O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Swertia lacteaBunge

Sutkabioq sversiya · Сверция молочнобелая

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Gentianaceae
Tartib · Order
Gentianales
Turkum · Genus
Swertia
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Sutkabioq sversiya
Ruscha nomi · Russian name
Сверция молочнобелая
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
manzarali (ornamental)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Swertia variabilis
Birinchi chop etilgan · First published
Beitr. Fl. Russl. : 217 (1852)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 54-bet (vol. 8, p. 54)
Yashash joylari · Habitat
Daryoning vodiyi, nam qoyalar, toshloq yonbag‘irlar, archazorlar, bargli o‘rmon va butalar, subalp o‘tloq, sazlar, morenalar
Valley of river, moist rocks, stony slopes, juniper woodlands, deciduous forest and shrubs, subalpine meadow, saz (wet saline ground), moraines
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
O‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi va mevalashi avgust–sentabr
Flowering and fruiting Aug–Sep
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tyan-Shan (Olatov Kungeyi, Chu-Ili tog‘lari: ko‘tarilish Bugu-buyun dovoniga, Qirg‘iz Olatov, Susamir daryosining havzasi va Djumol, Kavaktau, Qoratog‘, Talas Olatov, Pskem daryosining havzasi, Sandalash, Chotqol va Farg‘ona tizmalari), Pomir-Oloy (tizmalar Oloy, Zaolay: Kizilsu daryosining havzasi, Turkiston, Zarafshon, Hisor, Qorategin, Pyotr I, Darvoz, g‘arbiy Pomir: Yazgulem tizmasi, sharqiy Pomir: Kaindi daryosi, Balyand-kiik daryosi)
Tian Shan (Kungey Alatau, Chu-Ili mountains: ascent to pass Bugu-buyun, Kyrgyz Alatau, basin of river Susamyr and Dzhumol, Kavaktau, Karatau, Talas Alatau, basin of river Pskem, Sandalash, Chatkal and Fergana ranges), Pamir-Alai (ranges Alai, Trans-Alai: basin of river Kyzylsu, Turkestan, Zarafshan, Hissar, Karategin, Peter the Great, Darvaz, western Pamir: Yazgulem range, eastern Pamir: river Kaindy, river Balyand-kiik)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ildizpoya yo‘g‘on, yuqoriga ko‘tarilgan, zich ildiz bo‘lakchalarli. Poya tik, ancha dag‘al, asosida 4–7 mm qalinlikda, oddiy, kamdan-kam yuqorida ozgina shoxlangan, 30–70 cm balandlikda. Barcha barglar qarama-qarshi, ildiz oldi va pastki cho‘ziq-teskari nashtarsimon yoki cho‘ziq-teskari tuxumsimon, 3–5 tomirlarli, 10–20(35) cm uzunlikda, 2–4 cm kenglikda, yuqorida o‘tmas, ba’zan hatto yumaloqlangan, pastga qarab asta-sekin toraygan yanada uzun, -dan plastinka, keng barg bandi, asosida kengaygan, poyani o‘rab turuvchi, poya soni 2–3 juft, ba’zan yakka soni 2–3, pastkidan yuqorigiga asta-sekin kichraygan, cho‘ziq yoki cho‘ziq-teskari nashtarsimon, pastda poyani o‘rab turuvchi, lekin emas qo‘shilgan bir-biri bilan, eng yuqori 2–4 cm uzunlikda. Juft-juft o‘tirgan gullarning dastalari cho‘ziq siyrak ro‘vaksimon to‘pgul hosil qiladi; gul bandilar teng yoki ozgina gullardan uzunroq. Gullar to‘rt a’zoli. Kosacha 4–6 mm uzunlikda, ikki marta gultojdan qisqaroq, bo‘laklar uning nashtarsimon-chiziqsimon, butun qirrali, tor, o‘tkir, silliq. Gultoj 7–9 mm uzunlikda, bo‘laklar uning oqish-ko‘k, deyarli oq, elliptik, o‘tmas; nektarnik ямочка bitta, yirik, yumaloq yoki deyarli buyraksimon, chetlarida popukning kichkina sonili. Chang xaltachasilar ko‘k. Ko‘sak cho‘ziq-tuxumsimon, yuqoriga qarab va pastga qarab toraygan, tumshuqsiz, 9 uzunlikda. Urug‘ to‘q-jigarrang, burchakli-yumaloq, do‘ngchali, 1 mm uzunlikda.
Rhizome thick, ascending, densely covered with root lobules. Stem erect, rather coarse, at the base 4–7 mm thick, simple, more rarely at the top a little branched, 30–70 cm tall. All leaves opposite, basal and lower oblong-oblanceolate or oblong-obovate, with 3–5 veins, 10–20(35) cm long, 2–4 cm wide, at the top obtuse, sometimes even rounded, downward gradually narrowed in more long, than blade, broad petiole, at the base broadened, amplexicaul, cauline numbering 2–3 pairs, sometimes solitary numbering 2–3, from lower to upper gradually reduced, oblong or oblong-oblanceolate, at the bottom amplexicaul, but not fused with each other, the uppermost 2–4 cm long. In pairs sessile fascicles of flowers form oblong loose paniculate inflorescence; pedicels equal or a little longer than flowers. Flowers four-merous. Calyx 4–6 mm long, twice shorter than the corolla, lobes its lanceolate-linear, entire, narrow, acute, smooth. Corolla 7–9 mm long, lobes its pale-blue, almost white, elliptic, obtuse; nectary ямочка one, large, rounded or almost reniform, along the margins with small number of fringe. Anthers blue. Capsule oblong-ovate, upward and downward narrowed, without beak, 9 long. Seed dark-brown, angular-rounded, tuberculate, 1 mm long.
Asl matn (ruscha) · Russian originalКорневище толстое, восходящее, густо покрытое корневыми мочками. Стебель прямостоячий, довольно грубый, у основания 4–7 мм толщ., простой, реже наверху немного ветвистый, 30–70 см выс. Все листья супротивные, прикорневые и нижние продолговато-обратноланцетные или продолговато-обратнояйцевидные, с 3–5 жилками, 10–20(35) см дл., 2–4 см шир., наверху тупые, иногда даже закругленные, книзу постепенно суженные в более длинный, чем пластинка, широкий черешок, при основании расширенный, стеблеобъемлющий, стеблевые в числе 2–3 пар, иногда одиночные в числе 2–3, от нижних к верхним постепенно уменьшеные, продолговатые или продолговато-обратноланцетные, внизу стеблеобъемлющие, но не сросшиеся друг с другом, самые верхние 2–4 см дл. Попарно сидящие пучки цветков образуют продолговатое рыхлое метельчатое соцветие; цветоножки равны или немного длиннее цветков. Цветки четырехчленные. Чашечка 4–6 мм дл., вдвое короче венчика, доли ее ланцетно-линейные, цельнокрайние, узкие, острые, гладкие. Венчик 7–9 мм дл., лопасти его бледно-синие, почти белые, эллиптические, тупые; нектарная ямочка одна, крупная, округлая или почти почковидная, по краям с небольшим числом бахромок. Пыльники синие. Коробочка продолговато-яйцевидная, кверху и книзу суженная, без носика, 9 мл дл. Семена темно-коричневые, угловато-округлые, бугорчатые, 1 мм дл.

«Флора Узбекистана», 3-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 3 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Swertia turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (10)