Tetrataenium olgae(Regel & Schmalh.) Manden.
Olga to‘rttasmachasi · Четырехленточник Ольги
Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
- Oila · Family
- Apiaceae
- Tartib · Order
- Apiales
- Turkum · Genus
- Tetrataenium
- O‘zbekcha nomi · Uzbek name
- Olga to‘rttasmachasi
- Ruscha nomi · Russian name
- Четырехленточник Ольги
- Kelib chiqishi · Origin
- Mahalliy · Native
- Endemizm · Endemism
- Yo‘q · No
- Hayotiy shakli · Life form
- ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
- Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
- efir moyli (essential-oil)
- O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
- —
- IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
- NE Baholanmagan · Not Evaluated
- Sinonimlar · Synonyms
- Heracleum olgae; Pastinaca olgae; Platytaenia olgae
- Birinchi chop etilgan · First published
- Trudy Tbilissk. Bot. Inst. 20: 18 (1959)
bazionim · basionym: Heracleum olgae Regel & Schmalh., Izv. Imp. Obshch. Lyubit. Estestv. Moskovsk. Univ. 34(2): 38 (1882) - Markaziy Osiyoda · In Central Asia
- O‘zbekiston · Uzbekistan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
- Aniqlash manbasi · Identification source
- Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 317-bet (vol. 7, p. 317)
- Yashash joylari · Habitat
- Ko‘chkilar, shag‘allar, mayda tuproqli yonbag‘irlar, xilma-xil rangli jinslarning yer yuziga chiqqan joylari
Screes, pebble beds, fine-earth slopes, outcrops of variegated rocks - Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
- O‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Mid-mountains, high mountains - Fenologiya · Phenology
- Gullashi iyul–avgust, mevalashi avgust–sentabr
Flowering Jul–Aug, fruiting Aug–Sep - O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
- Pomir-Oloy (tizmalar Turkiston, Zarafshon, Hisor, Oloy, Zaolay, Pyotr I, Darvoz, Badaxshana tog‘lari -tizma Vanch, Yazgulem, Rushan, Shugnan, Ishkashim, Shaxdarin, Pomir: Yashil-kul ko‘lining atroflari, Balyand-kiik daryosi)
Pamir-Alai (ranges Turkestan, Zarafshan, Hissar, Alai, Trans-Alai, Peter the Great, Darvaz, mountains Badakhshana -range Vanch, Yazgulem, Rushan, Shugnan, Ishkashim, Shakhdarin, Pamir: environs of lake Yashil-kul, river Balyand-kiik) - Manba · Source
- «Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
- Morfologik tavsif · Morphological description
- Ko‘p yillik monokarplar 1–1.5 m balandlikda. Ildizlar o‘q; kaudekslar shoxlanmagan. Poyalar yakka yoki ularning bir necha, kovak, kamdan-kam to‘liq, asosida 1.5–4 cm diametrda, qurigan barglarning barg bandilarining qoldiqlarili, chuqur-egatli yoki deyarli yumaloq, o‘rtadan shoxlanuvchi, ancha zich yassili va qattiq tuklar. Barglar yuqoridan silliq, och-yashil, qisqa siyrak g‘adir-budir, ba’zan deyarli tuksiz, pastdan kulrang, bo‘ylab keskin bo‘rtib turuvchi tomir g‘adir-budir-uzun tukli, pastki uzun, kengayganda asosida barg bandilar; plastinka 20–50 cm uzunlikda, 15–30 cm kenglikda, shakli keng-tuxumsimon, oddiy, uch bo‘lakli; bo‘laklar yumaloqlangan, chetida mayda g‘ajilgan-tishli; o‘rta poya qisqa barg bandilarda, o‘tuvchi keng-nashtarsimon shishgan o‘tli - Ольги стые barg qinida; ularning plastinka yumaloq, shuningdek uch bo‘lakli, chetida tishli; yuqorigi barglar uchburchak plastinkali, eng yuqori reduksiyalangan cho‘ziq o‘tkirlashgan barg qinigacha. Soyabonlar 15–30 cm diametrda, 18–40 nurli; nurlar deyarli teng yoki biroz teng emas, 5–10 cm uzunlikda; o‘ramlar yo‘q; kichik soyabonlar 2–5 cm diametrda, 20–35 gulli, kichik o‘ramlarli 4–6 chiziqsimon-nashtarsimon, o‘tkirlashgan, bir tomonlama joylashgan, uzun tuklidan, chetida pardasimon bargchalar, deyarli teng kichik soyabon. Kosacha zo‘rg‘a sezilarli. Gulbarglar sariq yoki yashilroq-sariq, 2 mm atrofida uzunlikda, teskari tuxumsimon, deyarli bir xil, qisqa, o‘tkir, qayrilganli ichkariga uch, bir nechta sekretor kanalchalarli, zich va yoyilgan tukli. Stilopodiy yassilangan; ustuncha shoxilar 1.5 mm gacha uzunlikda, qayrilgan. Mevalar yassi, 0.7–1.4 cm uzunlikda, 0.5–1 cm kenglikda, keng teskari tuxumsimon, asosiga qarab ponasimon, siyrak uzun tukli. Karpoforlar asosgacha ikki bo‘lakka bo‘lingan; komissura keng. Tolali yog‘ochlanuvchi hujayralarning присутствует qatlamining mezokarpining ichki qismida; o‘tkazuvchi dastalar o‘rta qismida chetki qirralar va birlashgan tolali mezokarpli joylashgan. Sekretor kanalchalar egatlarda yakka, yetuvchi mevaning asosi va заполняющие egatlargacha, asosiga qarab toraygan, komissural tomonda 2da; qirrali sekretor kanalchalar sezilmas. Endosperm komissural tomonlarli yassi. 2 n = 22.
Perennial monocarps 1–1.5 m tall. Roots tap; caudices unbranched. Stems solitary or their several, hollow, more rarely solid, at the base 1.5–4 cm in diameter, covered with remains of petioles of dead leaves, deeply-grooved or almost rounded, from middle branching, rather densely covered with flat and rigid hairs. Leaves above smooth, light-green, shortly sparsely scabrous, sometimes almost glabrous, below greyish, along sharply prominent vein scabrous-hairy, lower on long, broadened at the base petioles; blade 20–50 cm long, 15–30 cm wide, in outline broad-ovate, simple, three-lobed; lobes rounded, along the margin small erose-toothed; middle cauline on short petioles, passing in broad-lanceolate inflated grassy -Ольги стые sheath; their blade rounded, also three-lobed, along the margin toothed; upper leaves with triangular blade, the uppermost reduced up to oblong acute sheath. Umbels 15–30 cm in diameter, 18–40-ray; rays almost equal or slightly unequal, 5–10 cm long; involucres absent; umbellules 2–5 cm in diameter, 20–35-flowered, with involucels from 4–6 linear-lanceolate, acute, one-sided situated, hairy, along the margin membranous leaflets, almost equal umbellule. Calyx barely conspicuous. Petals yellow or greenish-yellow, about 2 mm long, obovate, almost identical, with short, acute, recurved inward apex, with several secretory canals, densely and spreading hairy. Stylopodium flattened; style branches up to 1.5 mm long, reflexed. Fruits flat, 0.7–1.4 cm long, 0.5–1 cm wide, broadly obovate, towards the base cuneate, sparsely hairy. Carpophores up to base bipartite; commissure broad. In inner part of mesocarp присутствует layer of fibrous becoming woody cells; conducting fascicles arranged in the middle part marginal ribs and joined with fibrous mesocarp. Secretory canals in grooves solitary, reaching up to base of fruit and заполняющие grooves, towards the base narrowed, on commissural side along 2; ribbed secretory canals inconspicuous. Endosperm with commissural sides flat. 2 n = 22.Asl matn (ruscha) · Russian original
Многолетние монокарпики 1–1.5 м выс. Корни стержневые; каудексы неразветвленные. Стебли одиночные или их несколько, полые, реже выполненные, при основании 1.5–4 см в диам., покрытые остатками черешков отмерших листьев, глубокобороздчатые или почти округлые, от середины ветвящиеся, довольно густо покрытые плоскими и жесткими волосками. Листья сверху гладкие, светло-зеленые, коротко рассеянно шероховатые, иногда почти голые, снизу сероватые, вдоль резко выдающихся жилок шероховато-волосистые, нижние на длинных, расширенных у основания черешках; пластинки 20–50 см дл., 15–30 см шир., в очертании широкояйцевидные, простые, трехлопастные; лопасти закругленные, по краю мелко выгрызенно-зубчатые; средние стеблевые на коротких черешках, переходящих в широколанцетные вздутые травяни- Ольги стые влагалища; их пластинки округлые, также трехлопастные, по краю зубчатые; верхние листья с треугольной пластинкой, самые верхние редуцированные до продолговатых заостренных влагалищ. Зонтики 15–30 см в диам., 18–40-лучевые; лучи почти равные или слегка неравные, 5 –10 см дл.; оберток нет; зонтички 2–5 см в диам., 20–35-цветковые, с оберточками из 4–6 линейно-ланцетных, заостренных, односторонне расположенных, волосистых, по краю пленчатых листочков, почти равных зонтичку. Чашечки едва заметные. Лепестки желтые или зеленовато-желтые, около 2 мм дл., обратнояйцевидные, почти одинаковые, с короткой, острой, загнутой внутрь верхушкой, с несколькими секреторными канальцами, густо и оттопырено опушенные. Подстолбия уплощенные; стилодии до 1.5 мм дл., отогнутые. Плоды плоские, 0.7–1.4 см дл., 0.5 –1 см шир., широко обратнояйцевидные, к основанию клиновидные, рассеянно волосистые. Карпофоры до основания двураздельные; комиссура широкая. Во внутренней части мезокарпа присутствует слой волокнистых одревесневающих клеток; проводящие пучки расположены в средней части краевых ребер и соединены с волокнистым мезокарпом. Секреторные канальцы в ложбинках одиночные, доходящие до основания плода и заполняющие ложбинки, к основанию суженные, на комиссуральной стороне по 2; реберные секреторные канальцы незаметные. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский. 2n=22.
«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.