O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Swertia gonczarovianaPissjauk.

Goncharov sversiyasi · Сверция Гончарова

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Gentianaceae
Tartib · Order
Gentianales
Turkum · Genus
Swertia
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Goncharov sversiyasi
Ruscha nomi · Russian name
Сверция Гончарова
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Ha — Qurama · Yes — Kurama
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
manzarali (ornamental)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Bot. Mater. Gerb. Bot. Inst. Komarova Akad. Nauk S.S.S.R. 21: 312 (1961)
bazionim · basionym: Swertia erosula Gontsch., Trudy Bot. Inst. Akad. Nauk S.S.S.R, Ser. 1, Fl. Sist. Vyssh. Rast. 1: 162 (1933)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 55-bet (vol. 8, p. 55)
Yashash joylari · Habitat
Daryoning qirg‘oqi, nam toshloq yonbag‘irlar, sazlar, morenalar
Bank of river, moist stony slopes, saz (wet saline ground), moraines
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
O‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi va mevalashi avgust–sentabr
Flowering and fruiting Aug–Sep
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tyan-Shan (Chotqol va Qurama tizmalari)
Tian Shan (Chatkal and Kurama ranges)
O‘zbekistonda tarqalishi · Distribution in Uzbekistan
Tizmalar Chotqol, Qurama
Ranges Chatkal, Kurama
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ildizpoya yo‘g‘on, shoxlanuvchi ildiz bo‘lakchalarli. Poyalar 50–90 cm balandlikda, 0.5–1.2 cm diametrda, oddiy, to‘g‘ri, asosdan ko‘tarilgan. Ildiz oldi barglar 5–14 cm uzunlikda, 3–5 cm kenglikda, soni 6, cho‘ziq-kurak shaklli, yuqorida o‘tmas yoki yumaloqlangan, barg bandilar 1–1.2 cm kenglikda, 4–15 cm uzunlikda, biroz poyani o‘rab turuvchi asos; poya barglar soni 1–2 juft, pastki juft o‘xshash ildiz oldili, lekin kichikroq o‘lchamlar, yanada qisqa barg bandilar, qo‘shiluvchi asoslarli, yuqorigi barglar bandsiz, cho‘ziq nashtarsimon, erkin; pastki gulyonbargli barglar 5–6 cm uzunlikda, nashtarsimon, yuqoriga qarab toraygan va qisqa o‘tkirlashgan, asosida keng-poyani o‘rab turuvchi. To‘pgul 2–5 juftdan kuchli siyrak joylashgan murakkab va ko‘p gulli yarim-soyabonlar, pastki yarim-soyabonlar gul to‘pbandilar 3–5 cm gacha uzunlikda. Gullar to‘rt a’zoli. Gul bandilar gullarga teng yoki uzunroq ularning. Kosachabarglar 6–7 mm uzunlikda, nashtarsimon yoki tuxumsimon-nashtarsimon, 3 tomirlarli, yuqorida toraygan, chetida oq-pardasimon va teng emas g‘ajilgan-tishli yoki kiprikli-tishli. Gultoj 0.9–1.1 cm uzunlikda; nay 2 mm uzunlikda; bo‘laklar 7–9 mm uzunlikda, 2.5–3.5 mm kenglikda, sariq binafsha uchlarli, chiziqsimon-cho‘ziq, yuqorida toraygan, ilmoqsimon-qayrilgan uchli. Nektarniklar 2–2.5 mm uzunlikda, 1.8–2 mm kenglikda, yakka, uchburchak-voronkasimon, asosida bo‘lakli gultoj joylashgan, o‘ralgan kam sonli yumshoq popuklar 1.5–2 mm uzunlikda. Chang xaltachasilar sarg‘ish, tashqi chetda keng ko‘k polosali. Tugunchak urchuqsimon, band 2 mm uzunlikda. Ustuncha qisqa, 0.5–1 mm uzunlikda. Urug‘ 1.3 mm uzunlikda, qo‘ng‘ir, burchakli, ajinli-do‘ngchali, tor qanotsimon chetlarili.
Rhizome thick, with branching root lobules. Stems 50–90 cm tall, 0.5–1.2 cm in diameter, simple, straight, from base ascending. Basal leaves 5–14 cm long, 3–5 cm wide, numbering 6, oblong-spathulate, at the top obtuse or rounded, petioles 1–1.2 cm wide, 4–15 cm long, with slightly amplexicaul base; cauline leaves numbering 1–2 pairs, lower pair similar with basal, but smaller sizes, on more short petioles, with fusing bases, upper leaves sessile, oblong lanceolate, free; lower bracteal leaves 5–6 cm long, lanceolate, upward narrowed and shortly acute, at the base broad-amplexicaul. Inflorescence from 2–5 pairs strongly spaced compound and many-flowered semi-umbels, lower semi-umbels on peduncles up to 3–5 cm long. Flowers four-merous. Pedicels equal to flowers or longer their. Sepals 6–7 mm long, lanceolate or ovate-lanceolate, with 3 veins, at the top narrowed, along the margin white-membranous and unequal erose-toothed or ciliate-toothed. Corolla 0.9–1.1 cm long; tube 2 mm long; lobes 7–9 mm long, 2.5–3.5 mm wide, yellow with violet apexes, linear-oblong, at the top narrowed, with hooked-recurved tip. Nectaries 2–2.5 mm long, 1.8–2 mm wide, solitary, triangular-funnel-shaped, arranged at the base lobed corolla, surrounded few soft fringes 1.5–2 mm long. Anthers yellowish, along outer margin with broad blue belt. Ovary fusiform, on stalk 2 mm long. Style short, 0.5–1 mm long. Seed 1.3 mm long, brown, angular, wrinkled-tuberculate, with narrow wing-like outskirt.
Asl matn (ruscha) · Russian originalКорневище толстое, с ветвящимися корневыми мочками. Стебли 50–90 см выс., 0.5–1.2 см в диам., простые, прямые, от основания приподнимающиеся. Прикорневые листья 5–14 см дл., 3–5 см шир., в числе 6, продолговато-лопатчатые, наверху тупые или закругленные, черешки 1–1.2 см шир., 4–15 см дл., со слегка стеблеобъемлющим основанием; стеблевые листья в числе 1–2 пар, нижняя пара сходна с прикорневыми, но меньших размеров, на более коротких черешках, со срастающимися основаниями, верхние листья сидячие, продолговатые пли ланцетные, свободные; нижние прицветные листья 5–6 см дл., ланцетные, кверху сужены и коротко заострены, при основании широкостеблеобъемлющие. Соцветие из 2–5 пар сильно расставленных сложных и многоцветковых полузонтиков, нижние полузонтики на цветоносах до 3–5 см дл. Цветки четырехчленные. Цветоножки равны цветкам или длиннее их. Чашелистики 6–7 мм дл., ланцетные или яйцевидно-ланцетные, с 3 жилками, наверху суженные, по краю бело-пленчатые и неравно выгрызенно-зубчатые или реснитчато-зубчатые. Венчик 0.9–1.1 см дл.; трубка 2 мм дл.; лопасти 7–9 мм дл., 2.5–3.5 мм шир., желтые с фиолетовыми верхушками, линейно-продолговатые, наверху сужены, с крючковидно-загнутым кончиком. Нектарники 2–2.5 мм дл., 1.8–2 мм шир., одиночные, треугольно-воронковидные, расположены у основания лопастей венчика, окружены немногочисленными мягкими бахромками 1.5–2 мм дл. Пыльники желтоватые, по наружному краю с широкой синей полоской. Завязь веретеновидная, на ножке 2 мм дл. Столбик короткий, 0.5–1 мм дл. Семена 1.3 мм дл., бурые, угловатые, морщинисто-бугорчатые, с узкой крыловидной окраиной.

«Флора Узбекистана», 3-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 3 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Swertia turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (10)