Turgenia latifolia(L.) Hoffm.
Kengbarg turgeniya · Тургения широколистная
Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
- Oila · Family
- Apiaceae
- Tartib · Order
- Apiales
- Turkum · Genus
- Turgenia
- O‘zbekcha nomi · Uzbek name
- Kengbarg turgeniya
- Ruscha nomi · Russian name
- Тургения широколистная
- Kelib chiqishi · Origin
- Mahalliy · Native
- Endemizm · Endemism
- Yo‘q · No
- Hayotiy shakli · Life form
- bir yillik o‘t (annual herb)
- Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
- efir moyli (essential-oil), begona o‘t (weed)
- O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
- —
- IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
- NE Baholanmagan · Not Evaluated
- Birinchi chop etilgan · First published
- Gen. Pl. Umbell. : 59 (1814)
bazionim · basionym: Tordylium latifolium L., Sp. Pl. : 240 (1753) - Markaziy Osiyoda · In Central Asia
- O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
- Aniqlash manbasi · Identification source
- Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 187-bet (vol. 7, p. 187)
- Yashash joylari · Habitat
- Dala, bo‘z yerlar, xarobaliklar, aholi yashaydigan punktlar, vohalar, to‘qaylar, yo‘lning yo‘l chetlarilari, lyossli, mayda tuproqli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar, konglomeratlar, xilma-xil rangli jinslarning yer yuziga chiqqan joylari, qumli cho‘llar, quruq o‘zan
Field, fallows, wastelands, inhabited settlements, oases, tugais, roadsides of road, loess, fine-earth, gravelly, stony slopes, conglomerates, outcrops of variegated rocks, sandy deserts, dry watercourse bed - Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
- Tekislik, tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Plain, foothills, low mountains, mid-mountains - Fenologiya · Phenology
- Gullashi iyun–iyul, mevalashi iyun–iyul
Flowering Jun–Jul, fruiting Jun–Jul - O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
- Zaysan havzasi, Qozog‘iston past tepaliklari, Emba yassi tog‘liki, Mo‘yinqum, Chu vodiyi, Toshkent atrofidagi cho‘li, Mirzacho‘l, Farg‘ona vodiyi, Qarshi cho‘li, Tarbag‘atoy, Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (Zailiy Olatov, Olatov Kungeyi, sathi. Toguztoroo, Susamirtov, Chu-Ili tog‘lari, Qirg‘iz Olatov, Qoratog‘, tizmalar Pskom, Ugom, Chotqol, Qarjontov, Mo‘g‘ultov, Qurama, Farg‘ona, Uzunaxmat), Pomir-Oloy (tizmalar Turkiston, Oloy, Zarafshon, Nurota tizmasi, Hisor, Qorategin, Bobotog‘, Pyotr I, Xozretisho, Kuhitang, Pomir, Janubiy Tojiston past tog‘lari), Kopetdog‘, Badxiz
Zaisan basin, Kazakhstan small hills, Emba plateau, Muyunkum, Chu valley, Tashkent chul, Mirzachul, Fergana valley, Karshi steppe, Tarbagatai, Dzungarian Alatau, Tian Shan (Trans-Ili Alatau, Kungey Alatau, level. Toguztoroo, Susamyrtau, Chu-Ili mountains, Kyrgyz Alatau, Karatau, ranges Pskem, Ugam, Chatkal, Karzhantau, Mogoltau, Kurama, Fergana, Uzunakhmat), Pamir-Alai (ranges Turkestan, Alai, Zarafshan, Nuratau, Hissar, Karategin, Babatag, Peter the Great, Khozretisho, Kugitang, Pamir, foothills of southern Tajikistan), Kopet Dag, Badkhyz - Manba · Source
- «Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
- Morfologik tavsif · Morphological description
- Bir yillik, qattiq tukli o‘tsimon o‘simlik o‘q ildizlarli. Poyalar yakka, to‘g‘ri yoki ko‘tarilgan, zich, tukli, tez shoxlanuvchi deyarli asosdan. Barglar zich tukli barg bandilarli; barg qini shishmagan, nashtarsimon; plastinka patsimon kesilgan, tishli nashtarsimon bandsiz segmentlarli. Soyabonlar murakkab, kam sonli; soyabonlarning nurlari qalinlashgan, qilli; o‘ramlarning bargchalari kam sonli, nashtarsimon, tukli, chetida pardasimon; kichik o‘ramlar elliptik yoki tuxumsimondan, chetida keng oq-pardasimon bargchalar. Kosacha tishlari tuxumsimon, chetida pardasimon va kiprikli. Gulbarglar oq yoki pushti, tukli orqali, o‘yiq, qayrilganli ichkariga bo‘laklar, chetki gullarda kengaygan. Stilopodiy konussimon; ustuncha shoxilar yuqoriga tikka turgan, yo‘g‘on, ilmoqsimon qayrilgan. Mevalar qillarli va tikanlar langar-ko‘rinadigan uchli, tuxumsimon yoki elliptik, biroz siqilgan yonlarli, ikki bo‘lakka bo‘lingan karpoforli. Mericarplarning qirrasi birlamchi va ikkilamchi: birlamchi orqa qirra keng, taxminan bir xil rivojlangan, chetki ingichka va kam-sezilarli; tikanlar birlamchi qirralarda to‘g‘ri, joylashgan 2 qatorda; tikanlar ikkilamchi qirralarda bitta qatorda joylashgan, соединяющиеся asoslar; komissura tor; egatli sekretor kanalchalar yakka, komissural tomonda 2da, bo‘shliqlarning orqa qirralarida hosil qiladi; endosperm komissural tomonlarli tor щелевидной o‘yiqli, o‘ralganli ichkariga chetlar. 2 n = 18.
Annual, rigid hairy herbaceous plant with tap roots. Stems solitary, straight or ascending, dense, hairy, often branching almost from base. Leaves with dense hairy petioles; sheath not inflated, lanceolate; blade pinnatisect, with toothed lanceolate sessile segments. Umbels compound, few; rays of umbels thickened, bristly; leaflets of involucres few, lanceolate, hairy, along the margin membranous; involucels from elliptic or ovate, along the margin broadly white-membranous leaflets. Calyx teeth ovate, along the margin membranous and ciliate. Petals white or pink, hairy with back, emarginate, with reflexed inward lobes, at marginal flowers broadened. Stylopodium conical; style branches upward erect, thick, hooked reflexed. Fruits covered with bristles and prickles with anchor-visible apex, ovate or elliptic, slightly compressed with sides, with bipartite carpophore. Rib of mericarps primary and secondary: primary dorsal rib broad, approximately identical developed, marginal thin and few-conspicuous; prickles on primary ribs straight, situated in 2 row; prickles on secondary ribs arranged in one row, соединяющиеся bases; commissure narrow; hollow secretory canals solitary, on commissural side along 2, in dorsal ribs form cavities; endosperm with commissural sides with narrow щелевидной notch, with wrapped inward margins. 2 n = 18.Asl matn (ruscha) · Russian original
Однолетние, жестко опушенные травянистые растения со стержневыми корнями. Стебли одиночные, прямые или приподнимающиеся, плотные, опушенные, часто ветвящиеся почти от основания. Листья с плотными опушенными черешками; влагалища невздутые, ланцетные; пластинки перисторассеченные, с зубчатыми ланцетными сидячими сегментами. Зонтики сложные, немногочисленные; лучи зонтиков утолщенные, щетинистые; листочки оберток малочисленные, ланцетные, опушенные, по краю перепончатые; оберточки из эллиптических или яйцевидных, по краю широко белопленчатых листочков. Зубцы чашечки яйцевидные, по краю пленчатые и реснитчатые. Лепестки белые или розовые, опушенные со спинки, выемчатые, с отогнутой внутрь долей, у краевых цветков расширенные. Подстолбия конические; стилодии вверх торчащие, толстые, крючковидно отогнутые. Плоды покрытые щетинками и шипами с якоревидной верхушкой, яйцевидные или эллиптические, слегка сжатые с боков, с двураздельным карпофором. Ребра мерикарпиев первичные и вторичные: первичные спинные ребра широкие, примерно одинаково развитые, краевые тонкие и малозаметные; шипы на первичных ребрах прямые, расположенные в 2 ряда; шипы на вторичных ребрах расположены в один ряд, соединяющиеся основаниями; комиссура узкая; ложбиночные секреторные канальцы одиночные, на комиссуральной стороне по 2, в спинных ребрах образуются полости; эндосперм с комиссуральной стороны с узкой щелевидной выемкой, с завернутыми внутрь краями. 2n=18.
«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.