O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Hissarolimon limbatum(Lincz.) Sennikov

Xoshiyali xetalimon · Хетолимон окаймленный

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Plumbaginaceae
Tartib · Order
Caryophyllales
Turkum · Genus
Hissarolimon
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Xoshiyali xetalimon
Ruscha nomi · Russian name
Хетолимон окаймленный
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
foydalanilmaydi (not used, per source)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Acantholimon limbatum; Chaetolimon limbatum
Birinchi chop etilgan · First published
Fl. Uzbekist. (Toshkent) 3: 27 (2019)
bazionim · basionym: Chaetolimon limbatum Lincz., Trudy Tadzhikistansk. Bazy 8: 595 (1938)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 10-tom, 27-bet (vol. 10, p. 27) · Chaetolimon limbatum Lincz. nomi bilan (treated as)
Yashash joylari · Habitat
Toshloq yonbag‘irlar, qizil qumtoshlar
Stony slopes, red sandstones
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tog‘ oldi, past tog‘lar
Foothills, low mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi va mevalashi aprel–iyun
Flowering and fruiting Apr–Jun
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tyan-Shan (Mo‘g‘ultov), Pomir-Oloy (shimoliy Turkiston tizmasining tog‘ oldilari, g‘arbiy Hisor tizmasining qismi Baysuna tumanida, sharqiy Kuhitang tizmasining tog‘ oldilari)
Tian Shan (Mogoltau), Pamir-Alai (northern foothills of Turkestan range, western part of Hissar range in district Baysuna, eastern foothills of range Kugitang)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
O‘simlik 10–20 cm balandlikda. Ildiz ancha yo‘g‘on, yuqorida o‘tuvchi deyarli sharsimon (zich qoplovchi uning eski barglarning qoldiqlari), ba’zan qisqa 2–3 bo‘lingan kaudeks. Barglar barcha ildiz oldi, ko‘kimtir, juda zich ohakli-nuqtali, o‘xshash shakl: bahorgi (tashqi) – ancha go‘shtdor, 4–6 cm uzunlikda, pastki qismida chiziqsimon-teskari-ponasimon, yuqorigi – cho‘ziq kengayganda yumaloqlashgan-nayzasimongacha, 4–8 mm kenglikda, yuqorida o‘tkirlashgan va yumshoq ingichka qil 3–5 mm uzunlikdali, chetida siyrak qisqa so‘rg‘ichlarli; yozgi – yuqori qismida yanada keng va keskin nayzasimon, yanada uzun, 6 mm gacha uzunlikda, qil, chetida zich qisqa so‘rg‘ichlarli, qolgan o‘xshashda. Gul to‘pbandilar soni 4–8, tik, oddiy, deyarli to‘g‘ri, bo‘g‘imli, mo‘rt, ancha yirik, ingichka o‘tkirlashgan, pardasimon yoki pardasimon-o‘tsimon tangachalar asosida bo‘g‘imlar, tuksiz, zich ohakli-nuqtali, g‘adir-budir. Gullar yuqorigi 1 / 2 yoki 2 / 3 gul to‘pbandida joylashgan, kam boshoqsimon, 5–15 boshoqcha to‘pgullar; boshoqlar ikki-gulli, kamdan-kam bir gulli; gulyonbarglar bir gulli boshoqda soni 3; tashqi 10–12 mm uzunlikda va 5–6 mm kenglikda, qattiq-o‘tsimon, keng (yuqorida kengroq) pardasimon-hoshiyali, keng-uchburchak-tuxumsimon, yuqorida asta-sekin o‘tkirlashgan; birinchi ichki (2 gullarda ularning 2) 9–11 mm uzunlikda va 2.5–3.5 mm kenglikda, pardasimon, tartibsiz uchburchak-nashtarsimon, nosimmetrik tomirli, davom etgan ancha uzun o‘tkir; ikkinchi ichki (doimo yakka) 12–19 mm uzunlikda, nay shaklli o‘ralgan va zich o‘rab turuvchi kosacha, qattiq-o‘tsimon, yashil, faqat aynan chet juda tor (pastda kengroq) pardasimon-hoshiyali, yuqorida qiyshiq kesilgan, kengli, tartibsiz tuxumsimon yoki tartibsiz yurak shaklli, bir tomonlama gultoj yaprog‘i 5–9 mm kenglikda. Kosacha 17–20 mm uzunlikda va 2–2.5 mm diametrda, nay shaklli (deyarli to‘g‘ri gultoj yaprog‘i); uning nay keskin qirrali, keng o‘tsimon tomirlarli, zich (tomirlari bo‘ylab yana zichroq) va qisqa tukli; gultoj yaprog‘i chuqur (2.5–3 mmda) kesilgan 5 uzunda, yetuvchili yoki zo‘rg‘a emas yetuvchi yuqorigacha tomirlar, tor-chiziqsimon-nashtarsimon, o‘tkir asosiy bo‘lakli va 5 oraliq bo‘lakli, sezilarli yanada qisqa, tomirsiz. Gulbarglar oqish-pushti.
Plant 10–20 cm tall. Root rather thick, at the top passing in almost globose (from densely covering its remains of old leaves), sometimes shortly 2–3-divided caudex. Leaves all basal, glaucous, very densely calcareous-dotted, similar shape: spring (outer) – rather fleshy, 4–6 cm long, in the lower part linear-ob-cuneate, in upper – oblong broadened up to rounded-hastate, 4–8 mm wide, at the top acute and with soft thin bristle 3–5 mm long, along the margin with sparse short papillae; summer – in the upper part more broadly and sharply hastate, with more long, up to 6 mm long, bristle, along the margin densely set with short papillae, in remaining similar. Peduncles numbering 4–8, erect, simple, almost straight, jointed, brittle, with rather large, thin acute, membranous or membranous-herbaceous scales at the base nodes, glabrous, densely calcareous-dotted, scabrous. Flowers arranged in upper 1 / 2 or 2 / 3 peduncle, in rarely spike-like, 5–15-spikelet inflorescences; spikes two-flowering, more rarely one-flowered; bracts in one-flowered spike numbering 3; outer 10–12 mm long and 5–6 mm wide, rigid-herbaceous, broadly (at the top wider) membranous-bordered, broad-triangular-ovate, at the top gradually acute; first inner (at 2 flowers their 2) 9–11 mm long and 2.5–3.5 mm wide, membranous, irregularly triangular-lanceolate, with asymmetric vein, continued in rather long acute; second inner (always solitary) 12–19 mm long, tubular rolled and dense surrounding calyx, rigid-herbaceous, green, only along the very margin very narrow (at the bottom wider) membranous-bordered, at the top obliquely truncate, with broad, irregularly ovate or irregularly cordate, one-sided limb 5–9 mm wide. Calyx 17–20 mm long and 2–2.5 mm in diameter, tubular (with almost straight limb); its tube sharply ribbed, with broad herbaceous veins, densely (along the veins still denser) and shortly hairy; limb deeply (on 2.5–3 mm) dissected on 5 long, with reaching or barely not reaching to the top veins, narrow-linear-lanceolate, acute main lobed and 5 intermediate lobed, considerably more short, without vein. Petals pale-pink.
Asl matn (ruscha) · Russian originalРастение 10–20 см выс. Корень довольно толстый, вверху переходящий в почти шаровидный (от густо покрывающих его остатков старых листьев), иногда коротко 2–3-раздельный каудекс. Листья все прикорневые, сизые, очень густо известково-точечные, сходной формы: весенние (наружные) – довольно мясистые, 4–6 см дл., в нижней части линейно-обратноклиновидные, в верхней – продолговато расширенные до округленно-копьевидных, 4–8 мм шир., вверху заостренные и с мягкой тонкой щетинкой 3–5 мм дл., по краю с редкими короткими сосочками; летние – в верхней части более широко и резко копьевидные, с более длинной, до 6 мм дл., щетинкой, по краю густо усаженные короткими сосочками, в остальном сходные. Цветоносы в числе 4–8, прямостоячие, простые, почти прямые, членистые, ломкие, с довольно крупными, тонко заостренными, перепончатыми или перепончато-травянистыми чешуями в основании узлов, голые, густо известково-точечные, шероховатые. Цветки расположены в верхней 1/2 или 2/3 цветоноса, в редко колосовидном, 5–15-колосковом соцветии; колоски двухцветковые, реже одноцветковые; прицветники в одноцветковом колоске в числе 3; наружный 10–12 мм дл. и 5–6 мм шир., жестко-травянистый, широко (вверху шире) перепончато-окаймленный, широкотреугольно-яйцевидный, вверху постепенно заостренный; первый внутренний (при 2 цветках их 2) 9–11 мм дл. и 2.5–3.5 мм шир., перепончатый, неправильно треугольно-ланцетный, с несимметричной жилкой, продолженной в довольно длинное острие; второй внутренний (всегда одиночный) 12–19 мм дл., трубчато свернутый и плотно окружающий чашечку, жестко-травянистый, зеленый, лишь по самому краю очень узко (внизу шире) перепончато-окаймленный, вверху косо усеченный, с широким, неправильно яйцевидным или неправильно сердцевидным, односторонним отгибом 5–9 мм шир. Чашечка 17–20 мм дл. и 2–2.5 мм в диам., трубчатая (с почти прямым отгибом); ее трубка резко ребристая, с широкими травянистыми жилками, густо (по жилкам еще гуще) и коротко опушенная; отгиб глубоко (на 2.5–3 мм) рассеченный на 5 длинных, с доходящими или едва не доходящими доверху жилками, узколинейно-ланцетных, острых основных лопастей и 5 промежуточных лопастей, значительно более коротких, без жилок. Лепестки бледно-розовые.

«Флора Узбекистана», 3-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 3 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Hissarolimon turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (1)