Trichodesma incanum(Bunge) A.DC.
Ko‘kimtir trixodesma; Kampirchopon · Триходесма седая
Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
- Oila · Family
- Boraginaceae
- Tartib · Order
- Boraginales
- Turkum · Genus
- Trichodesma
- O‘zbekcha nomi · Uzbek name
- Ko‘kimtir trixodesma; Kampirchopon
- Ruscha nomi · Russian name
- Триходесма седая
- Kelib chiqishi · Origin
- Mahalliy · Native
- Endemizm · Endemism
- Yo‘q · No
- Hayotiy shakli · Life form
- ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
- Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
- begona o‘t (weed), zaharli (poisonous), dorivor (medicinal)
- O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
- —
- IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
- NE Baholanmagan · Not Evaluated
- Birinchi chop etilgan · First published
- Prodr. 10: 174 (1846)
bazionim · basionym: Friedrichsthalia incana Bunge, Index Seminum (TU, Dorpatensis) 1843: vii (1843) - Markaziy Osiyoda · In Central Asia
- O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
- Aniqlash manbasi · Identification source
- Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 166-bet (vol. 8, p. 166)
- Yashash joylari · Habitat
- Toshloq, shag‘alli, mayda tuproqli, lyossli, gipsli yonbag‘irlar, xilma-xil rangli jinslarning yer yuziga chiqqan joylari, shag‘allar, quruq o‘zan, begona joy, dala, bo‘z yerlar
Stony, gravelly, fine-earth, loess, gypsum-rich slopes, outcrops of variegated rocks, pebble beds, dry watercourse bed, weedy place, field, fallows - Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
- Tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Foothills, low mountains, mid-mountains, high mountains - Fenologiya · Phenology
- Gullashi may–avgust, mevalashi iyun–sentabr
Flowering May–Aug, fruiting Jun–Sep - O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
- Qizilqum, Farg‘ona vodiyi, Toshkent atrofidagi cho‘li, Surxondaryo daryosining vodiyi, Tyan-Shan (tizmalar Qirg‘iz Olatov, Qoratog‘, Kizilkurt, Borolday, Ichkelitau, Talas Olatov, Qarjontov, Ugom, Pskom, Koksuy, Chotqol, Farg‘ona, Qurama, Mo‘g‘ultov), Pomir-Oloy (tizmalar Turkiston, Malguzar, Nurota, Oloy, Zarafshon, Zirabulak-ziadin tog‘lari, Hisor, Xodja-gur, Bobotog‘, Qorategin, Pyotr I, Darvoz, Janubiy Tojiston past tog‘lari, Kuhitang, g‘arbiy Pomir), Kopetdog‘, Badxiz
Kyzylkum, Fergana valley, Tashkent chul, valley of river Surkhandarya, Tian Shan (ranges Kyrgyz Alatau, Karatau, Kyzylkurt, Borolday, Ichkelitau, Talas Alatau, Karzhantau, Ugam, Pskem, Koksuy, Chatkal, Fergana, Kurama, Mogoltau), Pamir-Alai (ranges Turkestan, Malguzar, Nurata, Alai, Zarafshan, Zirabulak-ziadin mountains, Hissar, Khodzha-gur, Babatag, Karategin, Peter the Great, Darvaz, foothills of southern Tajikistan, Kugitang, western Pamir), Kopet Dag, Badkhyz - Manba · Source
- «Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
- Morfologik tavsif · Morphological description
- Ko‘p yillik kulrang o‘simlik. Ildizpoya o‘rmalovchi, kuchli shoxlangan, ingichka shoxlarli, ular har bir дает bir poyada. Poya yoyilgan va yuqoriga ko‘tarilgan, shoxlangan, (30) 50–100 cm uzunlikda, o‘tsimon, qisqa oqish -yoki kulrang-namatsimon tukli, yuqorida qisqa-sertuk, pastda yalang‘ochlanuvchi, yog‘ochlanuvchi, yaltiroq. Barglar oqish, kul rang va xira namatsimon tukli-yumshoq tukli yoki ipaksimon-baxmalsimon, ancha yirik, 3–8 cm uzunlikda, cho‘ziq, tuxumsimon yoki cho‘ziq-nashtarsimon, asosiga qarab toraygan, bandsiz, uchida o‘tkir, yassi, navbatma-navbat yoki deyarli qarama-qarshi. To‘pgul siyrak, tor-ro‘vaksimon, iborat kam buralishdan, ega juda mayda, deyarli sezilmas namatsimon tukli gulyonbarglar; gul bandilar 1–1.5 cm uzunlikda, egilgan, namatsimon tukli, ba’zan uzoqlashgan tuklarli; g‘unchalar cho‘ziq-ko‘zasimon, o‘tkir, qisqa kul rang-namatsimon tukli. Kosacha gulda tuxumsimon-qo‘ng‘iroqsimon, deyarli asosgacha ajratilgan cho‘ziq-nashtarsimonda, tashqarida kul rang-namatsimon tukli, uzun o‘tkirlashgan bo‘laklar 12–15 mm uzunlikda; mevalaganda kosacha kuchli o‘suvchi, likopchasimon va deyarli pardasimon uchburchak-tuxumsimon bo‘laklarli chiqiqlarli bo‘ladi, достигая 3–4 cm diametrda. Gultoj yirik, 2 cm ko‘ndalang kesimda, zangori, uning nay kosachadan 2 marta qisqaroq; gultoj yaprog‘i yassi yoki hatto pastga qayrilgan, yarmigacha kesikli keng uchburchak-tuxumsimon bo‘laklarda, uchlarda cho‘zilgan хвостовидные tugashda; sariq chang xaltachasilarning konusi 8–10 mm balandlikda; chang xaltachasilar pastda tashqarida uzun jingalak-uzun tukli, balandroq tuksiz, nashtarsimon; qiltiq-o‘simtalar, teng chang xaltachasilar, штопорообразно buralgan. Yong‘oqchalar 3–4da yoki faqat bitta, kul rang-jigarrang, xira rivojlanadi, shakli tuxumsimon-oval, 6–8 mm uzunlikda, deyarli yassi orqa va past bo‘yli yonlar mayda-do‘ngchali va ajinli, ba’zan orqada sezilarli bo‘ylama tarashli, chetlarida orqa maydonchalar yumaloq tekisli, kam biroz tishli chet. Chandiq qorin yong‘oqchaning tomoni egallaydi.
Perennial greyish plant. Rhizome creeping, strongly branched, with thin branches, from which each дает along one stem. Stem extended and ascending, branched, (30) 50–100 cm long, herbaceous, shortly whitish -or greyish-felted, at the top short-shaggy, at the bottom becoming bare, becoming woody, shining. Leaves grey-haired, grey and dull felted-downy or silky-velvety, rather large, 3–8 cm long, oblong, ovate or oblong-lanceolate, towards the base narrowed, sessile, at the apex acute, flat, alternate or almost opposite. Inflorescence loose, narrow-paniculate, consisting from few sinuosity, provided very small, almost inconspicuous felted bracts; pedicels 1–1.5 cm long, nodding, felted, sometimes with distant hairs; buds oblong-pitcher-shaped, acute, shortly grey-felted. Calyx in flower ovate-campanulate, almost up to base divided on oblong-lanceolate, outside grey-felted, long acute lobes 12–15 mm long; in fruit calyx strongly growing, becomes saucer-shaped and almost membranous with triangular-ovate lobes with projections, достигая 3–4 cm in diameter. Corolla large, 2 cm in diameter, light blue, its tube 2 times shorter than the calyx; limb flat or even downward reflexed, up to half incised on broad triangular-ovate lobes, on ends elongated in хвостовидные ending; cone of yellow anthers 8–10 mm tall; anthers at the bottom outside long curly-hairy, higher glabrous, lanceolate; awns-appendages, equal anthers, штопорообразно twisted. Nutlets develop along 3–4 or only one, grey-brown, dull, in outline ovate-oval, 6–8 mm long, along almost flat back and low sides finely-tuberculate and wrinkled, sometimes on back with conspicuous longitudinal crest, along the margins dorsal patches with rounded even, rarely slightly toothed margin. Cicatrix occupies ventral side of nutlet.Asl matn (ruscha) · Russian original
Многолетнее седоватое растение. Корневище ползучее, сильно ветвистое, с тонкими ветвями, из которых каждая дает по одному стеблю. Стебель простертый и восходящий, ветвистый, (30) 50–100 см дл., травянистый, коротко беловато- или серовато-войлочный, вверху короткомохнатый, внизу оголяющийся, одревесневающий, блестящий. Листья седые, серо и тускло войлочнопушистые или шелковисто-бархатистые, довольно крупные, 3–8 см дл., продолговатые, яйцевидные или продолговато-ланцетные, к основанию суженные, сидячие, на верхушке острые, плоские, очередные или почти супротивные. Соцветия рыхлые, узкометельчатые, состоящие из немногих извилин, снабженных очень мелкими, почти незаметными войлочными прицветниками; цветоножки 1–1.5 см дл., поникающие, войлочные, иногда с отстоящими волосками; бутоны продолговато-кувшинчатые, острые, коротко серовойлочные. Чашечка в цвету яйцевидноколокольчатая, почти до основания разделенная на продолговато-ланцетные, снаружи серовойлочные, длинно заостренные доли 12–15 мм дл.; при плодах чашечка сильно разрастается, становится блюдцевидной и почти перепончатой с треугольно-яйцевидными долями с выступами, достигая 3–4 см в диам. Венчик крупный, 2 см в поперечнике, голубой, его трубка в 2 раза короче чашечки; отгиб плоский или даже вниз отогнутый, до половины надрезанный на широкие треугольно-яйцевидные лопасти, на концах вытянутые в хвостовидные окончания; конус желтых пыльников 8–10 мм выс.; пыльники внизу снаружи длинно курчаво-волосистые, выше голые, ланцетные; ости-придатки, равные пыльникам, штопорообразно скрученные. Эремы развиваются по 3–4 или только один, серо-коричневые, тусклые, в очертании яйцевидно-овальные, 6 –8 мм дл., по почти плоской спинке и невысоким бокам мелкобугорчатые и морщинистые, иногда на спинке с заметным продольным гребнем, по краям спинной площадки с округлым ровным, редко слегка зубчатым краем. Цикатрикс занимает всю брюшную сторону эрема.
«Флора Узбекистана», 4-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 4 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.