O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Aquilegia tianschanicaButkov

Tiyon Shon suvyig‘ari · Водосбор тяньшанский

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Ranunculaceae
Tartib · Order
Ranunculales
Turkum · Genus
Aquilegia
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Tiyon Shon suvyig‘ari
Ruscha nomi · Russian name
Водосбор тяньшанский
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
manzarali (ornamental), zaharli (poisonous)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Bot. Mater. Gerb. Bot. Inst. Uzbekistansk. Fil. Akad. Nauk S.S.S.R. 3: 21 (1941)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 3-tom, 154-bet (vol. 3, p. 154)
Yashash joylari · Habitat
Nam soya joy, dara, toshloq yonbag‘irlar, qoyalar, ko‘chkilar, daryoning qirg‘oqi va buloqlar, sazlar, archazorlar
Moist shady place, gorge, stony slopes, rocks, screes, bank of river and streams, saz (wet saline ground), juniper woodlands
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
O‘rta tog‘lar
Mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi aprel–may, mevalashi iyun
Flowering Apr–May, fruiting Jun
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
G‘arbiy Tyan-Shan (tizmalar Talas Olatov, Ugom, Pskom, g‘arbiy Chotqol tizmasining uchi)
Western Tian Shan (ranges Talas Alatau, Ugam, Pskem, western tip of Chatkal range)
O‘zbekistonda tarqalishi · Distribution in Uzbekistan
Tizmalar Ugom, Pskom, Maydantal, Chotqol
Ranges Ugam, Pskem, Maydantal, Chatkal
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Poyalar 30–70 cm balandlikda, to‘g‘ri, shoxlangan, bargli, asosida o‘tgan yilgi barg bandilarning qoldiqlarili. Poyalar va barglarning barg bandilari zich bezli tukli. Ildiz oldi barglar pastdan ko‘kimtir, yuqoridan yashil, qisqa tukli, poyadan 3–4 marta qisqaroq, ikki marta yoki uch marta kesilgan, uzun bandli; barg bandilar zich tukli, asosida kengaygan qo‘ng‘ir barg qinilarli, taxminan plastinkadan 3 marta uzunroq; birlamchi barglarning segmentlari teng-bandli, ikkilamchi – bandsiz, teng emas-bo‘lakli yoki kesilgan. Poya barglar bo‘g‘imlararodan qisqaroq, pastki ular barg bandilarda, yuqorigi bandsiz. Gul bandilar zich bezli tukli. Gullar poyalarning uchlari yoki shoxlarda yakka, 3 cm atrofida kenglikda. Kosachabarglar cho‘zilgan-tuxumsimon yoki elliptik, aniq tomirlarli. Shporalar to‘g‘ri yoki bir necha qayrilgan, ingichka, 2 cm uzunlikda, deyarli teng kosachabarglar yoki 1.5 marta uzunroq ularning. Staminodiylar o‘tkirlashgan. Barg mevalar soni 3–5, bezli-uzun tukli, ko‘ndalang-ajinli, zich yondosh bir-biri bir-biri, to‘g‘ri yoki yuqorida qayrilgan, 2.5 cm uzunlikda. Tumshuq ingichka, to‘g‘ri, ilmoqli qayrilgan, tukli, uzunlikda teng barg meva yoki ozgina yanada qisqa.
Stems 30–70 cm tall, straight, branched, leafy, at the base clothed with remains of last year’s petioles. Stems and petioles of leaves densely glandular hairy. Basal leaves below glaucous, above green, shortly hairy, 3–4 times shorter than the stem, twice or three times dissected, long-petiolate; petioles densely hairy, at the base with broadened brown sheaths, approximately 3 times longer than the blade; primary segments of leaves equal-petiolate, secondary – sessile, unequal-lobed or dissected. Cauline leaves shorter than the internode, lower from them on petioles, upper sessile. Pedicels densely glandular hairy. Flowers on ends of stems or branches solitary, about 3 cm wide. Sepals elongated-ovate or elliptic, with distinct veins. Spurs straight or several recurved, thin, 2 cm long, almost equal sepals or 1.5 times longer their. Staminodes acute. Follicles numbering 3–5, glandular-hairy, transversely-wrinkled, dense adjacent each other to each other, straight or at the top reflexed, 2.5 cm long. Beak thin, straight, hooked recurved, hairy, along length equal follicle or a little more short.
Asl matn (ruscha) · Russian originalСтебли 30–70 см выс., прямые, ветвистые, олиственные, при основании одетые остатками прошлогодних черешков. Стебли и черешки листьев густо железисто опушенные. Прикорневые листья снизу сизые, сверху зеленые, коротко опушенные, в 3–4 раза короче стебля, дважды или трижды рассеченные, длинночерешковые; черешки густоопушенные, в основании с расширенными бурыми влагалищами, примерно в 3 раза длиннее пластинки; первичные сегменты листьев равночерешчатые, вторичные – сидячие, неравнолопастные или рассеченные. Стеблевые листья короче междоузлий, нижние из них на черешках, верхние сидячие. Цветоножки густо железисто опушенные. Цветки на концах стеблей или ветвей одиночные, около 3 см шир. Чашелистики удлиненно-яйцевидные или эллиптические, с ясными жилками. Шпорцы прямые или несколько загнутые, тонкие, 2 см дл., почти равные чашелистикам или в 1.5 раза длиннее их. Стаминодии заостренные. Листовки в числе 3–5, железисто-волосистые, поперечно-морщинистые, плотно прилегающие друг к другу, прямые или наверху отогнутые, 2.5 см дл. Носик тонкий, прямой, крючковато загнутый, опушенный, по длине равный листовке или немного более короткий.

«Флора Узбекистана», 6-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 6 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Aquilegia turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (9)