O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Hissarolimon setiferum(Bunge) Sennikov

Dag‘al xetalimon · Хетолимон щетинистый

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Plumbaginaceae
Tartib · Order
Caryophyllales
Turkum · Genus
Hissarolimon
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Dag‘al xetalimon
Ruscha nomi · Russian name
Хетолимон щетинистый
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
foydalanilmaydi (not used, per source)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Acantholimon setiferum; Cephalorhizum setiferum; Chaetolimon setiferum
Birinchi chop etilgan · First published
Mém. Acad. Imp. Sci. Saint Pétersbourg, Sér. 7. 18(2): 68 (1872)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 10-tom, 27-bet (vol. 10, p. 27)
Yashash joylari · Habitat
Toshloq, shag‘alli, mayda tuproqli yonbag‘irlar, qizil qumtoshlar, efemer shuvoqzorlar
Stony, gravelly, fine-earth slopes, red sandstones, ephemeral wormwood steppes
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tog‘ oldi, past tog‘lar
Foothills, low mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi va mevalashi aprel–iyun
Flowering and fruiting Apr–Jun
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tyan-Shan (Qoratog‘ (?), Alimtau, Mo‘g‘ultov), Pomir-Oloy (shimoliy Turkiston tizmasining tog‘ oldilari, Malguzar, Pistalitau, Nurota tizmasi, g‘arbiy Zarafshon tizmasining qismi Pendjikentadan Karatyubegacha, Djama va Zirabulak-ziadin tog‘lari, g‘arbiy Hisor tizmasining qismi Guzaradan Baysunagacha, Kuhitang tizmasi)
Tian Shan (Karatau (?), Alimtau, Mogoltau), Pamir-Alai (northern foothills of Turkestan range, Malguzar, Pistalitau, Nuratau, western part of Zarafshan range from Pendzhikenta up to Karatyube, Dzhama and Zirabulak-ziadin mountains, western part of Hissar range from Guzara up to Baysuna, range Kugitang)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
O‘simlik 20–35 cm balandlikda. Ildiz ancha yo‘g‘on, yuqorida o‘tuvchi deyarli sharsimon 2–6(10) bo‘lingan kaudeks, yo‘g‘onli zich qoplovchi ularning eski barglarning qoldiqlaridan, qisqa shoxlar. Barglar barcha ildiz oldi, yashilroq-ko‘kimtir, zich ohakli-nuqtali, turli shakl; bahorgi (tashqi) yumshoq, ingichka, tez qurib boruvchi, tor-teskari nashtarsimon yoki chiziqsimon, 5–7 cm uzunlikda, 1.5–2 mm kenglikda, yuqorida sezilarli kengaygan va uchda o‘tkirlashgan, yumshoq ingichka qil 1–2 mm uzunlikdali, chetida siyrak qisqa so‘rg‘ichlarli; yozgi – go‘shtdor, 1–2 cm uzunlikda, pastki qismida chiziqsimon, yuqorigi –da ancha keng, yumaloqlashgan-nayzasimon, 3–5 mm gacha kenglikda, yuqorida o‘tkirlashgan yoki yumaloqlangan, yumshoq ingichka qil 3–3.5 mm gacha uzunlikdali, chetida zich qisqa so‘rg‘ichlarli. Gul to‘pbandilar soni 6–12, tik, oddiy, deyarli to‘g‘ri, bo‘g‘imli, mo‘rt, ancha yirik, ingichka o‘tkirlashgan, pardasimon yoki pardasimon-o‘tsimon tangachalar asosida bo‘g‘imlar, tuksiz, zich ohakli-nuqtali, g‘adir-budir. Gullar yuqorigi yarmi yoki 2 / 3 gul to‘pbandida joylashgan, kam boshoqsimon, 5–15(20) boshoqcha to‘pgullar; boshoqlar bir gulli, kam ikki-gulli; gulyonbarglar bir gulli boshoqda soni 3; tashqi 5–9 mm uzunlikda va 3–5 mm kenglikda, qattiq-o‘tsimon, keng (yuqorida kengroq) pardasimon-hoshiyali, keng-tuxumsimon, yuqorida uzun o‘tkirlashgan; birinchi ichki 4–7 mm uzunlikda va 2–3 mm kenglikda, pardasimon, tartibsiz yumaloqlashgan-uchburchak, nosimmetrik yon tomirli, davom etgan yumshoq qiltiq 2–2.5 mm uzunlikda; ikkinchi ichki 8–11 mm uzunlikda, nay shaklli o‘ralgan va zich o‘rab turuvchi kosacha, qattiq-o‘tsimon, yashil, faqat aynan chet tor (pastda kengroq) pardasimon-hoshiyali, yuqorida qiyshiq kesilgan, tor, yumaloqlashgan-uchburchak, bir tomonlama gultoj yaprog‘i 2–4 mm kenglikdali. Kosacha 12–14 mm uzunlikda va 1–1.5 mm diametrda, nay shaklli (deyarli to‘g‘ri gultoj yaprog‘i); uning nay zaif qirrali, ingichka-pardasimon, tor, o‘tsimonli, juda qisqa tukli tomirlar; gultoj yaprog‘i chuqur (1.5–2 mmda) kesilgan 5 uzunda, ozgina emas yetuvchi yuqorigacha tomirlar, tor-chiziqsimon-nashtarsimon, o‘tkir asosiy bo‘lakli va 5 oraliq bo‘lakli, sezilarli yanada qisqa, tomirsiz. Gulbarglar oqish-pushti.
Plant 20–35 cm tall. Root rather thick, at the top passing in almost globose 2–6(10)-divided caudex, with thick from densely covering their from remains of old leaves, short branches. Leaves all basal, greenish-glaucous, densely calcareous-dotted, different shape; spring (outer) soft, thin, quickly dying, narrow-oblanceolate or linear, 5–7 cm long, 1.5–2 mm wide, at the top conspicuous broadened and on end acute, with soft thin bristle 1–2 mm long, along the margin with sparse short papillae; summer – fleshy, 1–2 cm long, in the lower part linear, in upper – rather broad, rounded-hastate, up to 3–5 mm wide, at the top acute or rounded, with soft thin bristle up to 3–3.5 mm long, along the margin densely set with short papillae. Peduncles numbering 6–12, erect, simple, almost straight, jointed, brittle, with rather large, thin acute, membranous or membranous-herbaceous scales at the base nodes, glabrous, densely calcareous-dotted, scabrous. Flowers arranged in upper half or 2 / 3 peduncle, in rarely spike-like, 5–15(20)-spikelet inflorescences; spikes one-flowered, rarely two-flowering; bracts in one-flowered spike numbering 3; outer 5–9 mm long and 3–5 mm wide, rigid-herbaceous, broadly (at the top wider) membranous-bordered, broad-ovate, at the top long acute; first inner 4–7 mm long and 2–3 mm wide, membranous, irregularly rounded-triangular, with asymmetric lateral vein, continued in soft awn 2–2.5 mm long; second inner 8–11 mm long, tubular rolled and dense surrounding calyx, rigid-herbaceous, green, only along the very margin narrow (at the bottom wider) membranous-bordered, at the top obliquely truncate, with narrow, rounded-triangular, one-sided limb 2–4 mm wide. Calyx 12–14 mm long and 1–1.5 mm in diameter, tubular (with almost straight limb); its tube weakly ribbed, thinly-membranous, with narrow, herbaceous, very shortly hairy veins; limb deeply (on 1.5–2 mm) dissected on 5 long, with a little not reaching to the top veins, narrow-linear-lanceolate, acute main lobed and 5 intermediate lobed, considerably more short, without vein. Petals pale-pink.
Asl matn (ruscha) · Russian originalРастения 20–35 см выс. Корень довольно толстый, вверху переходящий в почти шаровидный 2–6(10)-раздельный каудекс, с толстыми от густо покрывающих их от остатков старых листьев, короткими ветвями. Листья все прикорневые, зеленовато-сизые, густо известково-точечные, разной формы; весенние (наружные) мягкие, тонкие, быстро отмирающие, узко-обратноланцетные или линейные, 5–7 см дл., 1.5–2 мм шир., вверху заметно расширенные и на конце заостренные, с мягкой тонкой щетинкой 1–2 мм дл., по краю с редкими короткими сосочками; летние – мясистые, 1–2 см дл., в нижней части линейные, в верхней – довольно широкие, округленно-копьевидные, до 3–5 мм шир., вверху заостренные или закругленные, с мягкой тонкой щетинкой до 3–3.5 мм дл., по краю густо усаженные короткими сосочками. Цветоносы в числе 6–12, прямостоячие, простые, почти прямые, членистые, ломкие, с довольно крупными, тонко заостренными, перепончатыми или перепончато-травянистыми чешуями в основании узлов, голые, густо известково-точечные, шероховатые. Цветки расположены в верхней половине или 2/3 цветоноса, в редко колосовидном, 5–15(20)-колосковом соцветии; колоски одноцветковые, редко двухцветковые; прицветники в одноцветковом колоске в числе 3; наружный 5–9 мм дл. и 3–5 мм шир., жестко-травянистый, широко (вверху шире) перепончато-окаймленный, широкояйцевидный, вверху длинно заостренный; первый внутренний 4–7 мм дл. и 2–3 мм шир., перепончатый, неправильно округленно-треугольный, с несимметричной боковой жилкой, продолженной в мягкую ость 2–2.5 мм дл.; второй внутренний 8–11 мм дл., трубчато свернутый и плотно окружающий чашечку, жестко-травянистый, зеленый, лишь по самому краю узко (внизу шире) перепончато-окаймленный, вверху косо усеченный, с узким, округленно-треугольным, односторонним отгибом 2–4 мм шир. Чашечка 12–14 мм дл. и 1–1.5 мм в диам., трубчатая (с почти прямым отгибом); ее трубка слабо ребристая, тонкоперепончатая, с узкими, травянистыми, очень коротко опушенными жилками; отгиб глубоко (на 1.5–2 мм) рассеченный на 5 длинных, с немного не доходящими доверху жилками, узколинейно-ланцетных, острых основных лопастей и 5 промежуточных лопастей, значительно более коротких, без жилок. Лепестки бледно-розовые.

«Флора Узбекистана», 3-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 3 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Hissarolimon turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (1)