O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Solenanthus hirsutusRegel

Qo‘poltukli naygul · Трубкоцвет грубоволосистый

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Boraginaceae
Tartib · Order
Boraginales
Turkum · Genus
Solenanthus
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Qo‘poltukli naygul
Ruscha nomi · Russian name
Трубкоцвет грубоволосистый
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
alkaloidli (alkaloid-bearing), asal beruvchi (melliferous)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Cynoglossum regelii
Birinchi chop etilgan · First published
Izv. Imp. Obshch. Lyubit. Estestv. Moskovsk. Univ. 34(2): 60 (1882)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 162-bet (vol. 8, p. 162)
Yashash joylari · Habitat
Mayda tuproqli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar
Fine-earth, gravelly, stony slopes
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
O‘rta tog‘lar
Mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi aprel–may, mevalashi iyun–iyul
Flowering Apr–May, fruiting Jun–Jul
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Pomir-Oloy (tizmalar Zarafshon, Hisor, Pyotr I, Darvoz, g‘arbiy Pomir, Janubiy Tojiston past tog‘lari)
Pamir-Alai (ranges Zarafshan, Hissar, Peter the Great, Darvaz, western Pamir, foothills of southern Tajikistan)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ildizpoya qisqa, yo‘g‘on, qiyshiq, shoxlangan, katta miqdor qo‘shimchali, qalinlashgan ildizlar, uchida ko‘p-asosiy. Poyalar yuqoriga ko‘tarilgan yoki tik, oddiy, ingichka, (5)10–30(40) cm balandlikda, bargli qism ularning zich yoyilgan qilli-sertuk, aralashmali yanada qisqa va yanada ingichka qil, bargsiz uch yopishgan-oq-qilli, qillar do‘ngchalarda joylashgan. Rozetkali barglar birgalikda barg bandi 8–15 cm uzunlikdali, 1–2 cm kenglikda, cho‘ziq-nashtarsimon, o‘tkir, asosida uzun toraygan qilli barg bandida, yuqorigi yuza siyrak qilli yoyilgan-uzun tukli, qillar yirik do‘ngchalarda joylashgan; pastki yuza uch chiqib turuvchi tomirlarli, dag‘alli va yanada uzun qillar, qolgan yuza yanada zich, chalkashgan va yanada yumshoq uzun tukli, qillar ingichkaroq va qisqaroq, do‘ngchalar yo‘q; poya faqat poyaning pastki yarmisida bor, 1–5 cm uzunlikda, 5–10 mm kenglikda, nashtarsimondan chiziqsimon, o‘tkirgacha; eng pastki asosida toraygan, yuqorigi bandsiz. To‘pgul avval boshchasimon, so‘ngra bargsiz yuqorigi qism 2da yoki bir necha uzun rivojlanadi, (3)5–8 cm gacha uzunlikda, buralish, qalqonsimon joylashgan uchida, va 1(2) yon, pastda ajralgan. Gullar deyarli bandsiz. Kosacha zich yung‘simon tukli, 3–4 mm uzunlikda, cho‘ziq o‘tmasroq bo‘laklarli, mevalaganda deyarli emas kattalashadigan. Gultoj to‘q-qizil (to‘q qirmizi), bir necha kosachadan uzunroq, (4)4.5–5.5 mm uzunlikda, aniq chegaralarli nay va qo‘ng‘iroqsimon gultoj yaprog‘i orasida, bo‘laklar uning 1.5 mm uzunlikda, cho‘ziq, o‘tmasroq, tik. Kichik chulg‘amalar o‘tuvchi nayning joyida gultoj yaprog‘ida yoki biroz pastda joylashgan, 0.5 mm balandlikda, go‘shtdor, cho‘zilgan-to‘g‘ri to‘rtburchak, uchida zaif 2 bo‘lakli, yuqorigi chetda va tashqi tomonlarli so‘rg‘ichli. Changchili changchi ipilar birikkan kichik chulg‘amalardan balandroq, taxminan 1.5 mmda va birgalikda tuxumsimon-yumaloqli, 1.25–1.5 mm uzunlikda, chang xaltachasilar uzoq gultojdan chiqib turadi. Ustuncha asosida qalinlashish yoki qalinlashgansiz, ingichka, sezilarli gultojdan chiqib turadi. Yong‘oqchalar 5–6 mm uzunlikda, tuxumsimon-cho‘ziq, ancha yassi, diskli, tarqoq langar tikanchalarli va mo‘l mayda langar do‘ngchalar, ba’zan kilda alohida, siyrak joylashgan langar tikanchalarli; diskning cheti biroz qalinlashgan va bu yerda 1–2 qatorda biroz yassi langar tikanchalar joylashgan, biroz kengaygan asosida, joylar qo‘shiluvchi; yon va qorin tomoni siyrak qisqa do‘ngchali-tikanli. Chandiq ½ – / 3 qorin tomonlar egallaydi, qiltiqlarsiz.
Rhizome short, thick, oblique, branched, with large number of adventitious, thickened roots, at the apex many-main. Stems ascending or erect, simple, thin, (5)10–30(40) cm tall, leafy part their densely spreading bristly-shaggy, with admixture more short and more thin bristle, leafless apex appressed-white-bristly, bristles sit on tubercles. Rosette leaves together with petiole 8–15 cm long, 1–2 cm wide, oblong-lanceolate, acute, at the base long narrowed in bristly petiole, upper surface sparsely bristly spreading-hairy, bristles sit on large tubercles; lower surface with three protruding veins, covered with coarse and more long bristles, remaining surface more densely, tangled and more soft hairy, bristles thinner and shorter, tubercles absent; cauline there are only in lower half of stem, 1–5 cm long, 5–10 mm wide, from lanceolate up to linear, acute; the lowermost at the base narrowed, upper sessile. Inflorescence at first capitate, then in leafless upper part develop 2 or several long, up to (3)5–8 cm long, sinuosity, corymbose situated at the apex, and 1(2) lateral, below set off. Flowers almost sessile. Calyx densely woolly hairy, 3–4 mm long, with oblong bluntish lobes, in fruit almost not enlarging. Corolla dark-red (purple), several longer than the calyx, (4)4.5–5.5 mm long, with distinct borders between tube and campanulate limb, lobes its 1.5 mm long, oblong, bluntish, erect. Cymules arranged in place transitional tube in limb or slightly below, 0.5 mm tall, fleshy, elongated-rectangular, at the apex weakly 2-lobed, along upper margin and with outer sides papillate. Staminate filaments attached higher than cymules, approximately on 1.5 mm and together with ovate-rounded, 1.25–1.5 mm long, anthers far protrude from corolla. Style at the base without thickening or thickened, thin, conspicuous protrudes from corolla. Nutlets 5–6 mm long, ovate-oblong, rather flat, with disc, covered with scattered anchor prickles and abundant small anchor tubercles, sometimes along keel with separate, spaced anchor prickles; margin of disc slightly thickened and here in 1–2 row arranged somewhat flat anchor prickles, slightly broadened at the base, places merging; side and ventral side sparsely shortly tuberculate-prickly. Cicatrix occupies ½ – / 3 ventral sides, without awns.
Asl matn (ruscha) · Russian originalКорневище короткое, толстое, косое, ветвистое, с большим количеством придаточных, утолщенных корней, на верхушке многоглавое. Стебли восходящие или прямостоячие, простые, тонкие, (5)10–30(40) см выс., облиственная часть их густо оттопыренно щетинисто-мохнатая, с примесью более коротких и более тонких щетинок, безлистная верхушка прижатобелощетинистая, щетинки сидят на бугорках. Розеточные листья вместе с черешком 8–15 см дл., 1–2 см шир., продолговато-ланцетные, острые, в основании длинно суженные в щетинистый черешок, верхняя поверхность негусто щетинисто оттопыренно-волосистая, щетинки сидят на крупных бугорках; нижняя поверхность с тремя выступающими жилками, покрытыми грубыми и более длинными щетинками, остальная поверхность более густо, спутанно и более мягко волосистая, щетинки тоньше и короче, бугорки отсутствуют; стеблевые имеются лишь в нижней половине стебля, 1–5 см дл., 5–10 мм шир., от ланцетных до линейных, острые; самые нижние в основании суженные, верхние сидячие. Соцветие вначале головчатое, затем в безлистной верхней части развиваются 2 или несколько длинных, до (3)5–8 см дл., извилин, щитковидно расположенных на вершине, и 1(2) боковых, ниже отставленных. Цветки почти сидячие. Чашечка густо шерстисто опушенная, 3–4 мм дл., с продолговатыми туповатыми долями, при плодах почти не увеличивающимися. Венчик темно-красный (пурпуровый), несколько длиннее чашечки, (4)4.5–5.5 мм дл., с ясной границей между трубкой и колокольчатым отгибом, лопасти его 1.5 мм дл., продолговатые, туповатые, прямостоячие. Сводики расположены в месте перехода трубки в отгиб или чуть ниже, 0.5 мм выс., мясистые, удлиненно-прямоугольные, на вершине слабо 2-лопастные, по верхнему краю и с внешней стороны сосочковатые. Тычиночные нити прикреплены выше сводиков, приблизительно на 1.5 мм и вместе с яйцевидно-округлыми, 1.25–1.5 мм дл., пыльниками далеко выдаются из венчика. Столбик в основании без утолщения или утолщен, тонкий, заметно выставляется из венчика. Эремы 5–6 мм дл., яйцевидно-продолговатые, довольно плоские, с диском, покрытым рассеянными якорными шипиками и обильными мелкими якорными бугорками, иногда по килю с отдельными, расставленными якорными шипиками; край диска слегка утолщен и здесь в 1–2 ряда расположены плосковатые якорные шипики, слегка расширенные в основании, местами сливающиеся; бока и брюшко рассеянно коротко бугорковато-шиповатые. Цикатрикс занимает ½– /3 брюшной стороны, без ости.

«Флора Узбекистана», 4-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 4 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Solenanthus turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (8)