O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
Qozog‘iston · Kazakhstan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 9-tom, 354-bet(vol. 9, p. 354)
Yashash joylari · Habitat
Qoyaning yoriqlarida, kamdan-kam daryo vodiylarida tog‘larning yuqori mintaqasida In cracks of rock, more rarely along river valleys in the upper mountain belt
Fenologiya · Phenology
Gullashi va mevalashi iyun–avgust Flowering and fruiting Jun–Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik o‘simlik, o‘t to‘pi hosil qiladi. Ildizpoya qattiq, juda zich kulrang-qo‘ng‘ir qurigan poyalarning qoldiqlarili va barglarning barg bandilari. Poyalar 15–42 cm balandlikda, to‘g‘ri, oddiy, egatli, oz bargli, qattiq, butunlay tuksiz. Barglar 0.8–5 cm uzunlikda, 0.1–4 cm kenglikda, navbatma-navbat; pastki chiziqsimon-cho‘ziq, siyrak joylashgan o‘tkir tishchalarli, barg bandilarda; o‘rta yirik; yuqorigi kichikroq o‘lchamlar, deyarli chiziqsimon yoki chiziqsimon, deyarli butun qirrali. Gulyonbargli barglar 3–4 mm uzunlikda, chiziqsimon. Gul to‘pbandilar 0.6–3 cm uzunlikda. Gullar yakka, chetga og‘gan. Gul bandilar 4–5 mm uzunlikda. Gulyonbargchalar 1.5–2 mm uzunlikda, cho‘ziq, tuksiz. Kosacha 0.7–0.8 cm uzunlikda, teskari-konussimon; tishlar chiziqsimon -yoki uchburchak-nashtarsimon, o‘tkir, mevalaganda naydan qisqaroq, o‘simtalar kosachaning tishlari orasida yo‘q. Gultoj 1.3–1.8 cm uzunlikda, binafsha, qo‘ng‘iroqsimon, tuksiz; gultoj yaprog‘ining bo‘laklari cho‘ziq, yuqorida toraygan, naydan 3 marta qisqaroq. Chang xaltachasilar cho‘ziq. Tugunchak 3 uyacha; ustuncha 8–9 mm uzunlikda, bezlarli; tumshuqcha 3 bo‘lingan. Ko‘sak 9–10 mm uzunlikda, продолговато-кубарчатая, 10 qirralarli, juda mayda бородавчато-точечная, ochiluvchi yuqorida 3 g‘ovaklar. Perennial plant, forms tussock. Rhizome hard, with very densely set with remains of greyish-brown dead stems and petioles of leaves. Stems 15–42 cm tall, straight, simple, grooved, little leafy, rigid, completely glabrous. Leaves 0.8–5 cm long, 0.1–4 cm wide, alternate; lower linear-oblong, with spaced acute small teeth, on petioles; middle large; upper smaller sizes, almost linear or linear, almost entire. Bracteal leaves 3–4 mm long, linear. Peduncles 0.6–3 cm long. Flowers solitary, spreading. Pedicels 4–5 mm long. Bracteoles 1.5–2 mm long, oblong, glabrous. Calyx 0.7–0.8 cm long, ob-conical; teeth linear -or triangular-lanceolate, acute, at fruiting shorter than the tube, appendages between teeth of calyx absent. Corolla 1.3–1.8 cm long, violet, campanulate, glabrous; lobes of limb oblong, at the top narrowed, 3 times shorter than the tube. Anthers oblong. Ovary 3-locule; style 8–9 mm long, covered with glands; stigma 3-divided. Capsule 9–10 mm long, продолговато-кубарчатая, with 10 ribs, very small бородавчато-точечная, opening at the top 3 pores.Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетнее растение, образует дерновину. Корневище твердое, с очень густо усаженными остатками серовато-бурых отмерших стеблей и черешков листьев. Стебли 15–42 см выс., прямые, простые, бороздчатые, мало олиственные, жесткие, совершенно голые. Листья 0.8–5 см дл., 0.1–4 см шир., очередные; нижние линейно-продолговатые, с расставленными острыми зубчиками, на черешках; средние крупные; верхние меньших размеров, почти линейные или линейные, почти цельнокрайние. Прицветные листья 3–4 мм дл., линейные. Цветоносы 0.6–3 см дл. Цветки одиночные, отклоненные. Цветоножки 4–5 мм дл. Прицветнички 1.5–2 мм дл., продолговатые, голые. Чашечка 0.7–0.8 см дл., обратноконическая; зубцы линейно- или треугольно-ланцетные, острые, при плодоношении короче трубки, придатков между зубцами чашечки нет. Венчик 1.3–1.8 см дл., фиолетовый, колокольчатый, голый; лопасти отгиба продолговатые, наверху суженные, в 3 раза короче трубки. Пыльники продолговатые. Завязь 3-гнездная; столбик 8–9 мм дл., покрыт железками; рыльце 3-раздельное. Коробочка 9–10 мм дл., продолговато-кубарчатая, с 10 ребрами, очень мелко бородавчато-точечная, раскрывающаяся наверху 3 порами. «Флора Узбекистана», 2-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 2 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.