O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Aulacospermum turkestanicum(Franch.) Schischk.

Turkiston jo‘yakmevasi · Бороздосемянник туркестанский

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Aulacospermum
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Turkiston jo‘yakmevasi
Ruscha nomi · Russian name
Бороздосемянник туркестанский
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
foydalanilmaydi (not used, per source)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Fl. URSS 16: 244 (1950)
bazionim · basionym: Pleurospermum turkestanicum Franch., Ann. Sci. Nat., Bot. , sér. 6, 16: 295 (1883)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 199-bet (vol. 7, p. 199)
Yashash joylari · Habitat
Mayda tuproqli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar
Fine-earth, gravelly, stony slopes
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
O‘rta tog‘lar
Mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi iyun–iyul, mevalashi iyul–avgust
Flowering Jun–Jul, fruiting Jul–Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tyan-Shan (tizmalar Chotqol, Pskom, Ugom, Qarjontov, Talas Olatov -g‘arbiy qism)
Tian Shan (ranges Chatkal, Pskem, Ugam, Karzhantau, Talas Alatau -western part)
O‘zbekistonda tarqalishi · Distribution in Uzbekistan
Qarjontov tizmalari, Ugom, Pskom, Maydantal, Chotqol
Ranges Karzhantau, Ugam, Pskem, Maydantal, Chatkal
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik polikarpik o‘simliklar 40–100 cm balandlikda o‘q ildizlarli; kaudeks butun yoki zaif shoxlangan, asosida zich qurigan barglarning barg bandilarining tolasimon qoldiqlarili. Poyalar yakka yoki soni bir nechta, asosida 9 mm gacha diametrda, kovak, deyarli butun uzunlik qirrali, o‘rtadan (kamdan-kam asosdan) navbatma-navbat shoxlanuvchi, soyabon ostida qisqa-g‘adir-budir. Barglar ildiz oldi rozetkada uzun barg bandilarda to‘plangan, teng yoki ikki marta oshuvchi plastinkaning uzunlikida; barg bandilar ariqchasimon, kovak, periferik o‘tkazuvchi dastalarli; barg plastinka shakli keng-tuxumsimon yoki tuxumsimon, 7–15 cm uzunlikda, 4–7 cm kenglikda, ikki marta patsimon kesilgan; birlamchi segmentlar bandsiz; uchki bo‘laklar teskari tuxumsimon yoki tuxumsimon, 0.7–1.5 cm uzunlikda, asosida ponasimon, yuqorigi yarmida bo‘lakli yoki yirik-tishli; poya zaif rivojlangan barg qinilar, eng yuqori kichik, tor, patsimon kesilgan yoki butun plastinkali. Soyabonlar 4–6 cm diametrda, 5–10 nurli, keskin teng emas qisqa-g‘adir-budir nurlar 3–6 cm uzunlikda; o‘ram 4–6 cho‘ziq-nashtarsimon yoki chiziqsimonli, chetida tor oq-pardasimon, butun, kamdan-kam kesikli bargchalar; kichik soyabonlar 6–13 gulli; gul bandilar mevalaganda 6–8 mm gacha uzunlikda; kichik o‘ramlarning bargchalari soni 3–4, o‘xshash o‘ramning bargchalarili. Kosacha tishlari yo‘g‘onroq, uchburchak. Gulbarglar oq, tuksiz, 1.2–1.6 mm uzunlikda, keng-oval, zaif-o‘yiq, asosida toraygan qisqa tirnoqda, cho‘zilgan, qayrilganli ichkariga uch. Stilopodiy massiv, qo‘ng‘iroq-yashil, yassilangan; ustuncha shoxilar 0.4–0.7 mm uzunlikda, qayrilgan. Mevalar oval, biroz siqilgan yonlarli, butun yuza juda mayda do‘ngchalarli; komissura tor; karpofor faqat yuqorida ikki bo‘lakka bo‘lingan. Mericarplar shakli orqali oval, tez ko‘ndalang bukilgan, 3.6–5 mm uzunlikda, 1.7–2.7 mm kenglikda, emas siqilgan orqali, teng qanotsimon qirralar va past bo‘yli bo‘ylama валикамиli egatlarda. Sekretor kanalchalar 1da egatlarda, komissural tomonda yoki soni 1–2 yo‘q, Turkiston qisqa. Qirrali sekretor kanalchalar sezilmas. Endosperm komissural tomonlarli chuqur keng egatchali. 2 n = 18.
Perennial polycarpic plants 40–100 cm tall with tap roots; caudex entire or weakly branched, at the base densely covered with fibrous remains of petioles of dead leaves. Stems solitary or numbering several, at the base up to 9 mm in diameter, hollow, almost along whole length ribbed, from middle (more rarely from base) alternate branching, under umbel short-scabrous. Leaves basal gathered in rosette on long petioles, equal or twice exceeding along length of blade; petioles channel-like, hollow, with peripheral conducting fascicles; leaf blade in outline broad-ovate or ovate, 7–15 cm long, 4–7 cm wide, twice pinnatisect; primary segments sessile; terminal lobes obovate or ovate, 0.7–1.5 cm long, at the base cuneate, in upper half lobed or coarsely-toothed; cauline with weakly developed sheaths, the uppermost with small, narrow, pinnatisect or entire blade. Umbels 4–6 cm in diameter, 5–10-ray, with sharply unequal short-scabrous rays 3–6 cm long; involucre with 4–6 oblong-lanceolate or linear, along the margin narrow white-membranous, entire, more rarely incised leaflets; umbellules 6–13-flowered; pedicels in fruit up to 6–8 mm long; leaflets of involucels numbering 3–4, similar with leaflets of involucre. Calyx teeth thickish, triangular. Petals white, glabrous, 1.2–1.6 mm long, broad-oval, weakly-emarginate, at the base narrowed in short claw, with drawn out, recurved inward apex. Stylopodium massive, brownish-green, flattened; style branches 0.4–0.7 mm long, reflexed. Fruits oval, slightly compressed with sides, along whole surface covered with tiniest tubercles; commissure narrow; carpophore only at the top bipartite. Mericarps in outline with back oval, often across bent, 3.6–5 mm long, 1.7–2.7 mm wide, not compressed with back, with equal wing-like ribs and low longitudinal валиками in grooves. Secretory canals along 1 in grooves, on commissural side absent or numbering 1–2, Turkestan short. Ribbed secretory canals inconspicuous. Endosperm with commissural sides with deep broad groove. 2 n = 18.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетние поликарпики 40–100 см выс. со стержневыми корнями; каудекс цельный или слабо разветвленный, при основании густо покрытый мочаловидными остатками черешков отмерших листьев. Стебли одиночные или в числе нескольких, при основании до 9 мм в диам., полые, почти по всей длине ребристые, от середины (реже от основания) очередно ветвящиеся, под зонтиком короткошероховатые. Листья прикорневые собраны в розетку на длинных черешках, равных или вдвое превышающих по длине пластинку; черешки желобовидные, полые, с периферическими проводящими пучками; листовые пластинки в очертании широкояйцевидные или яйцевидные, 7–15 см дл., 4–7 см шир., дважды перисторассеченные; первичные сегменты сидячие; конечные доли обратнояйцевидные или яйцевидные, 0.7–1.5 см дл., при основании клиновидные, в верхней половине лопастные или крупнозубчатые; стеблевые со слабо развитыми влагалищами, самые верхние с маленькой, узкой, перисторассеченной или цельной пластинкой. Зонтики 4–6 см в диам., 5–10-лучевые, с резко неравными короткошероховатыми лучами 3–6 см дл.; обертка с 4–6 продолговато-ланцетными или линейными, по краю узко белопленчатыми, цельными, реже надрезанными листочками; зонтички 6–13-цветковые; цветоножки при плодах до 6–8 мм дл.; листочки оберточки в числе 3–4, сходные с листочками обертки. Зубцы чашечки толстоватые, треугольные. Лепестки белые, голые, 1.2–1.6 мм дл., широкоовальные, слабовыемчатые, в основании суженные в короткий ноготок, с оттянутой, загнутой внутрь верхушкой. Подстолбия массивные, буровато-зеленые, уплощенные; стилодии 0.4–0.7 мм дл., отогнутые. Плоды овальные, слегка сжатые с боков, по всей поверхности покрытые мельчайшими бугорками; комиссура узкая; карпофор только вверху двураздельный. Мерикарпии в очертании со спинки овальные, часто поперек согнутые, 3.6–5 мм дл., 1.7–2.7 мм шир., не сжатые со спинки, с равными крыловидными ребрами и невысокими продольными валиками в ложбинках. Секреторные канальцы по 1 в ложбинках, на комиссуральной стороне отсутствуют или в числе 1–2, туркестанский короткие. Реберные секреторные канальцы незаметные. Эндосперм с комиссуральной стороны с глубокой широкой бороздой. 2n=18.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Aulacospermum turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (12)