O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Aconitum talassicumPopov

Talas parpisi; Oq parpi · Аконит таласский

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Ranunculaceae
Tartib · Order
Ranunculales
Turkum · Genus
Aconitum
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Talas parpisi; Oq parpi
Ruscha nomi · Russian name
Аконит таласский
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
alkaloidli (alkaloid-bearing), dorivor (medicinal), zaharli (poisonous), manzarali (ornamental)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
NT Xavfga yaqin · Near Threatened
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Rast. Zapovedn. Guralash i Zaaminsk. Lesnich. : 8 (1936)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 3-tom, 186-bet (vol. 3, p. 186)
Yashash joylari · Habitat
Daryoning qirg‘oqi, dara, nam tog‘ yonbag‘irlar, nam soya joy, nam joy buloqlar atrofida
Bank of river, gorge, moist mountain slopes, moist shady place, damp place near springs
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
O‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi iyun–avgust, mevalashi avgust–sentabr
Flowering Jun–Aug, fruiting Aug–Sep
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tyan-Shan (tizmalar Qirg‘iz Olatov, Talas Olatov, Chotqol, Toshkent, Farg‘ona), Pomir-Oloy (tizma Turkiston, Zarafshon, Hisor)
Tian Shan (ranges Kyrgyz Alatau, Talas Alatau, Chatkal, Tashkent, Fergana), Pamir-Alai (range Turkestan, Zarafshan, Hissar)
O‘zbekistonda tarqalishi · Distribution in Uzbekistan
Qarjontov tizmalari, Pskom, Ugom, Maydantal, Chotqol, Qurama, Turkiston, Zarafshon, Hisor
Ranges Karzhantau, Pskem, Ugam, Maydantal, Chatkal, Kurama, Turkestan, Zarafshan, Hissar
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik o‘simlik. Ildizpoya shaklida цепочки qo‘shilgan tuganaklardan, 10–20 mm kenglikda aynan keng qism va 20 mm gacha uzunlikda. Poya 1.5 m gacha balandlikda, asosida 8 mm gacha qalinlikda, yumaloq yoki biroz qirrali, to‘g‘ri, oddiy yoki zaif shoxlangan faqat asosida to‘pgul, tuksiz bir necha jingalak tuklar faqat to‘pgullarda, bir tekis bargli. Barglar barcha (bundan tashqari eng yuqori) barg bandilar 4–13 cm uzunlikda, plastinka yuqoridan va pastdan tuksiz, pastdan oqish-yashil, 7–11 cm uzunlikda va 10–16 cm kenglikda, shakli yumaloq-beshburchak, deyarli asosgacha kesilgan bir necha (3–5) ponasimon torayuvchi segmentlar; har bir segment разделяется 2 yoki 3 bo‘laklarda, 1–6 cm uzunlikda va 0.5–1 cm kenglikda, ega yirik o‘tkirlashgan tishlar; segmentlarning kengliki нерасчлененной qism 2–3 cmda. To‘pgul – uchki o‘rta shingilning zichliki zangori gullar 3 cm gacha uzunlikda va 1.5 cm kenglikdadan, gul to‘pbandilar, kabi va gul bandilar, tukli mayda jingalak tuklar; dubulg‘a 1.5–2 cm uzunlikda, cho‘zilgan tumshuqli, 1.7 cm gacha kenglikda tumshuqning darajasida, 0.8–1.2 cm balandlikda, tuksiz, faqat zaif tuklanishli tumshuqda; mutlaqo rivojlangan dubulg‘aning gullari ajralgan gulqo‘rg‘onning yon bo‘laklari va qayrilgandan orqaga; yon gulqo‘rg‘onning bo‘laklari yumaloq, ba’zan aniq yonlari teng bo‘lmagan, 0.9–1.2 cm uzunlikda, 1.5–2 cm kenglikda, tashqarida tuksiz, ichki tomonlarli uzun siyrak tuklarli, chetlarida kiprikli; pastki gulqo‘rg‘onning bo‘laklari ko‘pincha kuchli kenglikda farq qiladi: меньшая 0.3–0.5 cm kenglikda va 1.2–1.5 cm uzunlikda, katta 0.8–1.2 kenglikda., 1.2–1.3 cm uzunlikda; ichki tomonlarli ikkala deyarli tuksiz, tashqarida zaif tukli; nektarniklar zaif egilgan tirnoq, ilmoqsimon qayrilgan shporali, 1–2 mm uzunlikda va shishgan plastinka, 2.5–3 mm kenglikda, tugaydigan kichkina, qayrilgan yuqoriga qarab ikki bo‘lakli lab. Changchili changchi ipilar pastki qismida kengaygan, yuqorigi uzun tuklida, o‘rtada tishlarli yoki ular. Barg mevalar 3–4, tuksiz yoki juda zaif tukli.
Perennial plant. Rhizome in the form of цепочки from fused tubers, 10–20 mm wide in the very broad part and up to 20 mm long. Stem up to 1.5 m tall, at the base up to 8 mm thick, round or slightly ribbed, straight, simple or weakly branched only at the base inflorescence, glabrous with several curly hairs only in inflorescences, evenly leafy. Leaves all (except the uppermost) on petioles 4–13 cm long, blade above and below glabrous, below pale-green, 7–11 cm long and 10–16 cm wide, in outline roundish-pentagonal, almost up to base dissected on several (3–5) cuneate narrowing segments; each segment разделяется on 2 or 3 lobes, 1–6 cm long and 0.5–1 cm wide, bearing large acute teeth; width of segments in нерасчлененной part 2–3 cm. Inflorescence – terminal middle density of raceme from light blue flowers up to 3 cm long and 1.5 cm wide, peduncles, as and pedicels, hairy small curly hairs; hood 1.5–2 cm long, with drawn out beak, up to 1.7 cm wide on level of beak, 0.8–1.2 cm tall, glabrous, only with weak pubescence on beak; at quite developed flowers of hood set off from lateral lobes of perianth and recurved backward; lateral lobes of perianth rounded, sometimes clearly unequal-sided, 0.9–1.2 cm long, 1.5–2 cm wide, outside glabrous, with inner sides with long sparse hairs, along the margins ciliate; lower lobes of perianth not infrequently strongly differ along width: меньшая 0.3–0.5 cm wide and 1.2–1.5 cm long, large 0.8–1.2 wide., 1.2–1.3 cm long; with inner sides both almost glabrous, outside weakly hairy; nectaries with weakly curved claw, with hooked recurved spur, 1–2 mm long and inflated blade, 2.5–3 mm wide, ending small, recurved upward two-lobed lip. Staminate filaments in the lower part broadened, in upper hairy, in middle with teeth or without them. Follicles 3–4, glabrous or very weakly hairy.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетнее растение. Корневище в виде цепочки из сросшихся клубней, 10–20 мм шир. в самой широкой части и до 20 мм дл. Стебель до 1.5 м выс., у основания до 8 мм толщ., круглый или слегка ребристый, прямой, простой или слабо ветвистый только у основания соцветия, голый с несколько курчавыми волосками только в соцветии, равномерно олиственный. Листья все (кроме самых верхних) на черешках 4–13 см дл., пластинка сверху и снизу голая, снизу бледнозеленая, 7–11 см дл. и 10–16 см шир., в очертании округло-пятиугольная, почти до основания рассеченная на несколько (3–5) клиновидно суживающихся сегментов; каждый сегмент разделяется на 2 или 3 доли, 1–6 см дл. и 0.5–1 см шир., несущие крупные заостренные зубцы; ширина сегментов в нерасчлененной части 2–3 см. Соцветие – конечная средней густоты кисть из голубых цветков до 3 см дл. и 1.5 см шир., цветоносы, как и цветоножки, опушены мелкими курчавыми волосками; шлем 1.5–2 см дл., с оттянутым носиком, до 1.7 см шир. на уровне носика, 0.8–1.2 см выс., голый, лишь со слабым опушением на носике; у вполне развитых цветков шлем отставлен от боковых долей околоцветника и загнут назад; боковые доли околоцветника округлые, иногда явно неравнобокие, 0.9–1.2 см дл., 1.5–2 см шир., снаружи голые, с внутренней стороны с длинными редкими волосками, по краям реснитчатые; нижние доли околоцветника нередко сильно отличаются по ширине: меньшая 0.3–0.5 см шир. и 1.2–1.5 см дл., большая 0.8–1.2 шир., 1.2–1.3 см дл.; с внутренней стороны обе почти голые, снаружи слабо опушенные; нектарники со слабо изогнутым ноготком, с крючковидно загнутым шпорцем, 1–2 мм дл. и вздутой пластинкой, 2.5–3 мм шир., заканчивающейся небольшой, загнутой кверху двулопастной губой. Тычиночные нити в нижней части расширенные, в верхней волосистые, в средней с зубцами или без них. Листовки 3–4, голые или очень слабо опушенные.

«Флора Узбекистана», 6-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 6 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Aconitum turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (19)