O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Sium mediumFisch. & C.A.Mey.

O‘rta sium · Поручейник средний

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Sium
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
O‘rta sium
Ruscha nomi · Russian name
Поручейник средний
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), polikarpik (polycarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
efir moyli (essential-oil)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Index Seminum (LE, Petropolitanus) 9(Suppl.): 19 (1844)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 244-bet (vol. 7, p. 244)
Yashash joylari · Habitat
Nam o‘tloq, suv havzasilarning qirg‘oqi
Damp meadow, bank of water bodies
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tekislik, tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Plain, foothills, low mountains, mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi iyul, mevalashi avgust
Flowering Jul, fruiting Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Qozog‘iston past tepaliklari, Turg‘ay botiqi, Balxashbo‘yi cho‘llari, Betpaqdala, katta Barsuki, Emba yassi tog‘liki, daryoning vodiyi yoki, Sirdaryo, Chu daryosining quyi oqimi va Sarisuv, Farg‘ona vodiyi, Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (Zailiy Olatov, Ketmontov, Olatov Kungeyi, Qirg‘iz Olatov, Talas Olatov, Issikkul havzasi, markaziy Tyan-Shan, Farg‘ona tizmasi, Chotqol tizmasi, Qoratog‘), Pomir-Oloy (Oloy tizmasi)
Kazakhstan small hills, Turgai depression, Balkhash deserts, Betpakdala, large Barsuki, Emba plateau, valley of river or, Syr Darya, lower reaches of river Chu and Sarysu, Fergana valley, Dzungarian Alatau, Tian Shan (Trans-Ili Alatau, Ketmentau, Kungey Alatau, Kyrgyz Alatau, Talas Alatau, Issykkul basin, central Tian Shan, Fergana range, Chatkal range, Karatau), Pamir-Alai (Alai range)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Poyalar 35–120 cm balandlikda, tik, ingichka qo‘shimcha ildizlarli, kovak, chuqur-egatli, o‘tkir qirralarli, 1.5 cm gacha diametrda, o‘rtadan yoki yuqorida shoxlanuvchi. Pastki barglar uzun va kovak barg bandilarda ko‘ndalang to‘siqlarli; plastinka 10–30 cm uzunlikda, 3–5 juft nashtarsimondan, uchiga qarab uzun o‘tkirlashgan segmentlar 4–8 cm uzunlikda; poya qisqa barg bandilarda, o‘tuvchi tor barg qinida; yuqorigi bandsiz tor barg qinida, plastinkali yanada tor bo‘laklar. Soyabonlar 4–6 cm diametrda, 8–10 nurli; nurlar bir necha teng emas, qirrali, 1.5–2.5 cm uzunlikda; o‘ram 5–8 nashtarsimon, butundan yoki ba’zan kesikli bargchalar; kichik soyabonlar 12–20 gulli; kichik o‘ramlar 6–10 tor-chiziqsimon bargchalardan, gul bandlarilardan qisqaroq. Gullar qisqa teng emas gul bandilar 3–5 mm uzunlikda. Kosacha yoki juda qisqa uchburchak tishlar yo‘q; gulbarglar 0.8–1 mm uzunlikda, bir sekretor kanalchali. Stilopodiy yassilangan, chetida to‘lqinsimon; ustuncha shoxilar 0.8 mm gacha uzunlikda. Mevalar 3–3.5 mm uzunlikda, oval, mustahkam qo‘shilgan mericarplarli; karpofor reduksiyalangan, ingichka shoxlarli; egatlar tor; qirra qisqa-qanotsimon. Ekzokarp одно-двуслойный, mayda hujayralardan, tashqi qatlamda biroz qalinlashgan tashqi devorlar; mezokarp многослойный, egatlarda ingichka-devor parenximadan, va qirralarda havo o‘tkazuvchi to‘qimalardan biroz yog‘ochlashgan ingichka-devor yirik hujayralar ko‘p sonli to‘rsimon g‘ovaklarli; endokarp hujayralarning bir qatlamidan, o‘xshash мезокарпическими hujayralarli. Urug‘ po‘st mayda ingichka-devor hujayralarning bir qatlamidan. O‘tkazuvchi dastalar nisbatan massiv, joylashgan qirralarning distal qismida. Sekretor kanalchalar 1 yoki 2 to‘siqlarli, egatlarda yakka, komissural tomonda soni 2. Endosperm komissural tomonlarli yassi. N = 6; 2 n = 12.
Stems 35–120 cm tall, erect, with thin adventitious roots, hollow, deeply-grooved, with acute ribs, up to 1.5 cm in diameter, from middle or at the top branching. Lower leaves on long and hollow petioles with transverse septa; blade 10–30 cm long, from 3–5 pairs lanceolate, towards the apex long acute segments 4–8 cm long; cauline on short petioles, passing in narrow sheath; upper sessile on narrow sheath, with blade from more narrow lobes. Umbels 4–6 cm in diameter, 8–10-ray; rays several unequal, ribbed, 1.5–2.5 cm long; involucre from 5–8 lanceolate, entire or sometimes incised leaflets; umbellules 12–20-flowered; involucels from 6–10 narrow-linear leaflets, shorter than pedicels. Flowers on short unequal pedicels 3–5 mm long. Calyx absent or with very short triangular teeth; petals 0.8–1 mm long, with one secretory canal. Stylopodium flattened, along the margin wavy; style branches up to 0.8 mm long. Fruits 3–3.5 mm long, oval, with strong fused mericarps; carpophore reduced, with thin branches; grooves narrow; rib short-wing-like. Exocarp одно-двуслойный, from small cells, at outer layer with slightly thickened outer walls; mesocarp многослойный, in grooves from thinly-wall parenchyma, and in ribs from aerenchymatous tissues from slightly lignified thinly-wall large cells with numerous reticulate pores; endocarp from one layer of cells, similar with мезокарпическими cells. Seed tunic from one layer of small thinly-wall cells. Conducting fascicles comparatively massive, situated in distal part of ribs. Secretory canals with 1 or 2 septa, in grooves solitary, on commissural side numbering 2. Endosperm with commissural sides flat. N = 6; 2 n = 12.
Asl matn (ruscha) · Russian originalСтебли 35–120 см выс., прямостоячие, с тонкими придаточными корнями, полые, глубокобороздчатые, с острыми ребрами, до 1.5 см в диам., от середины или вверху ветвящиеся. Нижние листья на длинных и полых черешках с поперечными перегородками; пластинки 10–30 см дл., из 3–5 пар ланцетовидных, к верхушке длинно заостренных сегментов 4–8 см дл.; стеблевые на коротких черешках, переходящих в узкое влагалище; верхние сидячие на узком влагалище, с пластинкой из более узких долей. Зонтики 4–6 см в диам., 8–10-лучевые; лучи несколько неравные, ребристые, 1.5–2.5 см дл.; обертки из 5–8 ланцетных, цельных или иногда надрезанных листочков; зонтички 12–20-цветковые; оберточки из 6–10 узколинейных листочков, короче цветоножек. Цветки на коротких неравных цветоножках 3–5 мм дл. Чашечки отсутствуют или с очень короткими треугольными зубцами; лепестки 0.8–1 мм дл., с одним секреторным канальцем. Подстолбия уплощенные, по краю волнистые; стилодии до 0.8 мм дл. Плоды 3–3.5 мм дл., овальные, с крепко сросшимися мерикарпиями; карпофор редуцированный, с тонкими ветвями; ложбинки узкие; ребра короткокрыловидные. Экзокарп одно-двуслойный, из мелких клеток, у наружного слоя со слегка утолщенными внешними стенками; мезокарп многослойный, в ложбинках из тонкостенной паренхимы, а в ребрах из воздухоносной ткани из слегка одревесневших тонкостенных крупных клеток с многочисленными сетчатыми порами; эндокарп из одного слоя клеток, сходных с мезокарпическими клетками. Семенная оболочка из одного слоя мелких тонкостенных клеток. Проводящие пучки сравнительно массивные, расположенные в дистальной части ребер. Секреторные канальцы с 1 или 2 перегородками, в ложбинках одиночные, на комиссуральной стороне в числе 2. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский. n=6; 2n=12.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Sium turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (2)