diametrda; qirra zaif sezilarli, ipsimon. Sekretor kanalchalar 1–3da egatlarda va soni 2–4 komissural tomonda, qisqa va uzun. Ekzokarp rivojlangan гиподерма ostida колленхимных hujayralarning 4–5 qatlamlaridan; mezokarp паренхимных hujayralardan; endokarp двуслойный, yirikdan, sezilarli kattaroq мезокарпических, hujayralar, kengaygan тангентальном yo‘nalganda. Urug‘ po‘st mayda hujayralardan, kuchli смятая. Endosperm chuqurli, asosida toraygan o‘yiq. 2 n = 20.
Perennial, completely glabrous plant 30–100 cm tall. Roots thickened, vertical, branching; caudices weakly branching. Stems solitary, at the base 4–15 mm in diameter, rounded, dense, finely-grooved, from middle branching. Basal leaves gathered in rosette, with broadened sheaths, on petioles; blade twice-three times pinnatisect, in outline triangular-ovate, 20–40 cm long, 10–20 cm wide; terminal segments slightly decurrent, broad-ovate, 3–7 cm long, 2–4 cm wide, incised on ovate, at the top rounded teeth. Cauline leaves flattened, sessile on amplexicaul sheaths, the uppermost reduced up to lanceolate blades or linear narrow sheath. Umbels globose, 3–15-ray, with spaced in all sides of long rays up to 3–18 cm long. Umbellules 6–14-flowered; pedicels thin, long, 0.8–2 cm long, spaced. Calyx teeth absent. Petals with back light-pink, along the margins and inside white, 2.2–3 mm long, 0.7–1 mm wide, obovate or oblanceolate, with both ends зауженные, almost entire, without claw or with short claw, with short, recurved inward apexes, with one secretory canal. Stylopodium saucer-shaped; style branches 0.6–1 mm long, slightly reflexed. Fruits paired, smooth, dark-grey, with dark canals. Commissure narrow. Mericarps globose, 3–4 mm in diameter; rib weakly conspicuous, filiform. Secretory canals along 1–3 in grooves and numbering 2–4 on commissural side, short and long. Under exocarp developed гиподерма from 4–5 layers колленхимных cells; mesocarp from паренхимных cells; endocarp двуслойный, from large, considerably larger мезокарпических, cells, broadened in тангентальном directed. Seed tunic from small cells, strongly смятая. Endosperm with deep, at the base narrowed notch. 2 n = 20.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетние, совершенно голые растения 30–100 см выс. Корни утолщенные, вертикальные, ветвящиеся; каудексы слабо ветвящиеся. Стебли одиночные, при основании 4–15 мм в диам., округлые, плотные, мелкобороздчатые, от середины ветвящиеся. Прикорневые листья собраны в розетку, с расширенными влагалищами, на черешках; пластинки дважды-трижды перисторассеченные, в очертании треугольно-яйцевидные, 20–40 см дл., 10–20 см шир.; конечные сегменты слегка низбегающие, широкояйцевидные, 3–7 см дл., 2–4 см шир., надрезанные на яйцевидные, наверху округлые зубцы. Стеблевые листья упрощенные, сидячие на стеблеобъемлющих влагалищах, самые верхние редуцированы до ланцетных пластинок или линейных узких влагалищ. Зонтики шаровидные, 3–15-лучевые, с расставленными во все стороны длинными лучами до 3–18 см дл. Зонтички 6–14-цветковые; цветоножки тонкие, длинные, 0.8–2 см дл., расставленные. Зубцы чашечки отсутствуют. Лепестки со спинки светло-розовые, по краям и внутри белые, 2.2–3 мм дл., 0.7–1 мм шир., обратнояйцевидные или обратноланцетные, с обоих концов зауженные, почти цельные, без ноготка или с коротким ноготком, с короткими, загнутыми внутрь верхушками, с одним секреторным канальцем. Подстолбия блюдцевидные; стилодии 0.6 –1 мм дл., слегка отогнутые. Плоды двойчатые, гладкие, темно-серые, с темными канальцами. Комиссура узкая. Мерикарпии шаровидные, 3–4 мм в диам.; ребра слабо заметные, нитевидные. Секреторные канальцы по 1–3 в ложбинках и в числе 2–4 на комиссуральной стороне, короткие и длинные. Под экзокарпом развита гиподерма из 4–5 слоев колленхимных клеток; мезокарп из паренхимных клеток; эндокарп двуслойный, из крупных, значительно крупнее мезокарпических, клеток, расширенных в тангентальном направлении. Семенная оболочка из мелких клеток, сильно смятая. Эндосперм с глубокой, в основании суженной выемкой. 2n=20.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases