Scandix stellataBanks & Sol.
Yulduzchasimon so‘zanak · Скандикс звездчатый
Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
- Oila · Family
- Apiaceae
- Tartib · Order
- Apiales
- Turkum · Genus
- Scandix
- O‘zbekcha nomi · Uzbek name
- Yulduzchasimon so‘zanak
- Ruscha nomi · Russian name
- Скандикс звездчатый
- Kelib chiqishi · Origin
- Mahalliy · Native
- Endemizm · Endemism
- Yo‘q · No
- Hayotiy shakli · Life form
- bir yillik o‘t (annual herb)
- Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
- begona o‘t (weed)
- O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
- —
- IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
- NE Baholanmagan · Not Evaluated
- Birinchi chop etilgan · First published
- Nat. Hist. Aleppo, ed. 2. 2: 249 (1794)
- Markaziy Osiyoda · In Central Asia
- O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
- Aniqlash manbasi · Identification source
- Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 184-bet (vol. 7, p. 184)
- Yashash joylari · Habitat
- Mayda tuproqli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar, ko‘chkilar, qoyalar, shag‘allar, xilma-xil rangli jinslarning yer yuziga chiqqan joylari, quruq o‘zan, yo‘lning yo‘l chetlarilari, dala, bo‘z yerlar
Fine-earth, gravelly, stony slopes, screes, rocks, pebble beds, outcrops of variegated rocks, dry watercourse bed, roadsides of road, field, fallows - Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
- Tekislik, tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Plain, foothills, low mountains, mid-mountains - Fenologiya · Phenology
- Gullashi aprel–iyun, mevalashi aprel–iyul
Flowering Apr–Jun, fruiting Apr–Jul - O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
- Mang‘ishloq, Betpaqdala, Alakol botiqi, Balxashbo‘yi cho‘llari (Jung‘or Olatov tog‘ etagisi), Toshkent atrofidagi cho‘li, Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (Zailiy Olatov, Chu-Ili tog‘lari, Talas Olatov, tizmalar Ugom, Pskom, Qoratog‘, Qurama, Mo‘g‘ultov), Pomir-Oloy (tizmalar Turkiston, Zarafshon, Nurota tizmasi, Hisor, Kuhitang, Badaxshan, Janubiy Tojiston past tog‘lari), Kopetdog‘, Katta Bolqon
Mangyshlak, Betpakdala, Alakol depression, Balkhash deserts (piedmont apron of Dzungarian Alatau), Tashkent chul, Dzungarian Alatau, Tian Shan (Trans-Ili Alatau, Chu-Ili mountains, Talas Alatau, ranges Ugam, Pskem, Karatau, Kurama, Mogoltau), Pamir-Alai (ranges Turkestan, Zarafshan, Nuratau, Hissar, Kugitang, Badakhshan, foothills of southern Tajikistan), Kopet Dag, Greater Balkhan - Manba · Source
- «Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
- Morfologik tavsif · Morphological description
- Poyalar 8–35 cm balandlikda, asosida 0.75–1.5 mm diametrda, tuksiz yoki qisqa tukli, ba’zan zich uzun yumshoq oq tuklarli; pastki yon shoxlar uzun, yuqorigi soyabonlar qisqa chetga og‘gan bandlarda (qarama-qarshi barglar). Barglar ikkala tomon tukli, pastki ingichka barg bandilarda, kichik plastinkali, erta so‘liydigan. Barg bandilar tukli qisqa tuklar, keng o‘yiqli adaksial tomonda, o‘tmas-qirrali, zich, periferik o‘tkazuvchi dastalarli. Barg plastinka shakli keng-tuxumsimon, 2–10 cm uzunlikda, 0.5–6 cm kenglikda, uch marta uchtalik kesilgan; uchki segmentlar 2–4 mm uzunlikda, chiziqsimon yoki ipsimon o‘ralgan chetlarli; o‘rta poya barglar yanada yirik bandsiz plastinkalar va yanada uzun (22 mm gacha uzunlikda) ipsimon uchki segmentlar; yuqorigi poya kichraygan, bandsiz qisqa barg qinilarda. Устьица аномоцитные. Soyabonlar tez qisqa bandlarda, o‘ramlarsiz, 1–4 cm diametrda, 1–4(5) -nurli; nurlar juda qisqa, 2–5 mm gacha uzunlikda, mevalaganda kuchli qalinlashgan. Kichik soyabonlar 1.5 cm gacha diametrda (mevalarli), 2–6(10)li juda qisqa nurlar 1 mm gacha uzunlikda; kichik o‘ramlar bir nechta patsimon kesilgan bargchalardan, oshuvchi kichik soyabonlar vaqtida gullash. Gullar deyarli bandsiz. Kosacha tishlari sezilmas. Gulbarglar 0.8 mm gacha uzunlikda, biroz teng emas, shakli teskari tuxumsimon. Stilopodiy konussimon; ustuncha shoxilar tikka turgan, qisqa, 0.5 mm gacha uzunlikda. Mevalar kichik soyabon yulduzsimonda yoyilgan, siqilgan yonlarli, qisqa-g‘adir-budir, deyarli qora, 5–20 mm uzunlikda tumshuqsiz, 20–30 mm tumshuqli, 1–1.5 mm kenglikda, tor-silindrsimon, davom etgan siqilganda orqali, chetida g‘adir-budir tumshuqlar 10–25 mm gacha uzunlikda; karpofor o‘rtagacha ikki bo‘lakka bo‘lingan; komissura tor; mericarplarning qirrasi ipsimon; ekzokarp hujayralardan qavariq tashqili va yanada kuchli qalinlashgan ichki devorlar; qirrali o‘tkazuvchi dastalar ingichka. Sekretor kanalchalar pishgan mevalarda yomon sezilarli. Endokarp yog‘ochlashgan hujayralarning bir qatlamidan. Endosperm kesimda yarim oysimon, kengli, nisbatan chuqur o‘yiq komissural tomonlarli. N = 8, 10; 2 n = 16, 20, 22.
Stems 8–35 cm tall, at the base 0.75–1.5 mm in diameter, glabrous or shortly hairy, sometimes densely covered with long soft white hairs; lower lateral branches long, upper umbels on short spreading stalks (opposite leaves). Leaves with both side hairy, lower on thin petioles, with small blade, early withering. Petioles hairy short hairs, with broad notch on adaxial side, bluntly-ribbed, dense, with peripheral conducting fascicles. Leaf blade in outline broad-ovate, 2–10 cm long, 0.5–6 cm wide, three times ternate dissected; terminal segments 2–4 mm long, linear or filiform with wrapped margins; middle cauline leaves with more large sessile blades and more long (up to 22 mm long) filiform terminal segments; upper cauline reduced, sessile on short sheaths. Устьица аномоцитные. Umbels often on short stalks, without involucres, 1–4 cm in diameter, 1–4(5) -ray; rays very short, up to 2–5 mm long, in fruit strongly thickened. Umbellules up to 1.5 cm in diameter (with fruits), with 2–6(10) very short rays up to 1 mm long; involucels from several pinnatisect leaflets, exceeding umbellules during flowering. Flowers almost sessile. Calyx teeth inconspicuous. Petals up to 0.8 mm long, slightly unequal, in outline obovate. Stylopodium conical; style branches erect, short, up to 0.5 mm long. Fruits in umbellule stellate spreading, compressed with sides, short-scabrous, almost black, 5–20 mm long without beak, 20–30 mm with beak, 1–1.5 mm wide, narrow-cylindrical, continued in compressed with back, along the margin scabrous beaks up to 10–25 mm long; carpophore up to middle bipartite; commissure narrow; rib of mericarps filiform; exocarp from cells with convex outer and more strongly thickened inner walls; ribbed conducting fascicles thin. Secretory canals in mature fruits poorly conspicuous. Endocarp from one layer of lignified cells. Endosperm in section semilunar, with broad, comparatively deep notch with commissural sides. N = 8, 10; 2 n = 16, 20, 22.Asl matn (ruscha) · Russian original
Стебли 8–35 см выс., при основании 0.75–1.5 мм в диам., голые или коротко опушенные, иногда густо покрытые длинными мягкими белыми волосками; нижние боковые ветви длинные, верхние зонтики на коротких отклоненных ножках (супротивные листьям). Листья с обеих сторон опушенные, нижние на тонких черешках, с маленькой пластинкой, рано увядающие. Черешки опушенные короткими волосками, с широкой выемкой на адаксиальной стороне, тупоребристые, плотные, с периферическими проводящими пучками. Листовые пластинки в очертании широкояйцевидные, 2–10 см дл., 0.5–6 см шир., трижды тройчато рассеченные; конечные сегменты 2–4 мм дл., линейные или нитевидные с завернутыми краями; средние стеблевые листья с более крупными сидячими пластинками и более длинными (до 22 мм дл.) нитевидными конечными сегментами; верхние стеблевые уменьшенные, сидячие на коротких влагалищах. Устьица аномоцитные. Зонтики часто на коротких ножках, без оберток, 1–4 см в диам., 1–4(5)- лучевые; лучи очень короткие, до 2–5 мм дл., при плодах сильно утолщенные. Зонтички до 1.5 см в диам. (с плодами), с 2–6(10) очень короткими лучами до 1 мм дл.; оберточки из нескольких перисторассеченных листочков, превышающих зонтички во время цветения. Цветки почти сидячие. Зубцы чашечки незаметные. Лепестки до 0.8 мм дл., слегка неравные, в очертании обратнояйцевидные. Подстолбия конические; стилодии торчащие, короткие, до 0.5 мм дл. Плоды в зонтичке звездчато растопыренные, сжатые с боков, короткошероховатые, почти черные, 5–20 мм дл. без носика, 20–30 мм с носиком, 1–1.5 мм шир., узкоцилиндрические, продолженные в сжатые со спинки, по краю шероховатые носики до 10–25 мм дл.; карпофор до середины двураздельный; комиссура узкая; ребра мерикарпиев нитевидные; экзокарп из клеток с выпуклыми наружными и более сильно утолщенными внутренними стенками; реберные проводящие пучки тонкие. Секреторные канальцы в зрелых плодах плохо заметные. Эндокарп из одного слоя одревесневших клеток. Эндосперм в сечении полулунный, с широкой, сравнительно глубокой выемкой с комиссуральной стороны. n=8, 10; 2n=16, 20, 22.
«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation. - Aniqlagich · Key
- Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →
Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases
Scandix turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (3)
- Scandix aucheri
- Scandix australis
- Scandix pecten-veneris Zuhro so‘zanagi