O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Angelica komarovii(Schischk.) V.N.Tikhom.

Komarov arxaro‘ti · Дудник Комарова

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Angelica
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Komarov arxaro‘ti
Ruscha nomi · Russian name
Дудник Комарова
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
dorivor (medicinal), efir moyli (essential-oil), asal beruvchi (melliferous)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Angelica archangelica
Birinchi chop etilgan · First published
Biol. Nauk Mosc. 1: 91 (1967)
bazionim · basionym: Archangelica komarovii Schischk., Fl. URSS 17: 353 (1951)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 271-bet (vol. 7, p. 271)
Yashash joylari · Habitat
Daryoning qirg‘oqi va buloqlar, nam joy qor maydonilar atrofida, buloqlar, shag‘alli, mayda tuproqli yonbag‘irlar, o‘tloq, shag‘allar
Bank of river and streams, damp place near snowfields, springs, gravelly, fine-earth slopes, meadow, pebble beds
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
O‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi iyul–avgust, mevalashi avgust–sentabr
Flowering Jul–Aug, fruiting Aug–Sep
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tyan-Shan (Farg‘ona tizmasi), Pomir-Oloy (tizma Oloy, Turkiston, Nurota tizmasi, Zarafshon, Hisor, Qorategin, Pyotr I, Darvoz, Badaxshana tog‘lari)
Tian Shan (Fergana range), Pamir-Alai (range Alai, Turkestan, Nuratau, Zarafshan, Hissar, Karategin, Peter the Great, Darvaz, mountains Badakhshana)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik monokarplar 80–200 cm balandlikda, o‘q ildizlar va shoxlanmagan kaudekslarli. Poyalar yakka, yo‘g‘on, asosida 1–3 cm diametrda, kovak, kesimda yumaloq, ingichka-qirrali, o‘rtadan shoxlanuvchi. Barglar yirik, 15–100 cm uzunlikda, yuqoridan tuksiz, charmsimon, yaltiroq, to‘q-yashil, pastdan och, ba’zan tomir bo‘ylab tarqoq so‘rg‘ichlarli; ildiz oldi uzun barg bandilarda; barg bandilar kesimda yumaloq, kovak, boshoqlar колленхимыli, циклическим joylashgan o‘tkazuvchi dastalarli, shu bilan birga yirik dastalar maydali almashinadi; plastinka shakli keng uchburchak, 20–30 cm uzunlikda, 11–30 cm kenglikda, ikki marta-uch marta uchtalik kesilgan; birlamchi segmentlar bandchalar 1–4 cm uzunlikda; uchki bo‘laklar 4–20 cm uzunlikda, 2–10 cm kenglikda, keng-oval yoki tuxumsimon, pastga tushuvchi, chetida yirik-to‘lqinsimon tishli yoki tishli, asosida yonlari teng bo‘lmagan; uchki bo‘lak odatda uch bo‘lakli; poya yanada упрощенными plastinkalar, shishgan tuxumsimon o‘tsimon barg qinilarli; eng yuqori barglar reduksiyalangan одних barg qinigacha. Soyabonlar yirik, 15–30 cm diametrda, odatda sharsimon, 25–60 nurli, o‘ramlarsiz; nurlar to‘g‘ri, egatli, teng, 13 cm gacha uzunlikda, tuksiz yoki biroz g‘adir-budir; kichik soyabonlar 1.5–3 cm diametrda, zich, 40–50 gulli; gul bandilar 8–14 mm uzunlikda, ingichka, qirrali, g‘adir-budir; kichik o‘ramlar 8–15 chiziqsimon-nashtarsimon yoki chiziqsimondan, deyarli butun, o‘tkirlashgan, chetida kiprikli, qisqa bargchalar. Kosacha tishlari sezilmas. Gulbarglar yashilroq-oq, 1.2–1.4 mm uzunlikda, keng-oval, deyarli butun, juda qisqa, qayrilgan ichkariga uch. Stilopodiy yassilangan; ustuncha shoxilar 2 mm gacha uzunlikda, qayrilgan. Mevalar biroz siqilgan orqali yoki deyarli yumaloq, tuksiz. Komissura tor; karpoforlar ikki bo‘lakka bo‘lingan. Mericarplar biroz siqilgan orqali, 6–8 mm uzunlikda, 4–4.8 mm kenglikda, oval, bir xil. Orqa va chetki qirra g‘ovak qalinlashgan, kilsimon-qanotsimon, o‘tkir, taxminan teng o‘zaro, yoki chetki yanada keng. Mezokarpning parenximasi hujayralardan yog‘ochlashgan patsimon po‘stlarli. Sekretor kanalchalar ko‘p sonli, циклические, joylashgan mezokarpning ichki qatlamida. Endosperm yarim oysimon, komissural tomonda o‘yiqli. 2 n = 22.
Perennial monocarps 80–200 cm tall, with tap roots and unbranched caudices. Stems solitary, thick, at the base 1–3 cm in diameter, hollow, in section rounded, thinly-ribbed, from middle branching. Leaves large, 15–100 cm long, above glabrous, leathery, glossy, dark-green, below light, sometimes along vein covered with scattered papillae; basal on long petioles; petioles in section rounded, hollow, with spikes колленхимы, with циклическим situated conducting fascicles, moreover large fascicles alternate with small; blade in outline broadly triangular, 20–30 cm long, 11–30 cm wide, twice-three times ternate dissected; primary segments on petiolules 1–4 cm long; terminal lobes 4–20 cm long, 2–10 cm wide, broad-oval or ovate, decurrent, along the margin coarsely-crenate-toothed or toothed, at the base unequal-sided; terminal lobe usually three-lobed; cauline with more упрощенными blades, with inflated ovate herbaceous sheaths; the uppermost leaves reduced up to одних sheath. Umbels large, 15–30 cm in diameter, usually spherical, 25–60-ray, without involucres; rays straight, grooved, equal, up to 13 cm long, glabrous or slightly scabrous; umbellules 1.5–3 cm in diameter, dense, 40–50-flowered; pedicels 8–14 mm long, thin, ribbed, scabrous; involucels from 8–15 linear-lanceolate or linear, almost entire, acute, along the margin ciliate, short leaflets. Calyx teeth inconspicuous. Petals greenish-white, 1.2–1.4 mm long, broad-oval, almost entire, with very short, recurved inward apex. Stylopodium flattened; style branches up to 2 mm long, reflexed. Fruits slightly compressed with back or almost rounded, glabrous. Commissure narrow; carpophores bipartite. Mericarps slightly compressed with back, 6–8 mm long, 4–4.8 mm wide, oval, identical. Dorsal and marginal rib spongy thickened, keel-like-wing-like, acute, approximately equal among themselves, or marginal more broad. Parenchyma of mesocarp from cells with lignified pinnate tunics. Secretory canals numerous, циклические, situated in inner layer of mesocarp. Endosperm semilunar, on commissural side with notch. 2 n = 22.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетние монокарпики 80–200 см выс., со стержневыми корнями и неразветвленными каудексами. Стебли одиночные, толстые, у основания 1–3 см в диам., полые, в сечении округлые, тонкоребристые, от середины ветвящиеся. Листья крупные, 15–100 см дл., сверху голые, кожистые, лоснящиеся, темно-зеленые, снизу светлые, иногда вдоль жилок покрытые рассеянными сосочками; прикорневые на длинных черешках; черешки в сечении округлые, полые, с колонками колленхимы, с циклическим расположением проводящих пучков, причем крупные пучки чередуются с мелкими; пластинки в очертании широкотреугольные, 20–30 см дл., 11–30 см шир., дважды-трижды тройчато рассеченные; первичные сегменты на черешочках 1–4 см дл.; конечные доли 4–20 см дл., 2–10 см шир., широкоовальные или яйцевидные, низбегающие, по краю крупногородчато-зубчатые или зубчатые, в основании неравнобокие; верхушечная доля обычно трехлопастная; стеблевые с более упрощенными пластинками, со вздутыми яйцевидными травянистыми влагалищами; самые верхние листья редуцированы до одних влагалищ. Зонтики крупные, 15–30 см в диам., обычно сферические, 25–60-лучевые, без оберток; лучи прямые, бороздчатые, равные, до 13 см дл., голые или слегка шероховатые; зонтички 1.5–3 см в диам., густые, 40–50-цветковые; цветоножки 8–14 мм дл., тонкие, ребристые, шероховатые; оберточки из 8–15 линейно-ланцетных или линейных, почти цельных, заостренных, по краю реснитчатых, коротких листочков. Зубцы чашечки незаметные. Лепестки зеленовато-белые, 1.2 –1.4 мм дл., широкоовальные, почти цельные, с очень короткой, загнутой внутрь верхушкой. Подстолбия уплощенные; стилодии до 2 мм дл., отогнутые. Плоды слегка сжатые со спинки или почти округлые, голые. Комиссура узкая; карпофоры двураздельные. Мерикарпии слегка сжатые со спинки, 6–8 мм дл., 4–4.8 мм шир., овальные, одинаковые. Спинные и краевые ребра губчато утолщенные, килевидно-крыловидные, острые, примерно равные между собой, или краевые более широкие. Паренхима мезокарпа из клеток с лигнифицированными пористыми оболочками. Секреторные канальцы многочисленные, циклические, расположенные во внутреннем слое мезокарпа. Эндосперм полулунный, на комиссуральной стороне с выемкой. 2n=22.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Angelica turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (5)