Anthriscus cerefolium(L.) Hoffm.
Mumbarg jo‘kpoya · Купырь восколистный
Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
- Oila · Family
- Apiaceae
- Tartib · Order
- Apiales
- Turkum · Genus
- Anthriscus
- O‘zbekcha nomi · Uzbek name
- Mumbarg jo‘kpoya
- Ruscha nomi · Russian name
- Купырь восколистный
- Kelib chiqishi · Origin
- Mahalliy · Native
- Endemizm · Endemism
- Yo‘q · No
- Hayotiy shakli · Life form
- bir yillik o‘t (annual herb)
- Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
- dorivor (medicinal), oziq-ovqatbop (food), yem-xashakbop (forage)
- O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
- —
- IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
- NE Baholanmagan · Not Evaluated
- Birinchi chop etilgan · First published
- Gen. Pl. Umbell. : 41 (1814)
bazionim · basionym: Scandix cerefolium L., Sp. Pl. : 257 (1753) - Markaziy Osiyoda · In Central Asia
- O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
- Aniqlash manbasi · Identification source
- Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 183-bet (vol. 7, p. 183)
- Yashash joylari · Habitat
- Dara, daryoning vodiyi, bargli o‘rmon va butalar, bog‘lar, begona joy, yo‘lning yo‘l chetlarilari
Gorge, valley of river, deciduous forest and shrubs, orchards, weedy place, roadsides of road - Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
- Tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Foothills, low mountains, mid-mountains - Fenologiya · Phenology
- Gullashi aprel–iyun, mevalashi may–iyul
Flowering Apr–Jun, fruiting May–Jul - O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
- Tyan-Shan (Pskom, Chotqol tizmalari: g‘arbiy uch), Pomir-Oloy (Hisor tizmasi), Kopetdog‘
Tian Shan (Pskem, Chatkal ranges: western tip), Pamir-Alai (Hissar range), Kopet Dag - O‘zbekistonda tarqalishi · Distribution in Uzbekistan
- Tizmalar Pskom, Chotqol, Hisor
Ranges Pskem, Chatkal, Hissar - Manba · Source
- «Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
- Morfologik tavsif · Morphological description
- Bir yillik o‘simlik 20–80 cm balandlikda, ingichka ildizlarli. Poyalar yakka, asosdan shoxlanuvchi, 2–4 mm diametrda, kesimda yumaloq yoki sezilarli egatli, bo‘g‘imlarda qisqa tukli yumshoq tuklar, bo‘g‘imlar ostida ozgina shishgan; shoxlar navbatma-navbat, pastki qo‘ltiq, yuqorigi qarama-qarshi barglar. Pastki poya barglar uzun barg bandilarda, o‘tuvchi chiziqsimon-cho‘ziqda, chetida pardasimon va yumshoq-sertuk barg qini; barg plastinka shakli keng uchburchak yoki tuxumsimon, 2–10 cm uzunlikda, uch marta uchtalik kesilgan; uchki segmentlar cho‘ziq yoki oval, 6–25 mm uzunlikda, 4–12 mm kenglikda, patsimon kesilgan tuxumsimon o‘tkir bo‘laklarli; barg bandilar, bandchalar va barg plastinka pastki tomonlarli siyrak uzoqlashgan tuklarli; yuqorigi poya barglar yanada mayda. Устьица аномоцитные va диацитные. Soyabonlar vaqtida gullash 1.5–2 cm diametrda, mevalaganda 5 cm gacha diametrda, qisqa bandlarda, 2–6 nurli; nurlar ozmi-ko‘pmi teng, 2–3 cm uzunlikda, mevalaganda siyrak joylashgan, qisqa tukli; o‘ramlar yo‘q yoki kamdan-kam ular bir tuxumsimon bargchadan. Kichik soyabonlar 1 cm gacha diametrda, 4–7 gulli; kichik o‘ramlar 1–4 teng emasdan uzunlikda, o‘tsimon, nashtarsimon yoki chiziqsimon, chetida kiprikli bargchalar 1–3 mm uzunlikda; kichik soyabonlarning nurlari mevalaganda siyrak joylashgan, bir necha qalinlashgan, teng emas, 4–7 mm uzunlikda, g‘adir-budir, yuqorida qilning tojlarisiz. Kosacha tishlari emas yaqqol. Gulbarglar oq, 1.2 mm gacha uzunlikda, elliptik yoki teskari tuxumsimon, chetki bir necha kattalashgan, qisqa, qayrilganli ichkariga uch. Stilopodiy kichik, o‘tuvchi to‘g‘ri tikka turgan ustuncha shoxilar 0.2–0.7 mm uzunlikda. Mevalar biroz siqilgan yonlarli, qora, chiziqsimon, do‘ngchalar va qillarli, qirralarsiz, yuqorida cho‘zilgan uzun tumshuqda, teng 1 / 3 – / 2 mevalarning uzunliki. Komissura tor. Karpoforlar ikki bo‘lakka bo‘lingan faqat aynan uch. Mericarplar 9–11 mm uzunlikda, 1 mm atrofida kenglikda, shakli tor-chiziqsimon, kesimda deyarli yumaloq. Ekzokarp yirik неодревесневающихdan yoki qisman одревесневаюших hujayralar; do‘ngchalar va qillar неодревесневшие. Yog‘ochlashgan hujayralarning bitta qatorining ekzokarpi ostida. Ichki mezokarpning qatlami pishgan mevalar смятыйda. Chetki o‘tkazuvchi dastalar sezilarli orqadan kattaroq. Sekretor kanalchalar yosh mevalarda birda egatlarda, komissural tomonda 2da, pishgan mevalarda sezilmas, qirrali yo‘q. Endosperm komissural tomonlarli sayoz egatchali. N = 9; 2 n = 18.
Annual plant 20–80 cm tall, with thin roots. Stems solitary, from base branching, 2–4 mm in diameter, in section rounded or conspicuous grooved, in nodes shortly hairy soft hairs, under nodes a little inflated; branches alternate, lower axillary, upper opposite leaves. Lower cauline leaves on long petioles, passing in linear-oblong, along the margin membranous and soft-shaggy sheath; leaf blade in outline broadly triangular or ovate, 2–10 cm long, three times ternate dissected; terminal segments oblong or oval, 6–25 mm long, 4–12 mm wide, pinnately incised with ovate acute lobes; petioles, petiolules and leaf blade with lower sides with sparse distant hairs; upper cauline leaves more small. Устьица аномоцитные and диацитные. Umbels during flowering 1.5–2 cm in diameter, in fruit up to 5 cm in diameter, on short stalks, 2–6-ray; rays more or less equal, 2–3 cm long, in fruit spaced, shortly hairy; involucres absent or more rarely they from one ovate leaflet. Umbellules up to 1 cm in diameter, 4–7-flowered; involucels from 1–4 unequal along length, herbaceous, lanceolate or linear, along the margin ciliate leaflets 1–3 mm long; rays of umbellules in fruit spaced, several thickened, unequal, 4–7 mm long, scabrous, at the top without crowns of bristle. Calyx teeth not pronounced. Petals white, up to 1.2 mm long, elliptic or obovate, marginal several enlarged, with short, recurved inward apex. Stylopodium small, passing in straight erect style branches 0.2–0.7 mm long. Fruits slightly compressed with sides, black, linear, with tubercles and bristles, without ribs, at the top drawn out in long beak, equal 1 / 3 – / 2 length of fruits. Commissure narrow. Carpophores bipartite only on the very apex. Mericarps 9–11 mm long, about 1 mm wide, in outline narrow-linear, in section almost rounded. Exocarp from large неодревесневающих or partly одревесневаюших cells; tubercles and bristles неодревесневшие. Under exocarp one row of lignified cells. Inner layer of mesocarp in mature fruits смятый. Marginal conducting fascicles considerably larger than dorsal. Secretory canals in young fruits along one in grooves, on commissural side along 2, in mature fruits inconspicuous, ribbed absent. Endosperm with commissural sides with shallow groove. N = 9; 2 n = 18.Asl matn (ruscha) · Russian original
Однолетние растения 20–80 см выс., с тонкими корнями. Стебли одиночные, от основания ветвящиеся, 2–4 мм в диам., в сечении округлые или заметно бороздчатые, в узлах коротко опушенные мягкими волосками, под узлами немного вздутые; ветви очередные, нижние пазушные, верхние супротивные листьям. Нижние стеблевые листья на длинных черешках, переходящих в линейно-продолговатые, по краю пленчатые и мягкомохнатые влагалища; листовые пластинки в очертании широкотреугольные или яйцевидные, 2–10 см дл., трижды тройчато рассеченные; конечные сегменты продолговатые или овальные, 6–25 мм дл., 4–12 мм шир., перистонадрезанные с яйцевидными острыми долями; черешки, черешочки и листовые пластинки с нижней стороны с редкими отстоящими волосками; верхние стеблевые листья более мелкие. Устьица аномоцитные и диацитные. Зонтики во время цветения 1.5–2 см в диам., при плодах до 5 см в диам., на коротких ножках, 2–6-лучевые; лучи б.м. равные, 2–3 см дл., при плодах расставленные, коротко опушенные; оберток нет или реже они из одного яйцевидного листочка. Зонтички до 1 см в диам., 4–7-цветковые; оберточки из 1–4 неравных по длине, травянистых, ланцетных или линейных, по краю реснитчатых листочков 1–3 мм дл.; лучи зонтичков при плодах расставленные, несколько утолщенные, неравные, 4–7 мм дл., шероховатые, наверху без коронки щетинок. Зубцы чашечки не выражены. Лепестки белые, до 1.2 мм дл., эллиптические или обратнояйцевидные, краевые несколько увеличенные, с короткой, загнутой внутрь верхушкой. Подстолбия маленькие, переходящие в прямые торчащие стилодии 0.2–0.7 мм дл. Плоды слегка сжатые с боков, черные, линейные, с бугорками и щетинками, без ребер, вверху оттянутые в длинный носик, равный 1 /3– /2 длины плодов. Комиссура узкая. Карпофоры двураздельные только на самой верхушке. Мерикарпии 9–11 мм дл., около 1 мм шир., в очертании узколинейные, в сечении почти округлые. Экзокарп из крупных неодревесневающих или частично одревесневаюших клеток; бугорки и щетинки неодревесневшие. Под экзокарпом один ряд одревесневших клеток. Внутренний слой мезокарпа в зрелых плодах смятый. Краевые проводящие пучки значительно крупнее спинных. Секреторные канальцы в молодых плодах по одному в ложбинках, на комиссуральной стороне по 2, в зрелых плодах незаметные, реберные отсутствуют. Эндосперм с комиссуральной стороны с неглубокой бороздкой. n=9; 2n=18.
«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation. - Aniqlagich · Key
- Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →
Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases
Anthriscus turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (4)
- Anthriscus caucalis
- Anthriscus glacialis Muzdavr jo‘kpoyasi
- Anthriscus nemorosus
- Anthriscus sylvestris O‘rmon jo‘kpoyasi