O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Centaurium pulchellum(Sw.) Hayek ex Hand.-Mazz., Stadlm., Janch. & Faltis

Chiroyli mingtillachi · Золототысячник красивый

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Gentianaceae
Tartib · Order
Gentianales
Turkum · Genus
Centaurium
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Chiroyli mingtillachi
Ruscha nomi · Russian name
Золототысячник красивый
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
bir yillik o‘t (annual herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
dorivor (medicinal), manzarali (ornamental)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
LC Kam xavfli · Least Concern
Sinonimlar · Synonyms
Centaurium anatolicum; Centaurium meyeri; Centaurium turcicum
Birinchi chop etilgan · First published
Oesterr. Bot. Z. 56: 70 (1906)
bazionim · basionym: Gentiana pulchella Sw., Kongl. Vetensk. Acad. Nya Handl. 4: 84 (1783)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 33-bet (vol. 8, p. 33)
Yashash joylari · Habitat
O‘tloq, sho‘rlangan joy, nam soya joy, archazorlar, to‘qaylar, qumli cho‘llar, suv havzasilarning qirg‘oqi, bo‘z yerlar, sazlar
Meadow, saline place, moist shady place, juniper woodlands, tugais, sandy deserts, bank of water bodies, fallows, saz (wet saline ground)
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tekislik, tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Plain, foothills, low mountains, mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi may–oktabr
Flowering May–Oct
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Zaysan havzasi, Balxash-Alakol pasttekislik, Balxashbo‘yi cho‘llari, Betpaqdala, Chu daryosining vodiyi, Mo‘yinqum, Orolbo‘yi va Kaspiyoldi cho‘llari, Mang‘ishloq yarim oroli, Qoratog‘ ortidagi tekisliki, Sirdaryo daryosining vodiyi va Amudaryo, Qizilqum, Zeravshan daryosining vodiyi, Djizak shaharlarining atroflari va Samarqand, Toshkent atrofidagi cho‘li, Farg‘ona vodiyi, Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (Ketmen, Zailiy, Olatov Kungeyi, Chu-Ili tog‘lari, Qirg‘iz Olatov, Ulaxol daryosining vodiyi, Qoratog‘, tog‘i. Kazi-kurt, Talas Olatov, Pskom, Ugom, Chotqol va Qurama tizmasi, Mo‘g‘ultov), Pomir-Oloy (tizmalar: Oloy, Turkiston, Nurota tizmasi, Zarafshon, Hisor, Qorategin, Darvoz, g‘arbiy Pomir, Janubiy Tojiston past tog‘lari va Vaxsh daryosining vodiyi, Kofirnihon va Surxondaryo, Bobotog‘, Kuhitang), Badxiz, Kopetdog‘, Katta Bolqon
Zaisan basin, Balkhash-Alakol lowland, Balkhash deserts, Betpakdala, valley of river Chu, Muyunkum, Aral and Pre-Caspian deserts, peninsula Mangyshlak, Trans-Karatau plain, valley of river Syr Darya and Amu Darya, Kyzylkum, valley of river Zeravshan, environs of towns Dzhizak and Samarkand, Tashkent chul, Fergana valley, Dzungarian Alatau, Tian Shan (Ketmen, Trans-Ili, Kungey Alatau, Chu-Ili mountains, Kyrgyz Alatau, valley of river Ulakhol, Karatau, Mt. Kazy-kurt, Talas Alatau, Pskem, Ugam, Chatkal and Kurama range, Mogoltau), Pamir-Alai (ranges: Alai, Turkestan, Nuratau, Zarafshan, Hissar, Karategin, Darvaz, western Pamir, foothills of southern Tajikistan and valley of river Vakhsh, Kafirnigan and Surkhandarya, Babatag, Kugitang), Badkhyz, Kopet Dag, Greater Balkhan
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Bir yillik, tuksiz, yashil o‘simlik. Poya o‘tkir-to‘rt qirrali, 5–10(15) cm balandlikda, deyarli asosdan ikki shoxli-shoxlangan, qiyshiq yuqoriga yo‘nalgan novdachalar, kamdan-kam poyalar oddiy, 1–2 gulli, 1–5 cm balandlikda yoki 2–5 cm balandlikda, qisqa-shoxlangan, unda gullar zich shoxlar orasida deyarli boshchasimon, gullarli turli uzunlikning bandlarida. Ildiz oldi barglarning rozetkalari yo‘q; eng pastki barglar tuxumsimon yoki oval, keyingi elliptik yoki cho‘ziq, o‘tmas yoki o‘tmasroq, besh noaniq tomirlarli, eng yuqori cho‘ziq-nashtarsimon yoki nashtarsimon, o‘tmas yoki o‘tkir. To‘pgul ko‘p gulli, kamdan-kam to‘pgul kam gulli yoki gullar yakka; yon ветки ko‘p marta ikki shoxli-shoxlangan; yon gullar aniq gul bandi 10 mm gacha uzunlikda, markaziy – deyarli bandsiz; gulyonbarglar mayda, chiziqsimon, yon gullarda uzoqlashgan kosachaning asosidan. Kosacha nay shaklli, o‘tkir chiziqsimon-bigizsimon tishlarli, deyarli teng naycha, lekin gultojning naychalaridan qisqaroq. Gultoj 10–13 mm uzunlikda, gultoj yaprog‘i 6–8 mm diametrda, ingichka naycha va pushti gultoj yaprog‘ili; gultoj yaprog‘ining bo‘laklari elliptik-cho‘ziq, o‘tmasroq. Ko‘sak tor, cho‘ziq-chiziqsimon, 9–10 mm uzunlikda. Urug‘ juda mayda, to‘q-jigarrang, tartibsiz yumaloq.
Annual, glabrous, green plant. Stem sharply-four-angled, 5–10(15) cm tall, almost from base forked-branched, with obliquely upward directed twigs, more rarely stems simple, 1–2-flowered, 1–5 cm tall or 2–5 cm tall, short-branched, then flowers crowded between branches almost capitate, with flowers on stalks different length. Basal rosettes of leaves absent; the lowermost leaves ovate or oval, following elliptic or oblong, obtuse or bluntish, with five indistinct veins, the uppermost oblong-lanceolate or lanceolate, obtuse or acute. Inflorescence many-flowered, more rarely inflorescence few-flowered or flowers solitary; lateral ветки repeatedly forked-branched; lateral flowers on clearly pedicel up to 10 mm long, central – almost sessile; bracts small, linear, at lateral flowers remote from base of calyx. Calyx tubular, with acute linear-awl-shaped teeth, almost equal small tube, but shorter than small tubes of corolla. Corolla 10–13 mm long, in limb 6–8 mm in diameter, with thin small tube and pink limb; lobes of limb elliptic-oblong, bluntish. Capsule narrow, oblong-linear, 9–10 mm long. Seed tiniest, dark-brown, irregularly rounded.
Asl matn (ruscha) · Russian originalОднолетнее, голое, зеленое растение. Стебели остро-четырехгранные, 5–10(15) см выс., почти от основания вильчато-ветвистые, с косо вверх направленными веточками, реже стебли простые, 1–2-цветковые, 1–5 см выс. или 2–5 см выс., коротковетвистые, тогда цветки скучены между ветвями почти головчато, с цветками на ножках различной длины. Прикорневой розетки листьев нет; самые нижние листья яйцевидные или овальные, следующие эллиптические или продолговатые, тупые или туповатые, с пятью неясными жилками, самые верхние продолговато-ланцетные или ланцетные, тупые или острые. Соцветие многоцветковое, реже соцветия малоцветковые или цветки одиночные; боковые ветки многократно вильчато-разветвленные; боковые цветки на явственной цветоножке до 10 мм дл., центральные – почти сидячие; прицветники мелкие, линейные, у боковых цветков отодвинутые от основания чашечки. Чашечка трубчатая, с острыми линейно-шиловидными зубцами, почти равными трубочке, но короче трубочки венчика. Венчик 10–13 мм дл., в отгибе 6–8 мм в диам., с тонкой трубочкой и розовым отгибом; лопасти отгиба эллиптически-продолговатые, туповатые. Коробочка узкая, продолговато-линейная, 9–10 мм дл. Семена мельчайшие, темно-коричневые, неправильно округлые.

«Флора Узбекистана», 3-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 3 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Centaurium turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (5)