O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Elwendia persica(Boiss.) Pimenov & Kljuykov

Fors zirasi · Буниум персидский

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Elwendia
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Fors zirasi
Ruscha nomi · Russian name
Буниум персидский
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), polikarpik (polycarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
dorivor (medicinal), oziq-ovqatbop (food), efir moyli (essential-oil)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Bunium persicum
Birinchi chop etilgan · First published
Pl. Syst. Evol. 299: 1004 (2013)
bazionim · basionym: Carum persicum Boiss., Ann. Sci. Nat., Bot. , sér. 3, 1: 138 (1844)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 234-bet (vol. 7, p. 234) · Bunium persicum (Boiss.) B. Fedtsch. nomi bilan (treated as)
Yashash joylari · Habitat
Lyossli, mayda tuproqli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar, ko‘chkilar, bo‘z yerlar
Loess, fine-earth, gravelly, stony slopes, screes, fallows
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Foothills, low mountains, mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi may–iyun, mevalashi iyul–avgust
Flowering May–Jun, fruiting Jul–Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tyan-Shan (Mo‘g‘ultov, Farg‘ona tizmasi), Pomir-Oloy (tizmalar Oloy, Turkiston, Zarafshon, Hisor, Kuhitang, Bobotog‘, Qorategin, Pyotr I, Darvoz, Badaxshana tog‘lari, Janubiy Tojiston past tog‘lari), Kopetdog‘, Badxiz
Tian Shan (Mogoltau, Fergana range), Pamir-Alai (ranges Alai, Turkestan, Zarafshan, Hissar, Kugitang, Babatag, Karategin, Peter the Great, Darvaz, mountains Badakhshana, foothills of southern Tajikistan), Kopet Dag, Badkhyz
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Butunlay tuksiz polikarpik o‘simliklar 30–80 cm balandlikda. Tuganaklar sharsimon, do‘ngchali, 1.2–4 cm diametrda, заглубленные. Poyalar yakka, 2–7 mm diametrda asosida, to‘liq, to‘g‘ri, egatli, o‘rta qalqonsimondan shoxlanuvchi. Ildiz oldi barglar uzun barg bandilarda; plastinka 5–11 cm uzunlikda, 3–11 cm kenglikda, shakli keng uchburchak, uch marta-to‘rt marta patsimon kesilgan; bazal birlamchi segmentlar bandchalar 10–30 mm uzunlikda; uchki segmentlar teskari tuxumsimon, 6–7 mm gacha uzunlikda, chuqur kesilgan, yirik-tishli; pastki poya barg bandilarda, ozmi-ko‘pmi o‘xshash ildiz oldili; o‘rta bandsiz barg qinida, yanada uzun va yanada tor ipsimon yoyilgan uchki bo‘laklar; eng yuqori bandsiz juda qisqa barg qini, ipsimon uchki bo‘laklarli. Soyabonlar 15–20 cm gacha diametrda, 12–33 nurli; nurlar 4–7 cm uzunlikda, ozmi-ko‘pmi teng, mevalaganda kuchli cho‘ziladigan va yoyilgan barcha tomonlar, deyarli sharsimon soyabonlar hosil qiladi; o‘ram yoki 1–2 qisqa qilsimon bargchalardan yo‘q; kichik soyabonlar 15–20 mm diametrda, 13–33 gulli; gul bandilar 2 cm gacha uzunlikda, ingichka va uzun, mevalaganda sezilarli cho‘ziladigan, siyrak joylashgan; kichik o‘ram 5–10 chiziqsimon bargchalardan. Gulbarglar oq, tuksiz, 1.5–2 mm uzunlikda, uchburchak, toraygan asosiga qarab, sayoz-o‘yiq, qisqa, tor, qayrilganli ichkariga uch. Stilopodiy qisqa-konussimon yoki boshchasimon; ustuncha shoxilar 0.5–0.8 mm uzunlikda, ipsimon, qayrilgan mericarplarning orqa tomonida. Mevalar tuksiz, keskin hidli (зира), oson parchalanuvchi mericarplarda, elliptik yoki cho‘ziq, gul bandlarilardan 2–4 marta qisqaroq; komissura keng; ekzokarp yaqinida distal chetki qirralarning uchlari uziladi; karpofor deyarli asosgacha ikki bo‘lakka bo‘lingan, ingichka ipsimon erkin shoxlarli. Mericarplar biroz siqilgan orqali, 3.5–6 mm uzunlikda, 1–1.3 mm kenglikda, cho‘ziq yoki chiziqsimon, ipsimonli, keskin chiqib turuvchi teng qirralar. Sekretor kanalchalar egatlarda yakka, komissural tomonda 2da har bir mericarplar. Endosperm komissural tomonlarli deyarli yassi. 2 n = 14.
Completely glabrous polycarpic plants 30–80 cm tall. Tubers globose, tuberculate, 1.2–4 cm in diameter, заглубленные. Stems solitary, 2–7 mm in diameter at the base, solid, straight, grooved, from middle corymbose branching. Basal leaves on long petioles; blade 5–11 cm long, 3–11 cm wide, in outline broadly triangular, three times-four times pinnatisect; basal primary segments on petiolules 10–30 mm long; terminal segments obovate, up to 6–7 mm long, deeply dissected, coarsely-toothed; lower cauline on petioles, more or less similar with basal; middle sessile on sheath, with more long and more narrow filiform spreading terminal lobes; the uppermost sessile on very short sheath, with filiform terminal lobes. Umbels up to 15–20 cm in diameter, 12–33-ray; rays 4–7 cm long, more or less equal, in fruit strongly elongating and spreading in all sides, form almost spherical umbels; involucre absent or from 1–2 short bristle-like leaflets; umbellules 15–20 mm in diameter, 13–33-flowered; pedicels up to 2 cm long, thin and long, in fruit considerably elongating, spaced; involucel from 5–10 linear leaflets. Petals white, glabrous, 1.5–2 mm long, triangular, narrowed towards the base, shallow-emarginate, with short, narrow, recurved inward apex. Stylopodium short-conical or capitate; style branches 0.5–0.8 mm long, filiform, reflexed on dorsal side of mericarps. Fruits glabrous, with sharp smell (зира), easily breaking up on mericarps, elliptic or oblong, 2–4 times shorter than pedicels; commissure broad; exocarp breaks off near distal ends of marginal ribs; carpophore almost up to base bipartite, with thin filiform free branches. Mericarps slightly compressed with back, 3.5–6 mm long, 1–1.3 mm wide, oblong or linear, with filiform, sharply protruding equal ribs. Secretory canals in grooves solitary, on commissural side along 2 in each mericarps. Endosperm with commissural sides almost flat. 2 n = 14.
Asl matn (ruscha) · Russian originalСовершенно голые поликарпики 30–80 см выс. Клубни шаровидные, бугорчатые, 1.2–4 см в диам., заглубленные. Стебли одиночные, 2–7 мм в диам. при основании, выполненные, прямые, бороздчатые, от середины щитковидно ветвящиеся. Прикорневые листья на длинных черешках; пластинки 5–11 см дл., 3–11 см шир., в очертании широкотреугольные, трижды-четырежды перисторассеченные; базальные первичные сегменты на черешочках 10–30 мм дл.; конечные сегменты обратнояйцевидные, до 6–7 мм дл., глубоко рассеченные, крупнозубчатые; нижние стеблевые на черешках, б.м. сходные с прикорневыми; средние сидячие на влагалище, с более длинными и более узкими нитевидными растопыренными конечными долями; самые верхние сидячие на очень коротком влагалище, с нитевидными конечными долями. Зонтики до 15–20 см в диам., 12–33-лучевые; лучи 4–7 см дл., б.м. равные, при плодах сильно удлиняющиеся и растопыренные во все стороны, образуют почти сферические зонтики; обертка отсутствует или из 1–2 коротких щетиновидных листочков; зонтички 15–20 мм в диам., 13–33-цветковые; цветоножки до 2 см дл., тонкие и длинные, при плодах значительно удлиняющиеся, расставленные; оберточка из 5–10 линейных листочков. Лепестки белые, голые, 1.5–2 мм дл., треугольные, суженные к основанию, неглубоковыемчатые, с короткой, узкой, загнутой внутрь верхушкой. Подстолбия короткоконические или головчатые; стилодии 0.5–0.8 мм дл., нитевидные, отогнутые на спинную сторону мерикарпиев. Плоды голые, с резким запахом (зира), легко распадающиеся на мерикарпии, эллиптические или продолговатые, в 2–4 раза короче цветоножек; комиссура широкая; экзокарп обрывается близ дистальных концов краевых ребер; карпофор почти до основания двураздельный, с тонкими нитевидными свободными ветвями. Мерикарпии слегка сжатые со спинки, 3.5–6 мм дл., 1–1.3 мм шир., продолговатые или линейные, с нитевидными, резко выступающими равными ребрами. Секреторные канальцы в ложбинках одиночные, на комиссуральной стороне по 2 в каждом мерикарпии. Эндосперм с комиссуральной стороны почти плоский. 2n=14.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Elwendia turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (25)