O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Sium sisarumL.

Qandkabi sium · Поручейник сахаровидный

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Sium
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Qandkabi sium
Ruscha nomi · Russian name
Поручейник сахаровидный
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), polikarpik (polycarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
dorivor (medicinal), moyli (fixed-oil), yem-xashakbop (forage)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
LC Kam xavfli · Least Concern
Sinonimlar · Synonyms
Sium sisaroideum
Birinchi chop etilgan · First published
Sp. Pl. : 251 (1753)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 243-bet (vol. 7, p. 243)
Yashash joylari · Habitat
Nam o‘tloq, suv havzasilarning qirg‘oqi, botqoqli joy
Damp meadow, bank of water bodies, marshy place
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tekislik, tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Plain, foothills, low mountains, mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi iyul–avgust («SSSR florasi»)
Flowering Jul–Aug (Flora of the USSR)
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Turg‘ay botiqi, Qozog‘iston past tepaliklari, Emba yassi tog‘liki, Alakol botiqi, daryoning vodiyi yoki, Chu vodiyi, Farg‘ona vodiyi, Toshkent atrofidagi cho‘li, Zeravshan daryosining vodiyi, Tarbag‘atoy, Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (Zailiy Olatov, Olatov Kungeyi, Issikkul havzasi, tizmalar Qirg‘iz Olatov, Qoratog‘, Talas Olatov, Qurama, Farg‘ona, markaziy Tyan-Shan), Pomir-Oloy (tizmalar Hisor, Qorategin, Vaxsh, Darvoz, Pyotr I, Janubiy Tojiston past tog‘lari), Kopetdog‘
Turgai depression, Kazakhstan small hills, Emba plateau, Alakol depression, valley of river or, Chu valley, Fergana valley, Tashkent chul, valley of river Zeravshan, Tarbagatai, Dzungarian Alatau, Tian Shan (Trans-Ili Alatau, Kungey Alatau, Issykkul basin, ranges Kyrgyz Alatau, Karatau, Talas Alatau, Kurama, Fergana, central Tian Shan), Pamir-Alai (ranges Hissar, Karategin, Vakhsh, Darvaz, Peter the Great, foothills of southern Tajikistan), Kopet Dag
O‘zbekistonda tarqalishi · Distribution in Uzbekistan
Barcha tog‘ oldi va tog‘ tumanlar (ba’zan)
All foothill and mountain districts (sporadically)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Poyalar 50–150 cm balandlikda, tik yoki yuqoriga ko‘tarilgan, 7 mm gacha diametrda, asosida bo‘lakcha kam sonli arqonsimonli asta-sekin qalinlashgan ildizlar, yumaloq, ingichka-egatli, yuqori qismida shoxlanuvchi. Pastki barglar uzun barg bandilarda перегородокsiz; ildiz oldi barglarning plastinkasi tuxumsimon, 5–10 cm uzunlikda, maydaroq, -dan pastki poya barglarda, odatda 2–3 juft oval yoki nashtarsimon segmentlarli, 2.5–3 cm uzunlikda, chetida arrasimon tishli yanada yirik uchki bo‘laklar; pastki poya barg bandilarda, asosida qisqa tor barg qinilarli, plastinka 20 cm gacha uzunlikdali 3–5 nashtarsimon segmentlar 3–7 cm uzunlikdadan; yuqorigi poya kichik, bandsizli tor barg qinida, uchtalik yoki oddiy plastinka tor chiziqsimon uchki bo‘laklarli. Soyabonlar 3–6 cm diametrda, 10–20 nurli; nurlar bir necha teng emas, ingichka, zaif-qirrali, 1.5–3 cm uzunlikda; o‘ram 5–8 nashtarsimon-chiziqsimon, butundan, chetida tor-pardasimon, odatda emas chetga og‘gan pastga bargchalar; kichik soyabonlar 10–20 gulli; kichik o‘ramlar o‘xshash o‘ramlarli, lekin yanada mayda va yanada tor bargchalar; gul bandilar ingichka, teng emas, 3–6 mm uzunlikda. Kosacha tishlari sezilmas; gulbarglar 0.7–0.8 mm uzunlikda, yakka yoki bir nechta sekretor kanalchalarli. Stilopodiy qisqa-konussimon, chetida to‘lqinsimon; ustuncha shoxilar 0.5 mm gacha uzunlikda. Mevalar oval yoki tuxumsimon, 3–3.5 mm uzunlikda, oson bo‘linuvchi mericarplarda; karpoforlar ikki bo‘lakka bo‘lingan ingichka shoxlarli; egatlar keng, qirra валиковидные. Ekzokarp многослойный, mayda hujayralardan qalinlashgan po‘stlarli; mezokarp va endokarp паренхимных hujayralardan. Urug‘ po‘st mayda hujayralarning bir qatlamidan. O‘tkazuvchi dastalar ingichka. Sekretor kanalchalar mayda, циклические, 4–5da egatlar va 8–10da komissural tomonda. Endosperm komissural tomonlarli yassi. N = 11.
Stems 50–150 cm tall, erect or ascending, up to 7 mm in diameter, at the base with lobule of few cord-like gradually thickened roots, rounded, thinly-grooved, in the upper part branching. Lower leaves on long petioles without перегородок; blade of basal leaves ovate, 5–10 cm long, smaller, than at lower cauline leaves, usually with 2–3 pairs oval or lanceolate segments, 2.5–3 cm long, along the margin serrate with more large terminal lobes; lower cauline on petioles, at the base with short narrow sheaths, with blade up to 20 cm long from 3–5 lanceolate segments 3–7 cm long; upper cauline with small, sessile on narrow sheath, ternate or simple blade with narrow linear terminal lobes. Umbels 3–6 cm in diameter, 10–20-ray; rays several unequal, thin, weakly-ribbed, 1.5–3 cm long; involucre from 5–8 lanceolate-linear, entire, along the margin narrow-membranous, usually not spreading downward leaflets; umbellules 10–20-flowered; involucels similar with involucres, but from more small and more narrow leaflets; pedicels thin, unequal, 3–6 mm long. Calyx teeth inconspicuous; petals 0.7–0.8 mm long, with solitary or several secretory canals. Stylopodium short-conical, along the margin wavy; style branches up to 0.5 mm long. Fruits oval or ovate, 3–3.5 mm long, easily dividing on mericarps; carpophores bipartite with thin branches; grooves broad, rib валиковидные. Exocarp многослойный, from small cells with thickened tunics; mesocarp and endocarp from паренхимных cells. Seed tunic from one layer of small cells. Conducting fascicles thin. Secretory canals small, циклические, along 4–5 in grooves and 8–10 on commissural side. Endosperm with commissural sides flat. N = 11.
Asl matn (ruscha) · Russian originalСтебли 50–150 см выс., прямостоячие или восходящие, до 7 мм в диам., у основания с мочкой немногочисленных шнуровидных постепенно утолщенных корней, округлые, тонкобороздчатые, в верхней части ветвящиеся. Нижние листья на длинных черешках без перегородок; пластинки прикорневых листьев яйцевидные, 5–10 см дл., мельче, чем у нижних стеблевых листьев, обычно с 2–3 парами овальных или ланцетных сегментов, 2.5–3 см дл., по краю пильчатых с более крупной конечной долей; нижние стеблевые на черешках, в основании с короткими узкими влагалищами, с пластинкой до 20 см дл. из 3–5 ланцетных сегментов 3–7 см дл.; верхние стеблевые с маленькой, сидячей на узком влагалище, тройчатой или простой пластинкой с узкими линейными конечными долями. Зонтики 3–6 см в диам., 10–20-лучевые; лучи несколько неравные, тонкие, слаборебристые, 1.5–3 см дл.; обертки из 5–8 ланцетно-линейных, цельных, по краю узкопленчатых, обычно не отклоненных вниз листочков; зонтички 10–20-цветковые; оберточки сходные с обертками, но из более мелких и более узких листочков; цветоножки тонкие, неравные, 3–6 мм дл. Зубцы чашечки незаметные; лепестки 0.7–0.8 мм дл., с одиночными или несколькими секреторными канальцами. Подстолбия короткоконические, по краю волнистые; стилодии до 0.5 мм дл. Плоды овальные или яйцевидные, 3–3.5 мм дл., легко разделяющиеся на мерикарпии; карпофоры двураздельные с тонкими ветвями; ложбинки широкие, ребра валиковидные. Экзокарп многослойный, из мелких клеток с утолщенными оболочками; мезокарп и эндокарп из паренхимных клеток. Семенная оболочка из одного слоя мелких клеток. Проводящие пучки тонкие. Секреторные канальцы мелкие, циклические, по 4–5 в ложбинках и 8–10 на комиссуральной стороне. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский. n=11.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Sium turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (2)