O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Onosma dichroanthaBoiss.

Ikkirangli mexrigiyoh · Оносма двуцветная

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Boraginaceae
Tartib · Order
Boraginales
Turkum · Genus
Onosma
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Ikkirangli mexrigiyoh
Ruscha nomi · Russian name
Оносма двуцветная
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
dorivor (medicinal), bo‘yoqbop (dye), asal beruvchi (melliferous)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Diagn. Pl. Orient. 11: 107 (1849)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 109-bet (vol. 8, p. 109) · Onosma dichroantha Boiss. nomi bilan (treated as)
Yashash joylari · Habitat
Lyossli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar, xilma-xil rangli jinslarning yer yuziga chiqqan joylari
Loess, gravelly, stony slopes, outcrops of variegated rocks
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Foothills, low mountains, mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi aprel–may, mevalashi iyun–iyul
Flowering Apr–May, fruiting Jun–Jul
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Alakol botiqi, Balxashbo‘yi cho‘llari, Mo‘yinqum, Qoratog‘ ortidagi tekisliki, Qoratog‘ oldi tog‘ oldi tekislik, Qizilqum (Aktau tog‘lari), Farg‘ona vodiyi, Toshkent atrofidagi cho‘li, Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (Chu-Ili tog‘lari, tizmalar Qirg‘iz va Olatov Terskeyi, Susamir, Atbashi, Talas Olatov, Qoratog‘, Qarjontov, Ugom, Chotqol, Qurama, Mo‘g‘ultov, Farg‘ona), Pomir-Oloy (tizmalar Oloy, Turkiston, Nurota, Zarafshon, Hisor, Kuhitang, Pyotr I, Darvoz, Janubiy Tojiston past tog‘lari), Kopetdog‘, Karabil-badxiz
Alakol depression, Balkhash deserts, Muyunkum, Trans-Karatau plain, Pre-Karatau foothill plain, Kyzylkum (mountains Aktau), Fergana valley, Tashkent chul, Dzungarian Alatau, Tian Shan (Chu-Ili mountains, ranges Kyrgyz and Terskey Alatau, Susamyr, Atbashi, Talas Alatau, Karatau, Karzhantau, Ugam, Chatkal, Kurama, Mogoltau, Fergana), Pamir-Alai (ranges Alai, Turkestan, Nurata, Zarafshan, Hissar, Kugitang, Peter the Great, Darvaz, foothills of southern Tajikistan), Kopet Dag, Karabil-badkhyz
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
O‘simlik 30–60 cm balandlikda. Poyalar soni 1–3, ko‘kish, kamdan-kam qizg‘ish, zich uzunli gorizontal yoyilgan va qisqa qilli tuklar. Barglar 5–15 (17) cm uzunlikda, 1–1.5(2) cm kenglikda, cho‘zilgan, keng-chiziqsimon yoki nashtarsimon, uzun-qilli qisqa tuklarning aralashmasili; barglar ildiz oldi rozetkalar asosida toraygan qilli-kiprikli barg bandida, poya bandsiz. To‘pgul ko‘pincha ro‘vaksimon, tor, kamdan-kam yoyilgan, bir nechta egilgan burama to‘pgullardan, mevalaganda cho‘ziladigan. Gul bandilar qisqa, zich va yoyilgan oq-qilli. Gulyonbarglar nashtarsimon-chiziqsimon, o‘tkir, yopuvchi kosacha. Kosacha 2–2.5 cm uzunlikda, mevalaganda 3 cm gacha uzunlikda, uzun, zich, oq va sariqli yoki faqat oq, gullaganda yarim yopishgan, mevalaganda yoyilgan qilli tuklar; bo‘laklar nashtarsimon yoki keng-chiziqsimon, o‘tkir. Gultoj 25–30(40) mm uzunlikda, sariq, gullashdan keyin pushtilashuvchi va bir necha ko‘karuvchi, tomoqqa asta-sekin kengaygan, tomoqda keng ochiq, kichik, uchburchakli, yuqoriga yo‘nalgan gultoj yaprog‘ining tishlari. Chang xaltachasilar gultojdan chiqib turadi, yopishgan asoslar, g‘adir-budir; changchi ipilar chiziqsimon, chang xaltachasilardan qisqaroq. Halqa nektarnik tuksiz. Yong‘oqchalar 5–6 mm uzunlikda, do‘ng, asta-sekin toraygan juda qisqa tumshuq, biroz do‘ngchali-chuqurchali.
Plant 30–60 cm tall. Stems numbering 1–3, bluish, more rarely reddish, covered with dense long horizontally spreading and short bristly hairs. Leaves 5–15 (17) cm long, 1–1.5(2) cm wide, elongated, broad-linear or lanceolate, long-bristly with admixture of short hairs; leaves basal rosettes at the base narrowed in bristly-ciliate petiole, cauline sessile. Inflorescence more often paniculate, narrow, more rarely spreading, from several nodding helicoid cymes, in fruit elongating. Pedicels short, densely and spreading white-bristly. Bracts lanceolate-linear, acute, covering calyx. Calyx 2–2.5 cm long, in fruit up to 3 cm long, covered with long, dense, white and yellow or only white, at flowering semi-appressed, at fruiting spreading bristly hairs; lobes lanceolate or broad-linear, acute. Corolla 25–30(40) mm long, yellow, after flowering turning pink and several turning blue, to throat gradually broadened, in throat broadly open, with small, triangular, upward directed teeth of limb. Anthers protrude from corolla, stuck together bases, scabrous; filaments linear, shorter than anthers. Ring nectary glabrous. Nutlets 5–6 mm long, humped, gradually narrowed in very short beak, slightly tuberculate-pitted.
Asl matn (ruscha) · Russian originalРастение 30–60 см выс. Стебли в числе 1–3, синеватые, реже красноватые, покрытые густыми длинными горизонтально оттопыренными и короткими щетинистыми волосками. Листья 5–15 (17) см дл., 1–1.5(2) см шир., удлиненные, широколинейные или ланцетные, длиннощетинистые с примесью коротких волосков; листья прикорневой розетки при основании сужены в щетинисто-реснитчатый черешок, стеблевые сидячие. Соцветие чаще метельчатое, узкое, реже растопыренное, из нескольких поникающих завитков, при плодах удлиняющихся. Цветоножки короткие, густо и оттопыренно белощетинистые. Прицветники ланцетно-линейные, острые, прикрывающие чашечки. Чашечка 2–2.5 см дл., при плодах до 3 см дл., покрыта длинными, густыми, белыми и желтыми или только белыми, при цветении полуприжатыми, при плодоношении оттопыренными щетинистыми волосками; доли ланцетные или широколинейные, острые. Венчик 25–30(40) мм дл., желтый, после цветения розовеющий и несколько синеющий, к зеву постепенно расширенный, в зеве широко открытый, с маленькими, треугольными, вверх направленными зубцами отгиба. Пыльники выдаются из венчика, слипшиеся основаниями, шероховатые; нити линейные, короче пыльников. Кольцевой нектарник голый. Эремы 5–6 мм дл., горбатые, постепенно суженные в очень короткий носик, слегка бугорчато-ямчатые.

«Флора Узбекистана», 4-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 4 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Onosma turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (22)