O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Hyalolaena bupleuroides(Schrenk) Pimenov & Kljuykov

· Гиалолена володушковидная

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Hyalolaena
Ruscha nomi · Russian name
Гиалолена володушковидная
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
efir moyli (essential-oil)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Hymenolyma bupleuroides
Birinchi chop etilgan · First published
Bot. Zhurn. (Moscow & Leningrad) 67: 887 (1982)
bazionim · basionym: Carum bupleuroides Schrenk, Bull. Cl. Phys.-Math. Acad. Imp. Sci. Saint-Pétersbourg 3: 305 (1845)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 226-bet (vol. 7, p. 226)
Yashash joylari · Habitat
Lyossli, shag‘alli yonbag‘irlar, ko‘chkilar, qoyalar, tog‘ oldi tekisliklar, sho‘rtobli joy, quruq terrasalar, daryoning vodiyi, shag‘allar, xilma-xil rangli jinslarning yer yuziga chiqqan joylari, bo‘z yerlar, yo‘lning yo‘l chetlarilari
Loess, gravelly slopes, screes, rocks, foothill plains, saline-alkaline place, dry terraces, valley of river, pebble beds, outcrops of variegated rocks, fallows, roadsides of road
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tekislik, tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Plain, foothills, low mountains, mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi may–iyun, mevalashi iyul–avgust
Flowering May–Jun, fruiting Jul–Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Qozog‘iston past tepaliklari, Sarisuv daryosining vodiyi, Balxashbo‘yi cho‘llari, Mo‘yinqum (chetlari), Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (Zailiy Olatov, Ketmontov, Olatov Kungeyi, Qirg‘iz Olatov, Chu-Ili tog‘lari, Talas Olatov, Qoratog‘, markazning tizmasi. Tyan-Shan, Farg‘ona, Ugom), Pomir-Oloy (tizma Oloy)
Kazakhstan small hills, valley of river Sarysu, Balkhash deserts, Muyunkum (outskirt), Dzungarian Alatau, Tian Shan (Trans-Ili Alatau, Ketmentau, Kungey Alatau, Kyrgyz Alatau, Chu-Ili mountains, Talas Alatau, Karatau, range of centre. Tian Shan, Fergana, Ugam), Pamir-Alai (range Alai)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
O‘simlik 30–100 cm balandlikda. Ildizlar ko‘pincha cho‘zilgan, urchuqsimon yoki silindrsimon, tez shoxlanuvchi, och-kul rang. Poyalar yakka, kamdan-kam 2da, asosida 2–6 mm diametrda, to‘liq, yumaloq, ingichka oq-yo‘l-yo‘l, qurigan barglarning barg bandilarining tolasimon qoldiqlarili, o‘rtadan yoki asos qalqonsimondan shoxlanuvchi. Ildiz oldi barglar qisqa barg bandilarda, qisqa-g‘adir-budir; plastinka shakli nashtarsimon, 6–10 cm uzunlikda, 2–3 cm kenglikda, ikki marta-uch marta patsimon kesilgan; birlamchi segmentlar bandsiz; uchki bo‘laklar 1.3–3.7 mm uzunlikda, nashtarsimon; poya uchburchak plastinkalarli, bandsiz qisqa, uchburchakda, chetida oq-pardasimon barg qini, ipsimon uchki bo‘laklar 6–12 mm uzunlikdali; yuqorigi poya cho‘zilgan, yanada uzun, 3 cm gacha uzunlikda, uchki bo‘laklar. Soyabonlar 3–13 cm diametrda, 7–20 nurli; nurlar ozmi-ko‘pmi teng, 6 cm gacha uzunlikda; o‘ram 5–8 nashtarsimondan, chetida oq-pardasimon bargchalar 1 cm gacha uzunlikda; kichik soyabonlar 17–22 gulli; gul bandilar ingichka, bir necha teng emas, mevalaganda 0.8 cm gacha uzunlikda; kichik o‘ram 5–6 teskari tuxumsimon yoki elliptik, yirik, botiqdan, deyarli butunlay oq-pardasimon bargchalar 8 mm gacha uzunlikda. Kosacha tishlari sezilmas. Gulbarglar oq, 1.2 mm gacha uzunlikda, tuksiz, o‘yiq, teskari-yurak shaklli, asosida tirnoqsiz. Stilopodiy konussimon; ustuncha shoxilar 0.6 mm gacha uzunlikda, qayrilgan. Mevalar biroz siqilgan mericarplarning orqalarili, tuxumsimon-nashtarsimon, to‘q-jigarrang; karpofor asosgacha ikki bo‘lakka bo‘lingan, ingichka shoxlarli. Mericarplar 2–3.5 mm uzunlikda, 1.3–1.5 mm kenglikda, tuxumsimon-nashtarsimon, orqali siqilgan; komissura keng; ekzokarp komissural tomon прерываетсяda o‘rtasida chetki qirralar va karpofor orasida; qirra teng, shaklida past bo‘yli валиков, ba’zan biroz to‘lqinsimon. Sekretor kanalchalar 4–5da egatlar va 10–12da komissural tomonda. Endosperm komissural tomonlarli biroz botiq. N = 10; 2 n = 20.
Plant 30–100 cm tall. Roots more often elongated, fusiform or cylindrical, often branching, light-grey. Stems solitary, more rarely along 2, at the base 2–6 mm in diameter, solid, rounded, thin white-striped, covered with fibrous remains of petioles of dead leaves, from middle or from base corymbose branching. Basal leaves on short petioles, short-scabrous; blade in outline lanceolate, 6–10 cm long, 2–3 cm wide, twice-three times pinnatisect; primary segments sessile; terminal lobes 1.3–3.7 mm long, lanceolate; cauline with triangular blades, sessile on short, triangular, along the margin white-membranous sheath, with filiform terminal lobes 6–12 mm long; upper cauline elongated, with more long, up to 3 cm long, terminal lobes. Umbels 3–13 cm in diameter, 7–20-ray; rays more or less equal, up to 6 cm long; involucre from 5–8 lanceolate, along the margin white-membranous leaflets up to 1 cm long; umbellules 17–22-flowered; pedicels thin, several unequal, in fruit up to 0.8 cm long; involucel from 5–6 obovate or elliptic, large, concave, almost entirely white-membranous leaflets up to 8 mm long. Calyx teeth inconspicuous. Petals white, up to 1.2 mm long, glabrous, emarginate, ob-cordate, at the base without claw. Stylopodium conical; style branches up to 0.6 mm long, reflexed. Fruits slightly compressed with backs of mericarps, ovate-lanceolate, dark-brown; carpophore up to base bipartite, with thin branches. Mericarps 2–3.5 mm long, 1.3–1.5 mm wide, ovate-lanceolate, with back compressed; commissure broad; exocarp on commissural side прерывается in the middle between marginal ribs and carpophore; rib equal, in the form of low валиков, sometimes slightly wavy. Secretory canals along 4–5 in grooves and 10–12 on commissural side. Endosperm with commissural sides slightly concave. N = 10; 2 n = 20.
Asl matn (ruscha) · Russian originalРастения 30–100 см выс. Корни чаще удлиненные, веретеновидные или цилиндрические, часто ветвящиеся, светло-серые. Стебли одиночные, реже по 2, при основании 2–6 мм в диам., выполненные, округлые, тонко белополосатые, покрытые мочаловидными остатками черешков отмерших листьев, от середины или от основания щитковидно ветвящиеся. Прикорневые листья на коротких черешках, короткошероховатые; пластинки в очертании ланцетные, 6–10 см дл., 2–3 см шир., дважды-трижды перисторассеченные; первичные сегменты сидячие; конечные доли 1.3–3.7 мм дл., ланцетные; стеблевые с треугольными пластинками, сидячими на коротком, треугольном, по краю белопленчатом влагалище, с нитевидными конечными долями 6–12 мм дл.; верхние стеблевые удлиненные, с более длинными, до 3 см дл., конечными долями. Зонтики 3–13 см в диам., 7–20-лучевые; лучи б.м. равные, до 6 см дл.; обертка из 5–8 ланцетных, по краю белопленчатых листочков до 1 см дл.; зонтички 17–22-цветковые; цветоножки тонкие, несколько неравные, при плодах до 0.8 см дл.; оберточка из 5–6 обратнояйцевидных или эллиптических, крупных, вогнутых, почти целиком белопленчатых листочков до 8 мм дл. Зубцы чашечки незаметные. Лепестки белые, до 1.2 мм дл., голые, выемчатые, обратносердцевидные, в основании без ноготка. Подстолбия конические; стилодии до 0.6 мм дл., отогнутые. Плоды слегка сжатые со спинок мерикарпиев, яйцевидно-ланцетные, темно-коричневые; карпофор до основания двураздельный, с тонкими ветвями. Мерикарпии 2–3.5 мм дл., 1.3–1.5 мм шир., яйцевидно-ланцетные, со спинки сжатые; комиссура широкая; экзокарп на комиссуральной стороне прерывается посередине между краевыми ребрами и карпофором; ребра равные, в виде невысоких валиков, иногда слегка волнистые. Секреторные канальцы по 4–5 в ложбинках и 10–12 на комиссуральной стороне. Эндосперм с комиссуральной стороны слегка вогнутый. n=10; 2n=20.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Hyalolaena turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (9)