O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Gentianella sibirica(Kusn.) Holub

Sibir gazako‘ti · Горечавка сибирская

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Gentianaceae
Tartib · Order
Gentianales
Turkum · Genus
Gentianella
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Sibir gazako‘ti
Ruscha nomi · Russian name
Горечавка сибирская
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
bir yillik o‘t (annual herb), ikki yillik o‘t (biennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
foydalanilmaydi (not used, per source)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Gentiana sibirica
Birinchi chop etilgan · First published
Folia Geobot. Phytotax. 8: 171 (1973)
bazionim · basionym: Gentiana aurea var. sibirica Kusn., Fl. Caucas. Crit. 4(1): 388 (1904)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 47-bet (vol. 8, p. 47) · Gentiana sibirica (Kusn.) Grossh. nomi bilan (treated as)
Yashash joylari · Habitat
Alp o‘tloq, archazorlar, nam o‘tloq, shag‘allar
Alpine meadow, juniper woodlands, moist meadow, pebble beds
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
O‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi va mevalashi iyul–yanvar
Flowering and fruiting Jul–Jan
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (Zailiy, Kungey, Qirg‘iz Olatov, Sonkul ko‘lining atroflari, Talas Olatov: Chirchiq daryosining yuqori oqimi, Chotqol va Qurama tizmalari), Pomir-Oloy (tizmalar Oloy, Turkiston, Zarafshon, g‘arbiy Pomir)
Dzungarian Alatau, Tian Shan (Trans-Ili, Kungey, Kyrgyz Alatau, environs of lake Sonkul, Talas Alatau: upper reaches of river Chirchik, Chatkal and Kurama ranges), Pamir-Alai (ranges Alai, Turkestan, Zarafshan, western Pamir)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Bir-yoki ikki yillik yashil o‘simlik. Poya (5)10–20(30) cm balandlikda, asosdan bir necha yoysimon ko‘tariluvchi uzun ingichka shoxlar, ba’zan shundayli ham shoxlar poya barglarning pastki juftlarining qo‘ltiqidan. Barglar ildiz oldi rozetkalar cho‘ziq-teskari tuxumsimon, 10–20 mm uzunlikda, 5–6 mm kenglikda, pastga qarab toraygan barg bandida va yuqoridan o‘tmas yumaloqlashgan, poya oval-cho‘ziq, 15–20(35) mm uzunlikda, 7–9 mm kenglikda, pastki o‘tmas, yuqorigi o‘tkir. Gullar 4–5 a’zoli, uchida poya zich, shoxlarda siyrak dastalarda, ba’zan juda uzun gul bandilar 4 cm gacha uzunlikda. Kosacha 4–6 mm uzunlikda, chuqur, ba’zan deyarli asosgacha bo‘lingan; bo‘laklar tuxumsimon yoki tor-tuxumsimon, kamdan-kam tor-elliptik, uchida biroz o‘tkir, asosiga qarab keskin torayuvchi; tishlar uning ozgina teng emas, chiziqsimon-bigizsimon, o‘tkir, to‘g‘ri. Gultoj nay shaklli, oqish-zangori yoki sarg‘ish, ba’zan deyarli oq, (5)6–7(10) mm uzunlikda, ozgina kosachadan uzunroq, bo‘laklar uning oval-uchburchak, 2 mm uzunlikda, aniq yaqqol ingichka o‘tkir uch. Ko‘sak cho‘ziq-oval, qisqa bandda yoki deyarli bandsiz. Urug‘ juda mayda, yumaloq-oval, silliq.
One-or biennial green plant. Stem (5)10–20(30) cm tall, from base with several arcuate rising long thin branches, sometimes with such also branches from axil of lower pairs of cauline leaves. Leaves basal rosettes oblong-obovate, 10–20 mm long, 5–6 mm wide, downward narrowed in petiole and above obtuse rounded, cauline oval-oblong, 15–20(35) mm long, 7–9 mm wide, lower obtuse, upper acute. Flowers 4–5-merous, at the apex stem crowded, on branches in loose fascicles, sometimes on very long pedicels up to 4 cm long. Calyx 4–6 mm long, deeply, sometimes almost up to base divided; lobes ovate or narrow-ovate, rarely narrow-elliptic, at the apex somewhat acute, towards the base sharply narrowing; teeth its a little unequal, linear-awl-shaped, acute, straight. Corolla tubular, pale-light blue or yellowish, sometimes almost white, (5)6–7(10) mm long, a little longer than the calyx, lobes its oval-triangular, 2 mm long, with distinctly pronounced thin mucro. Capsule oblong-oval, on short stalk or almost sessile. Seed very small, roundish-oval, smooth.
Asl matn (ruscha) · Russian originalОдноили двулетнее зеленое растение. Стебель (5)10–20(30) см выс., от основания с несколько дугообразно поднимающимися длинными тонкими ветвями, иногда с такими же ветвями из пазух нижней пары стеблевых листьев. Листья прикорневой розетки продолговато-обратнояйцевидные, 10–20 мм дл., 5–6 мм шир., книзу суженные в черешок и сверху тупо округленные, стеблевые овально-продолговатые, 15–20(35) мм дл., 7–9 мм шир., нижние тупые, верхние острые. Цветки 4–5-членные, на вершине стебля скученные, на ветвях в рыхлых пучках, иногда на очень длинных цветоножках до 4 см дл. Чашечка 4–6 мм дл., глубоко, иногда почти до основания раздельная; доли яйцевидные или узкояйцевидные, изредка узкоэллиптические, на верхушке островатые, к основанию резко суживающиеся; зубцы ее немного неравные, линейно-шиловидные, острые, прямые. Венчик трубчатый, бледно-голубой или желтоватый, иногда почти белый, (5)6–7(10) мм дл., немного длиннее чашечки, лопасти его овально-треугольные, 2 мм дл., с ясно выраженным тонким остроконечием. Коробочка продолговато-овальная, на короткой ножке или почти сидячая. Семена очень мелкие, округло-овальные, гладкие.

«Флора Узбекистана», 3-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 3 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Gentianella turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (7)