Angelica brevicaulis(Rupr.) B.Fedtsch.
Kaltapoya arxaro‘t; Oyboltirg‘on · Дудник короткостебельный
Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
- Oila · Family
- Apiaceae
- Tartib · Order
- Apiales
- Turkum · Genus
- Angelica
- O‘zbekcha nomi · Uzbek name
- Kaltapoya arxaro‘t; Oyboltirg‘on
- Ruscha nomi · Russian name
- Дудник короткостебельный
- Kelib chiqishi · Origin
- Mahalliy · Native
- Endemizm · Endemism
- Yo‘q · No
- Hayotiy shakli · Life form
- ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
- Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
- dorivor (medicinal), efir moyli (essential-oil)
- O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
- —
- IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
- NE Baholanmagan · Not Evaluated
- Birinchi chop etilgan · First published
- Consp. Fl. Turkest. 3: 99 (1909)
bazionim · basionym: Angelocarpa brevicaulis Rupr., Mém. Acad. Imp. Sci. Saint Pétersbourg, Sér. 7. 14(4): 48 (1869) - Markaziy Osiyoda · In Central Asia
- O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
- Aniqlash manbasi · Identification source
- Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 272-bet (vol. 7, p. 272)
- Yashash joylari · Habitat
- Daryoning qirg‘oqi va buloqlar, shag‘allar, morenalar, toshloq, shag‘alli yonbag‘irlar, ko‘chkilar, nam o‘tloq
Bank of river and streams, pebble beds, moraines, stony, gravelly slopes, screes, damp meadow - Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
- O‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Mid-mountains, high mountains - Fenologiya · Phenology
- Gullashi iyun–avgust, mevalashi iyul–sentabr
Flowering Jun–Aug, fruiting Jul–Sep - O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
- Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (tizma Zailiy Olatov, Ketmontov, Olatov Kungeyi, Olatov Terskeyi, Qirg‘iz Olatov, Talas Olatov, tizmalar Chotqol, Farg‘ona, markaz. Tyan-Shan), Pomir-Oloy (tizma Turkiston, Zarafshon, Oloy, Shaxdarin)
Dzungarian Alatau, Tian Shan (range Trans-Ili Alatau, Ketmentau, Kungey Alatau, Terskey Alatau, Kyrgyz Alatau, Talas Alatau, ranges Chatkal, Fergana, centre. Tian Shan), Pamir-Alai (range Turkestan, Zarafshan, Alai, Shakhdarin) - Manba · Source
- «Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
- Morfologik tavsif · Morphological description
- Ko‘p yillik monokarplar 15–70 cm balandlikda, o‘q ildizlar va shoxlanmagan kaudekslarli. Poyalar yakka, tik, asosida 1–2 cm diametrda, odatda qisqargan, asosdan shoxlanuvchi, kesimda yumaloq, kovak, egatli. Barglar och-yashil, pastdan yanada och, ikkala tomon g‘adir-budir; barg bandilar kovak, yumaloq, kilsimon tarashli ichida bo‘shliqlar adaksial tomonlarli, циклическим joylashgan o‘tkazuvchi dastalarli, boshoqlar колленхимыli; ildiz oldi qisqa barg bandilarda, o‘tuvchi shishganda, tashqarida tomirlari bo‘ylab o‘tkir-g‘adir-budir barg qini; plastinka 14–30 cm uzunlikda, 11–20 cm kenglikda, keng uchburchak, ikki marta-uch marta patsimon kesilgan; birlamchi segmentlar bandchalarda; uchki bo‘laklar 1.5–6 cm uzunlikda, tuxumsimon yoki yurak shaklli, ba’zan deyarli yumaloq yoki oval, chetida o‘tkir-arrasimon tishli yoki qiltiq notekis tishli; poya o‘xshash ildiz oldili, lekin yanada mayda, yassilangan, qisqa barg bandilarda, asosida kengaygan 1.1da. 2. Angelica subgen. Archangelica sect. Archangelica subsect. Angelocarpa (Rupr.) Pimenov shishgan tuxumsimon poyani o‘rab turuvchi barg qini. Markaziy soyabon deyarli sharsimon, sezilarli yondan kattaroq, 14–25 cm diametrda, 25–55 nurli, o‘ramsiz; nurlar qisqa-g‘adir-budir, chuqur-egatli, deyarli teng, 10 cm gacha uzunlikda; kichik soyabonlar 1.5 cm atrofida diametrda, deyarli sharsimon, zich, ko‘p gulli; gul bandilar 0.6–1 cm uzunlikda; kichik o‘ram 8–17 chiziqsimon - nashtarsimon yoki chiziqsimon, o‘tkir, o‘tsimon, g‘adir-budir bargchalardan, deyarli teng kichik soyabonlarning uzunlikida. Kosacha tishlari sezilmas. Gulbarglar oq yoki yashilroq-sariq, 1.5 mm gacha uzunlikda, teskari tuxumsimon, biroz o‘yiq, asosiga qarab biroz toraygan. Stilopodiy deyarli yassi; ustuncha shoxilar ingichka, qayrilgan, 1.5–2 mm uzunlikda. Mevalar ozgina siqilgan orqali yoki deyarli yumaloq, tuksiz. Komissura tor; karpofor ikki bo‘lakka bo‘lingan. Mericarplar biroz siqilgan orqali, 6–9 mm uzunlikda, 4–6 mm kenglikda, tuxumsimon, teskari tuxumsimon yoki keng-elliptik. Qirra bir xil, orqa qanotsimon yoki kilsimon, chetki biroz yanada keng. Mezokarpning hujayralari щелевидной пористостьюli, pishgan mevada yog‘ochlanuvchi. Sekretor kanalchalar циклические. Endosperm yarim oysimon, sayoz o‘yiqli komissural tomonda. 2 n = 22.
Perennial monocarps 15–70 cm tall, with tap roots and unbranched caudices. Stems solitary, erect, at the base 1–2 cm in diameter, usually shortened, from base branching, in section rounded, hollow, grooved. Leaves light-green, below more light, with both side scabrous; petioles hollow, rounded, with keel-like crest inside cavities with adaxial sides, with циклическим situated conducting fascicles, with spikes колленхимы; basal on short petioles, passing in inflated, outside along the veins sharply-scabrous sheath; blade 14–30 cm long, 11–20 cm wide, broadly triangular, twice-three times pinnatisect; primary segments on petiolules; terminal lobes 1.5–6 cm long, ovate or cordate, sometimes almost rounded or oval, along the margin sharply-serrate or awn unequally toothed; cauline similar with basal, but more small, flattened, on short petioles, at the base broadened in 1.1. 2. Angelica subgen. Archangelica sect. Archangelica subsect. Angelocarpa (Rupr.) Pimenov inflated ovate amplexicaul sheath. Central umbel almost spherical, considerably larger than lateral, 14–25 cm in diameter, 25–55-ray, without involucre; rays short-scabrous, deeply-grooved, almost equal, up to 10 cm long; umbellules about 1.5 cm in diameter, almost spherical, dense, many-flowered; pedicels 0.6–1 cm long; involucel from 8–17 linear -lanceolate or linear, acute, herbaceous, scabrous leaflets, almost equal along length of umbellules. Calyx teeth inconspicuous. Petals white or greenish-yellow, up to 1.5 mm long, obovate, slightly emarginate, towards the base slightly narrowed. Stylopodium almost flat; style branches thin, reflexed, 1.5–2 mm long. Fruits a little compressed with back or almost rounded, glabrous. Commissure narrow; carpophore bipartite. Mericarps slightly compressed with back, 6–9 mm long, 4–6 mm wide, ovate, obovate or broad-elliptic. Rib identical, dorsal wing-like or keel-like, marginal slightly more broad. Cells of mesocarp with щелевидной пористостью, in mature fruit becoming woody. Secretory canals циклические. Endosperm semilunar, with shallow notch on commissural side. 2 n = 22.Asl matn (ruscha) · Russian original
Многолетние монокарпики 15–70 см выс., со стержневыми корнями и неразветвленными каудексами. Стебли одиночные, прямостоячие, у основания 1–2 см в диам., обычно укороченные, от основания ветвящиеся, в сечении округлые, полые, бороздчатые. Листья светло-зеленые, снизу более светлые, с обеих сторон шероховатые; черешки полые, округлые, с килевидным гребнем внутри полости с адаксиальной стороны, с циклическим расположением проводящих пучков, с колонками колленхимы; прикорневые на коротких черешках, переходящих во вздутые, снаружи по жилкам острошероховатые влагалища; пластинки 14–30 см дл., 11–20 см шир., широкотреугольные, дважды-трижды перисторассеченные; первичные сегменты на черешочках; конечные доли 1.5–6 см дл., яйцевидные или сердцевидные, иногда почти округлые или овальные, по краю остропильчатые или острои неравнозубчатые; стеблевые сходные с прикорневыми, но более мелкие, упрощенные, на коротких черешках, в основании расширенных во 1.1.2.Angelica subgen. Archangelica sect. Archangelica subsect. Angelocarpa (Rupr.) Pimenov вздутые яйцевидные стеблеобъемлющие влагалища. Центральный зонтик почти сферический, значительно крупнее боковых, 14–25 см в диам., 25–55-лучевой, без обертки; лучи короткошероховатые, глубокобороздчатые, почти равные, до 10 см дл.; зонтички около 1.5 см в диам., почти сферические, густые, многоцветковые; цветоножки 0.6–1 см дл.; оберточка из 8–17 линейно -ланцетных или линейных, острых, травянистых, шероховатых листочков, почти равных по длине зонтичкам. Зубцы чашечки незаметные. Лепестки белые или зеленовато-желтые, до 1.5 мм дл., обратнояйцевидные, слегка выемчатые, к основанию слегка суженные. Подстолбия почти плоские; стилодии тонкие, отогнутые, 1.5–2 мм дл. Плоды немного сжатые со спинки или почти округлые, голые. Комиссура узкая; карпофор двураздельный. Мерикарпии слегка сжатые со спинки, 6–9 мм дл., 4–6 мм шир., яйцевидные, обратнояйцевидные или широкоэллиптические. Ребра одинаковые, спинные крыловидные или килевидные, краевые чуть более широкие. Клетки мезокарпа с щелевидной пористостью, в зрелом плоде одревесневающие. Секреторные канальцы циклические. Эндосперм полулунный, с неглубокой выемкой на комиссуральной стороне. 2n=22.
«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation. - Aniqlagich · Key
- Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →
Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases
Angelica turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (5)
- Angelica decurrens Chimyon arxaro‘ti
- Angelica komarovii Komarov arxaro‘ti
- Angelica multicaulis
- Angelica sylvestris
- Angelica ternata Uchlangan arxaro‘t