O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Lycium dasystemumPojark.

Tukchangchi chingil; Oq chingil · Дереза волосистотычинковая

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Solanaceae
Tartib · Order
Solanales
Turkum · Genus
Lycium
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Tukchangchi chingil; Oq chingil
Ruscha nomi · Russian name
Дереза волосистотычинковая
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
buta (shrub)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
dorivor (medicinal), moyli (fixed-oil), o‘rmon-meliorativ (forest-amelioration), asal beruvchi (melliferous)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Bot. Mater. Gerb. Bot. Inst. Komarova Akad. Nauk S.S.S.R. 13: 268 (1950)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 9-tom, 182-bet (vol. 9, p. 182)
Yashash joylari · Habitat
Mayda tuproqli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar, qoyalar, ko‘chkilar, xilma-xil rangli jinslarning yer yuziga chiqqan joylari, konglomeratlar, gilli jarlar, qoldiq tepaliklar, sho‘rlangan joy, sho‘rxoklar, taqirlar, qumli cho‘llar, to‘qaylar, dara, daryoning vodiyi
Fine-earth, gravelly, stony slopes, rocks, screes, outcrops of variegated rocks, conglomerates, clayey cliffs, residual hills, saline place, solonchaks, takyrs, sandy deserts, tugais, gorge, valley of river
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tekislik, tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Plain, foothills, low mountains, mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi aprel–avgust, mevalashi iyun–sentabr
Flowering Apr–Aug, fruiting Jun–Sep
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Qozog‘iston past tepaliklari, Alakol botiqi, Balxashbo‘yi va Orolbo‘yi cho‘llari, Betpaqdala, daryoning vodiyi yoki, Mo‘yinqum, Chu daryosining quyi oqimi va Sarisuv, Sirdaryo daryosining vodiyi, Ustyurt, Prikarataus va Qoratog‘ ortidagi tog‘ oldi tekisliklar, Qizilqum, Farg‘ona vodiyi, cho‘lning Pritashkentekiyesi, Mirzacho‘l, Zeravshan daryosining vodiyi, Surxon-Sherobod va Bishkent vodiyi, janubiy va janubi-g‘arbiy Jung‘or Olatov tarmoqlari, Tyan-Shan (Ketmontov, Chu-Ili tog‘lari, Zailiy Olatov, Olatov Kungeyi, Olatov Terskeyi, Qirg‘iz Olatov, Talas Olatov, tog‘lar Norin daryosining havzasida, Mo‘g‘ultov, Qarjontov, Qoratog‘), Pomir-Oloy (tizmalar Oloy, Turkiston, Zarafshon -Fan daryosining havzasi, Hisor: shimoliy yonbag‘ir -Pinvon, Tiodif, janubi-g‘arbiy tarmoqlar -Tashkurgan aholi punktisining atroflari, Derbent, Dexkanabad, Pistalitau tog‘lari)
Kazakhstan small hills, Alakol depression, Balkhash and Aral deserts, Betpakdala, valley of river or, Muyunkum, lower reaches of river Chu and Sarysu, valley of river Syr Darya, Ustyurt, Prikarataus and Trans-Karatau foothill plains, Kyzylkum, Fergana valley, Pritashkentekiye of chul, Mirzachul, valley of river Zeravshan, Surkhan-Sherabad and Bishkent valley, southern and southwestern spurs of Dzungarian Alatau, Tian Shan (Ketmentau, Chu-Ili mountains, Trans-Ili Alatau, Kungey Alatau, Terskey Alatau, Kyrgyz Alatau, Talas Alatau, mountains in basin of river Naryn, Mogoltau, Karzhantau, Karatau), Pamir-Alai (ranges Alai, Turkestan, Zarafshan -basin of river Fan, Hissar: northern slope -Pinvon, Tiodif, southwestern spurs -environs of settlement Tashkurgan, Derbent, Dekhkanabad, mountains Pistalitau)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Shoxlangan tikanli buta, 1.5 m gacha balandlikda mustahkamli, ba’zan bir necha buralgan shoxlar, qoplangan och-kul rang, трещиноватой po‘stloq bo‘ylab. Yosh novdalar oqish yoki och-sariq, tuksiz, tikansiz yoki uchida tikanli-o‘tkirlashgan, ba’zi ular qisqargan va превращены tikanlarda, oxirgi bargsiz yoki ega barglar va gullar. Barglar yosh novdalarda yakka, eskida 2–5da dastalarda, tor-tuxumsimon yoki tor-elliptikdan teskari tuxumsimon yoki tuxumsimon-elliptikgacha, 10 mm uzunlikda va 3 mm kenglikda 3.5 cm gacha uzunlikda va 1.5 cm kenglikda, o‘tkirlashgan yoki o‘tmasroq, och-ko‘kimtir, yo‘g‘onroqdan, bo‘rtib turuvchi tomirlarli, qisqa tuksiz barg bandilarda. Gullar yakka yuqori qismida cho‘zilgan novdalar barglarning qo‘ltiqlarida yoki dastalarda 2–6da birgalikda barglarli yanada eski shoxlar, gul bandilar (3)4–13 mm uzunlikda. Kosacha qo‘ng‘iroqsimon, 3–4 mm uzunlikda, 4–5 tishli yoki kesikli 2–3 bo‘laklarda, chetida siyrak-kiprikli, va uchda oq-namatsimon tukli. Gultoj binafsha-ko‘k, (8)9–11(13) mm uzunlikda, deyarli silindrsimon nay, birdaniga kengaygan gultoj yaprog‘i va ega ostida ichida qisqa tuklarning halqasi changchining birikishining joyidan balandroq, va gultoj yaprog‘i, ikki marta yanada qisqa, -dan nay, ajratilgan 5da (4–6) keng tuxumsimon bo‘laklar, oxirgi asosida quloqchalarli va chetida zich-kiprikli. Changchilar birikkan yaqinida 1 / 2 nay, gultojdan uzunroq, changchi ipilarli pastki qismida oldida qisqa-yumshoq tukli. Rezavor mevalar qizil, sharsimon yoki tuxumsimon-sharsimon. Urug‘ qo‘ng‘ir, mayda, 1.5–2 mm uzunlikda, buyraksimon.
Branched spiny shrub, up to 1.5 m tall with strong, sometimes several sinuous branches, clothed light-grey, along трещиноватой bark. Young shoots whitish or light-yellow, glabrous, spineless or at the apex spiny-acute, some from them shortened and превращены in spines, last leafless or bearing leaves and flowers. Leaves on young shoots solitary, on old along 2–5 in fascicles, from narrow-ovate or narrow-elliptic up to obovate or ovate-elliptic, from 10 mm long and 3 mm wide up to 3.5 cm long and 1.5 cm wide, acute or bluntish, light-glaucous, thickish, with prominent veins, on short glabrous petioles. Flowers solitary in the upper part elongated shoots in axils of leaves or in fascicles along 2–6 together with leaves on more old branches, on pedicels (3)4–13 mm long. Calyx campanulate, 3–4 mm long, 4–5-toothed or incised on 2–3 lobes, along the margin sparsely-ciliate, and on end white-felted. Corolla violet-blue, (8)9–11(13) mm long, with almost cylindrical tube, suddenly broadened under limb and bearing inside ring of short hairs higher than the place of attachment of stamen, and limb, twice more short, than tube, divided on 5 (4–6) broad ovate lobes, last at the base with auricles and along the margin densely-ciliate. Stamens attached near 1 / 2 tube, longer than the corolla, with filaments in the lower part in front short-downy. Berries red, globose or ovate-globose. Seed brown, small, 1.5–2 mm long, reniform.
Asl matn (ruscha) · Russian originalВетвистый колючий кустарник, до 1.5 м выс. с крепкими, иногда несколько извилистыми ветвями, одетыми светло-серой, вдоль трещиноватой корой. Молодые побеги беловатые или светло-желтые, голые, неколючие или на верхушке колюче-заостренные, некоторые из них укороченные и превращены в колючки, последние безлистные или несущие листья и цветки. Листья на молодых побегах одиночные, на старых по 2–5 в пучках, от узкояйцевидных или узкоэллиптических до обратнояйцевидных или яйцевидно-эллиптических, от 10 мм дл и 3 мм шир. до 3.5 см дл. и 1.5 см шир., заостренные или туповатые, светло-сизые, толстоватые, с выдающимися жилками, на коротких голых черешках. Цветки одиночные в верхней части удлиненных побегов в пазухах листьев или в пучках по 2–6 вместе с листьями на более старых ветвях, на цветоножках (3)4–13 мм дл. Чашечка колокольчатая, 3–4 мм дл., 4–5-зубчатая или надрезанная на 2–3 доли, по краю редкореснитчатые, а на конце беловойлочные. Венчик фиолетово-синий, (8)9–11(13) мм дл., с почти цилиндрической трубкой, внезапно расширенной под отгибом и несущей внутри кольцо коротких волосков выше места прикрепления тычинок, и отгибом, вдвое более коротким, чем трубка, разделенным на 5(4–6) широких яйцевидных долей, последние при основании с ушками и по краю густореснитчатые. Тычинки прикреплены близ 1/2 трубки, длиннее венчика, с нитями в нижней части спереди короткопушистыми. Ягоды красные, шаровидные или яйцевидно-шаровидные. Семена бурые, мелкие, 1.5–2 мм дл., почковидные.

«Флора Узбекистана», 3-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 3 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Lycium turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (5)