Eryngium caeruleumM.Bieb.
Xavorang qo‘ytikon · Синеголовник голубой
Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
- Oila · Family
- Apiaceae
- Tartib · Order
- Apiales
- Turkum · Genus
- Eryngium
- O‘zbekcha nomi · Uzbek name
- Xavorang qo‘ytikon
- Ruscha nomi · Russian name
- Синеголовник голубой
- Kelib chiqishi · Origin
- Mahalliy · Native
- Endemizm · Endemism
- Yo‘q · No
- Hayotiy shakli · Life form
- ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
- Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
- dorivor (medicinal), begona o‘t (weed)
- O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
- —
- IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
- NE Baholanmagan · Not Evaluated
- Sinonimlar · Synonyms
- Eryngium caucasicum
- Birinchi chop etilgan · First published
- Tabl. Prov. Mer Casp. : 112 (1798)
- Markaziy Osiyoda · In Central Asia
- O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
- Aniqlash manbasi · Identification source
- Определитель растений Средней Азии · 11-tom (qo‘shimcha) (vol. 11 (supplement))
- Yashash joylari · Habitat
- Lyossli, toshloq yonbag‘irlar, daryoning vodiyi, ariqlarning qirg‘oqi, vohalar, bog‘lar, yaylov, bo‘z yerlar, xarobaliklar, yo‘lning yo‘l chetlarilari, begona joy, dala
Loess, stony slopes, valley of river, bank of irrigation ditches, oases, orchards, pasture, fallows, wastelands, roadsides of road, weedy place, field - Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
- Tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Foothills, low mountains, mid-mountains - Fenologiya · Phenology
- Gullashi may–iyul, mevalashi iyun–sentabr
Flowering May–Jul, fruiting Jun–Sep - O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
- Farg‘ona vodiyi, Toshkent atrofidagi cho‘li, Qarshi cho‘li, Surxon-Sherobod vodiyi, Tyan-Shan (tizmalar Qirg‘iz Olatov, Qoratog‘, Talas Olatov, Ugom, Pskom, Chotqol, Qurama, Mo‘g‘ultov, Farg‘ona), Pomir-Oloy (tizmalar Oloy, Turkiston, Zarafshon, Hisor, Kuhitang, Bobotog‘, Darvoz, Vaxsh, Janubiy Tojiston past tog‘lari), Kopetdog‘ (g‘arbiy. Va markaziy), Karabil (Murgab daryosining vodiyi)
Fergana valley, Tashkent chul, Karshi steppe, Surkhan-Sherabad valley, Tian Shan (ranges Kyrgyz Alatau, Karatau, Talas Alatau, Ugam, Pskem, Chatkal, Kurama, Mogoltau, Fergana), Pamir-Alai (ranges Alai, Turkestan, Zarafshan, Hissar, Kugitang, Babatag, Darvaz, Vakhsh, foothills of southern Tajikistan), Kopet Dag (western. And central), Karabil (valley of river Murgab) - Manba · Source
- «Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
- Morfologik tavsif · Morphological description
- Ko‘p yillik monokarpik, kamdan-kam ikki yillik o‘simlik 40–60 cm balandlikda. Ildizlar o‘q, urchuqsimon. Poyalar odatda yakka, kamdan-kam 2da, kesimda yumaloq, intensiv ko‘k-yashil, ingichka-egatli, yuqorida yoyilgan shoxlanuvchi, gorizontal chetga og‘gan shoxlar. Barglar ingichka-charmsimon, ko‘kimtir, ildiz oldi erta qurib boruvchi, uzun bandli; barg bandilar tuksiz, kesimda o‘roqsimon, keng o‘yiqli adaksial tomonda, periferik o‘tkazuvchi dastalarli. Pastki barglarning plastinkasi butun, cho‘ziq-oval, asosida yurak shaklli yoki keng-tuxumsimon, chetida tikanli-tishli, 4–6 cm uzunlikda, 2.5–4.5 cm kenglikda, yoki uchtalik kesilgan ikki marta patsimon bo‘lingan cho‘ziq tikanli-tishli bo‘laklar. Poya barglar charmsimon, bandsiz, deyarli asosgacha ajratilgan 3–5da pastga chetga og‘gan nashtarsimon tikanli-tishli bo‘laklar, yanada tor yuqorigi barglarda. Soyabonlar ko‘p sonli, boshchasimon, kichik, 0.7–1.3 cm diametrda, yarim-sharsimon, to‘plangan yoyiq umumiy to‘pgulda uzun shoxlarli, intensiv-ko‘k; o‘ram 4–6 yoyilgan, chiziqsimon-nashtarsimon bargchalardan siyrak tikanlarli chetida, oshuvchi uch marta soyabon. Kichik o‘ramlar chiziqsimon-bigizsimon uch qirrali tikanli bargchalardan, oshuvchi gullar. Kosacha tishlari 1–1.7 mm uzunlikda, nashtarsimon, o‘tuvchi yuqorida tikanda. Gulbarglar biroz zangori, 2 mm atrofida uzunlikda. Stilopodiy piyolasimon; ustuncha shoxilar uzun, yuqoriga tikka turgan, biroz ajraluvchi. Mevalar 5 mm gacha uzunlikda, burchakli, o‘tmasroq tor-nashtarsimon tangachachalarli; karpoforlar yo‘q. Komissura keng, ekzokarp o‘rta qismida chetki qirra uziladi. Mezokarp komissurada va chetki qirralarda hujayralardan yog‘ochlashgan patsimon po‘stlarli, orqada паренхиматических неодревесневших hujayralardan; mezokarpdan yo‘g‘onroq друзы оксалата кальция bor, друзами butun komissura. O‘tkazuvchi dastalar mayda. Egatli sekretor kanalchalar yo‘q, qirrali kanalchalar yirik. Mayda kam sonli kanalchalar mezokarpning ichki qatlamida bor. Endosperm komissural tomonlarli yassi. N = 8; 2 n = 16, 28.
Perennial monocarpic, more rarely biennial plant 40–60 cm tall. Roots tap, fusiform. Stems usually solitary, more rarely along 2, in section rounded, intensely blue-green, thinly-grooved, at the top spreading branching, with horizontally spreading branches. Leaves thinly-leathery, glaucous, basal early dying, long-petiolate; petioles glabrous, in section sickle-shaped, with broad notch on adaxial side, with peripheral conducting fascicles. Blade of lower leaves entire, oblong-oval, at the base cordate or broad-ovate, along the margin spiny-toothed, 4–6 cm long, 2.5–4.5 cm wide, or ternate dissected on twice pinnatipartite oblong spiny-toothed lobes. Cauline leaves leathery, sessile, almost up to base divided on 3–5 downward spreading lanceolate spiny-toothed lobes, more narrow at upper leaves. Umbels numerous, capitate, small, 0.7–1.3 cm in diameter, semi-globose, gathered in spreading common inflorescence with long branches, intensely-blue; involucre from 4–6 spreading, linear-lanceolate leaflets with sparse spines along the margin, exceeding three times umbel. Involucels from linear-awl-shaped trigonous spiny leaflets, exceeding flowers. Calyx teeth 1–1.7 mm long, lanceolate, passing at the top in spine. Petals somewhat light blue, about 2 mm long. Stylopodium bowl-like; style branches long, upward erect, slightly diverging. Fruits up to 5 mm long, angular, covered with bluntish narrow-lanceolate scales; carpophores absent. Commissure broad, exocarp breaks off in the middle part marginal rib. Mesocarp on commissure and in marginal ribs from cells with lignified pinnate tunics, on back from паренхиматических неодревесневших cells; in thicker than the mesocarp there are друзы оксалата кальция, друзами covered with and whole commissure. Conducting fascicles small. Hollow secretory canals absent, ribbed canals large. There are small few canals in inner layer of mesocarp. Endosperm with commissural sides flat. N = 8; 2 n = 16, 28.Asl matn (ruscha) · Russian original
Многолетние монокарпические, реже двулетние растения 40–60 см выс. Корни стержневые, веретеновидные. Стебли обычно одиночные, реже по 2, в сечении округлые, интенсивно синезеленые, тонкобороздчатые, вверху растопыренно ветвящиеся, с горизонтально отклоненными ветвями. Листья тонкокожистые, сизые, прикорневые рано отмирающие, длинночерешковые; черешки голые, в сечении серповидные, с широкой выемкой на адаксиальной стороне, с периферическими проводящими пучками. Пластинки нижних листьев цельные, продолговато-овальные, у основания сердцевидные или широкояйцевидные, по краю колючезубчатые, 4–6 см дл., 2.5–4.5 см шир., или тройчато рассеченные на дважды перистораздельные продолговатые колючезубчатые доли. Стеблевые листья кожистые, сидячие, почти до основания разделенные на 3–5 вниз отклоненных ланцетных колючезубчатых долей, более узких у верхних листьев. Зонтики многочисленные, головчатые, маленькие, 0.7–1.3 см в диам., полушаровидные, собранные в раскидистое общее соцветие с длинными ветвями, интенсивно-синие; обертки из 4–6 растопыренных, линейно-ланцетных листочков с редкими колючками по краю, превышающих втрое зонтик. Оберточки из линейно-шиловидных трехгранных колючих листочков, превышающих цветки. Зубцы чашечки 1–1.7 мм дл., ланцетные, переходящие наверху в колючку. Лепестки голубоватые, около 2 мм дл. Подстолбия чашевидные; стилодии длинные, вверх торчащие, слегка расходящиеся. Плоды до 5 мм дл., угловатые, покрытые туповатыми узколанцетными чешуйками; карпофоров нет. Комиссура широкая, экзокарп обрывается в средней части краевого ребра. Мезокарп на комиссуре и в краевых ребрах из клеток с одревесневшими пористыми оболочками, на спинке из паренхиматических неодревесневших клеток; в толще мезокарпа имеются друзы оксалата кальция, друзами покрыта и вся комиссура. Проводящие пучки мелкие. Ложбиночные секреторные канальцы отсутствуют, реберные канальцы крупные. Имеются мелкие немногочисленные канальцы во внутреннем слое мезокарпа. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский. n=8; 2n=16, 28.
«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation. - Aniqlagich · Key
- Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →
Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases
Eryngium turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (7)
- Eryngium billardierei
- Eryngium bungei
- Eryngium campestre
- Eryngium karatavicum
- Eryngium macrocalyx Kattakosabarg ko‘kbosh
- Eryngium octophyllum Sakkizbarg ko‘kbosh
- Eryngium planum