O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Scandix pecten-venerisL.

Zuhro so‘zanagi · Скандикс гребень Венеры

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Scandix
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Zuhro so‘zanagi
Ruscha nomi · Russian name
Скандикс гребень Венеры
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
bir yillik o‘t (annual herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
begona o‘t (weed), dorivor (medicinal)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Sp. Pl. : 256 (1753)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 185-bet (vol. 7, p. 185)
Yashash joylari · Habitat
Lyossli, mayda tuproqli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar, daryoning vodiyi, dala, bog‘lar, polizlar, bo‘z yerlar, xarobaliklar, yo‘lning yo‘l chetlarilari
Loess, fine-earth, gravelly, stony slopes, valley of river, field, orchards, vegetable gardens, fallows, wastelands, roadsides of road
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tekislik, tog‘ oldi, past tog‘lar
Plain, foothills, low mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi mart–may, mevalashi may–iyun
Flowering Mar–May, fruiting May–Jun
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Betpaqdala, Toshkent atrofidagi cho‘li, Tyan-Shan (Chu-Ili tog‘lari, Qoratog‘, markaziy Tyan-Shan, Talas Olatov, tizmalar Pskom, Ugom, Mo‘g‘ultov, Qurama, Qarjontov, Farg‘ona), Pomir-Oloy (tizmalar Zarafshon, Turkiston, Oloy, Hisor, Qorategin, Pyotr I, Kuhitang, Janubiy Tojiston past tog‘lari, Pomir: Vaxan tizmasi), Kopetdog‘, Badxiz
Betpakdala, Tashkent chul, Tian Shan (Chu-Ili mountains, Karatau, central Tian Shan, Talas Alatau, ranges Pskem, Ugam, Mogoltau, Kurama, Karzhantau, Fergana), Pamir-Alai (ranges Zarafshan, Turkestan, Alai, Hissar, Karategin, Peter the Great, Kugitang, foothills of southern Tajikistan, Pamir: Vakhan range), Kopet Dag, Badkhyz
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Bir yillik o‘simlik 6–40 cm balandlikda, ingichka o‘q ildizlarli. Poyalar asosida 1–3 mm diametrda, ingichka-egatli, tuksiz yoki yumshoq uzoqlashgan tuklarli, shoxlanuvchi; pastki soyabonlar uzun to‘g‘ri bandlarda, yuqorigi qisqa chetga og‘gan bandlarda, qarama-qarshi barglar. Barglar deyarli tuksiz, pastki poya uzun va ingichka barg bandilarda, yuqorigi plastinkalarli, bandsiz qisqa barg qinida. Barg bandilar zich, adaksial o‘yiqli, periferik o‘tkazuvchi dastalarli. Barg plastinka shakli tuxumsimon yoki cho‘ziq, 2–7 cm uzunlikda, 2–6 cm kenglikda, ikki marta-uch marta uchtalik kesilgan; uchki segmentlar 7 mm gacha uzunlikda, 1 mm kenglikda, chiziqsimon yoki chiziqsimon-nashtarsimon; o‘rta va yuqorigi poya barglar yanada uzun uchki segmentlar. Устьица диацитные. Soyabonlar 2–6 cm diametrda, 1–3(4) nurlarli; nurlar deyarli teng, mevalaganda kuchli qalinlashgan, 10–20 mm gacha uzunlikda. Kichik soyabonlar 1–3 cm diametrda, 2–10 qisqali, mevalaganda qalinlashgan nurlar 2–4 mm uzunlikda; o‘ram yo‘q; kichik o‘ramlar 3–7 nashtarsimon, butundan yoki ko‘pincha двунадрезанных, chetida uzun tukli, yuqoriga yo‘nalgan bargchalar. Kosacha tishlari sezilmas. Gulbarglar tashqi kattalashgan, 2–3 mm gacha uzunlikda, ichki ikki marta tashqidan qisqaroq, teskari nashtarsimon. Stilopodiy konussimon, piyolasimon chetlarili; ustuncha shoxilar to‘g‘ri, 0.5–1 mm uzunlikda. Mevalar 9–14 mm uzunlikda tumshuqsiz, 1–1.5 mm kenglikda, deyarli silindrsimon, to‘q-qo‘ng‘ir, qisqa-g‘adir-budir, yuqorida davom etgan kuchli siqilgan orqali, chetida g‘adir-budir tumshuqlar 2–6 cm uzunlikda; karpoforlar faqat yuqorigi uchdan birda ikki bo‘lakka bo‘lingan. Mericarplarning qirrasi keng, yumaloqlangan, zaif chiqib turuvchi. Ekzokarp mayda hujayralardan kuchli qalinlashgan tashqi devorlar, однослойная kollenximali гиподерма yog‘ochlashgan devorlarli bor. Komissura tor, друзами оксалата кальцияli. Tashqi mezokarpning qismi смятых hujayralardan, ichki паренхиматических hujayralardan yog‘ochlanuvchi po‘stlarli. Qirrali o‘tkazuvchi dastalar сопровождаются keng sklerenximaning massivlari. Egatli sekretor kanalchalar yakka, yaxshi sezilarli, komissural tomonda 2da; qirrali kanalchalar pishgan mevalarda sezilmas. Endosperm chuqurli, ikki shoxli o‘yiqning uchida. N = 8, 13, 14, 17; 2 n = 16, 26.
Annual plant 6–40 cm tall, with thin tap roots. Stems at the base 1–3 mm in diameter, thinly-grooved, glabrous or covered with soft distant hairs, branching; lower umbels on long straight stalks, upper on short spreading stalks, opposite leaves. Leaves almost glabrous, lower cauline on long and thin petioles, upper with blades, sessile on short sheath. Petioles dense, with adaxial notch, with peripheral conducting fascicles. Leaf blade in outline ovate or oblong, 2–7 cm long, 2–6 cm wide, twice-three times ternate dissected; terminal segments up to 7 mm long, 1 mm wide, linear or linear-lanceolate; middle and upper cauline leaves with more long terminal segments. Устьица диацитные. Umbels 2–6 cm in diameter, with 1–3(4) rays; rays almost equal, in fruit strongly thickened, up to 10–20 mm long. Umbellules 1–3 cm in diameter, with 2–10 short, in fruit thickened rays 2–4 mm long; involucre absent; involucels from 3–7 lanceolate, entire or not infrequently двунадрезанных, along the margin hairy, upward directed leaflets. Calyx teeth inconspicuous. Petals outer enlarged, up to 2–3 mm long, inner twice shorter than outer, oblanceolate. Stylopodium conical, with bowl-like outskirt; style branches straight, 0.5–1 mm long. Fruits 9–14 mm long without beak, 1–1.5 mm wide, almost cylindrical, dark-brown, short-scabrous, at the top continued in strongly compressed with back, along the margin scabrous beaks 2–6 cm long; carpophores only in upper third bipartite. Rib of mericarps broad, rounded, weakly protruding. Exocarp from small cells with strongly thickened outer walls, there is однослойная collenchymatous гиподерма with lignified walls. Commissure narrow, covered with друзами оксалата кальция. Outer part of mesocarp from смятых cells, inner from паренхиматических cells with becoming woody tunics. Ribbed conducting fascicles сопровождаются broad massifs of sclerenchyma. Hollow secretory canals solitary, well conspicuous, on commissural side along 2; ribbed canals in mature fruits inconspicuous. Endosperm with deep, on end forked notch. N = 8, 13, 14, 17; 2 n = 16, 26.
Asl matn (ruscha) · Russian originalОднолетние растения 6–40 см выс., с тонкими стержневыми корнями. Стебли при основании 1–3 мм в диам., тонкобороздчатые, голые или покрытые мягкими отстоящими волосками, ветвящиеся; нижние зонтики на длинных прямых ножках, верхние на коротких отклоненных ножках, супротивные листьям. Листья почти голые, нижние стеблевые на длинных и тонких черешках, верхние с пластинками, сидячими на коротком влагалище. Черешки плотные, с адаксиальной выемкой, с периферическими проводящими пучками. Листовые пластинки в очертании яйцевидные или продолговатые, 2–7 см дл., 2–6 см шир., дважды-трижды тройчато рассеченные; конечные сегменты до 7 мм дл., 1 мм шир., линейные или линейно-ланцетные; средние и верхние стеблевые листья с более длинными конечными сегментами. Устьица диацитные. Зонтики 2 –6 см в диам., с 1–3(4) лучами; лучи почти равные, при плодах сильно утолщенные, до 10–20 мм дл. Зонтички 1–3 см в диам., с 2–10 короткими, при плодах утолщенными лучами 2–4 мм дл.; обертки отсутствуют; оберточки из 3–7 ланцетных, цельных или нередко двунадрезанных, по краю волосистых, вверх направленных листочков. Зубцы чашечки незаметные. Лепестки наружные увеличенные, до 2–3 мм дл., внутренние вдвое короче наружных, обратноланцетные. Подстолбия конические, с чашевидной окраиной; стилодии прямые, 0.5–1 мм дл. Плоды 9–14 мм дл. без носика, 1–1.5 мм шир., почти цилиндрические, темно-бурые, короткошероховатые, наверху продолженные в сильно сжатые со спинки, по краю шероховатые носики 2–6 см дл.; карпофоры только в верхней трети двураздельные. Ребра мерикарпиев широкие, закругленные, слабо выступающие. Экзокарп из мелких клеток с сильно утолщенными наружными стенками, имеется однослойная колленхиматозная гиподерма с одревесневшими стенками. Комиссура узкая, покрыта друзами оксалата кальция. Наружная часть мезокарпа из смятых клеток, внутренняя из паренхиматических клеток с одревесневающими оболочками. Реберные проводящие пучки сопровождаются широкими массивами склеренхимы. Ложбиночные секреторные канальцы одиночные, хорошо заметные, на комиссуральной стороне по 2; реберные канальцы в зрелых плодах незаметные. Эндосперм с глубокой, на конце раздвоенной выемкой. n=8, 13, 14, 17; 2n=16, 26.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Scandix turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (3)