O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Gentianella turkestanorum(Gand.) Holub

Turkiston gazako‘ti · Горечавка туркестанцев

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Gentianaceae
Tartib · Order
Gentianales
Turkum · Genus
Gentianella
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Turkiston gazako‘ti
Ruscha nomi · Russian name
Горечавка туркестанцев
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
bir yillik o‘t (annual herb), ikki yillik o‘t (biennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
dorivor (medicinal), manzarali (ornamental)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Gentiana turkestanorum
Birinchi chop etilgan · First published
Folia Geobot. Phytotax. 2: 118 (1967)
bazionim · basionym: Gentiana turkestanorum Gand., Bull. Soc. Bot. France 65: 60 (1918)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 47-bet (vol. 8, p. 47)
Yashash joylari · Habitat
O‘tloq, daryoning qirg‘oqi, bargli o‘rmon va butalar, archazorlar, sazlar
Meadow, bank of river, deciduous forest and shrubs, juniper woodlands, saz (wet saline ground)
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Past tog‘lar, o‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Low mountains, mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi va mevalashi iyul–yanvar
Flowering and fruiting Jul–Jan
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Zaysan havzasi (tog‘i. Kichkinetau, Okpekti), Saur, Mustau, Tarbag‘atoy, Sanrak, Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (Ketmen, Zailiy, Kungey, Olatov Terskeyi, Sari-djas daryosining havzasi, Chu-Ili tog‘lari, Qirg‘iz Olatov, Susamir daryosining havzasi va Norin, tog‘i. Nura, Kora-kokti, Kavaktau, Chatirkul ko‘lining atroflari, Atbashitau, Uzun-axmat, Chotqol, Farg‘ona va Qurama tizmalari), Pomir-Oloy (tizmalar Oloy, Zaolay, Turkiston, Zarafshon, Hisor, Qorategin, Darvoz, Pyotr I, g‘arbiy va sharqiy Pomir)
Zaisan basin (Mt. Kichkinetau, Okpekty), Saur, Mustau, Tarbagatai, Sanrak, Dzungarian Alatau, Tian Shan (Ketmen, Trans-Ili, Kungey, Terskey Alatau, basin of river Sary-dzhas, Chu-Ili mountains, Kyrgyz Alatau, basin of river Susamyr and Naryn, Mt. Nura, Kora-kokty, Kavaktau, environs of lake Chatyrkul, Atbashitau, Uzun-akhmat, Chatkal, Fergana and Kurama ranges), Pamir-Alai (ranges Alai, Trans-Alai, Turkestan, Zarafshan, Hissar, Karategin, Darvaz, Peter the Great, western and eastern Pamir)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Bir-yoki ikki yillik, tuksiz, yashil o‘simlik. Poyalar oddiy yoki asosida bir nechta недлинными shoxlarli, ba’zan va yuqori qismida zaif shoxlangan, (10)30–40(60) cm, kamdan-kam 3–6 cm balandlikda, kam gulli. Barglar ildiz oldi rozetkalar cho‘ziq-teskari nashtarsimon, kamdan-kam teskari tuxumsimon, toraygan barg bandida, yuqorida o‘tmas yumaloqlangan, (10)20–30(35) mm uzunlikda, 3–5 tomirlarli, poya nashtarsimon yoki tuxumsimon-nashtarsimon, (20)25–40(50) mm uzunlikda, (6)10–15 mm kenglikda, o‘tmas yoki biroz o‘tkir, yuqorigi o‘tkir. Gullar besh a’zoli, zich poyaning uchlari va shoxlarda qisqa gul bandilarda, ba’zi uzun gul bandilarda. Kosacha 8–11 mm uzunlikda, tishlar uning naychalardan 2–3 marta uzunroq, teng emas, 2 yanada uzun va o‘tmas, qolgan yanada tor, barcha tor-chiziqsimon-bigizsimon, yuqori qismida kengaygan, egilgan va uchida deyarli ilmoqli, kamdan-kam to‘g‘ri, o‘yiqlar tishlar orasida o‘tmas. Gultoj nay shaklli, oqish-zangori yoki ko‘pincha sarg‘ish, (9)11–13(19) mm uzunlikda, ozgina kosachadan uzunroq, bo‘laklar uning cho‘ziq-oval, naychalardan 2 marta qisqaroq, kamdan-kam deyarli teng u, 3–5 mm uzunlikda, ingichka o‘tkir uchli uchida. Ko‘sak qisqa bandda, cho‘ziq-oval. Urug‘ mayda, yumaloq-oval, jigarrang, silliq.
One-or biennial, glabrous, green plant. Stems simple or at the base with several недлинными branches, sometimes and in the upper part weakly branched, (10)30–40(60) cm, more rarely 3–6 cm tall, few-flowered. Leaves basal rosettes oblong-oblanceolate, more rarely obovate, narrowed in petiole, at the top obtuse rounded, (10)20–30(35) mm long, with 3–5 veins, cauline lanceolate or ovate-lanceolate, (20)25–40(50) mm long, (6)10–15 mm wide, obtuse or somewhat acute, upper acute. Flowers five-merous, crowded on apexes of stem and branches on short pedicels, some on long pedicels. Calyx 8–11 mm long, teeth its 2–3 times longer than small tubes, unequal, 2 more long and obtuse, remaining more narrow, all narrow-linear-awl-shaped, in the upper part broadened, curved and at the apex almost hooked, more rarely straight, notches between teeth obtuse. Corolla tubular, pale-light blue or more often yellowish, (9)11–13(19) mm long, a little longer than the calyx, lobes its oblong-oval, 2 times shorter than small tubes, more rarely almost equal it, 3–5 mm long, with thin mucro at the apex. Capsule on short stalk, oblong-oval. Seed small, roundish-oval, brown, smooth.
Asl matn (ruscha) · Russian originalОдноили двулетнее, голое, зеленое растение. Стебли простые или при основании с несколькими недлинными ветвями, иногда и в верхней части слабо ветвистые, (10)30–40(60) см, реже 3–6 см выс., немногоцветковые. Листья прикорневой розетки продолговато-обратноланцетные, реже обратнояйцевидные, суженные в черешок, наверху тупо закругленные, (10)20–30(35) мм дл., с 3–5 жилками, стеблевые ланцетные или яйцевидно-ланцетные, (20)25–40(50) мм дл., (6)10–15 мм шир., тупые или островатые, верхние острые. Цветки пятичленные, скучены на верхушках стебля и ветвей на коротких цветоножках, некоторые на длинных цветоножках. Чашечка 8–11 мм дл., зубцы ее в 2–3 раза длиннее трубочки, неравные, 2 более длинные и тупые, остальные более узкие, все узколинейно-шиловидные, в верхней части расширены, изогнутые и на вершине почти крючковатые, реже прямые, выемки между зубцами тупые. Венчик трубчатый, бледно-голубой или чаще желтоватый, (9)11–13(19) мм дл., немного длиннее чашечки, лопасти его продолговато-овальные, в 2 раза короче трубочки, реже почти равны ей, 3–5 мм дл., с тонким остроконечием на вершине. Коробочка на короткой ножке, продолговато-овальная. Семена мелкие, округло-овальные, коричневые, гладкие.

«Флора Узбекистана», 3-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 3 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Gentianella turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (7)