O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Arnebia ugamensis(Popov) Riedl

Ugom makrotomiyasi · Макротомия угамская

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Boraginaceae
Tartib · Order
Boraginales
Turkum · Genus
Arnebia
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Ugom makrotomiyasi
Ruscha nomi · Russian name
Макротомия угамская
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
bo‘yoqbop (dye), alkaloidli (alkaloid-bearing)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Macrotomia ugamensis
Birinchi chop etilgan · First published
Ann. Naturhist. Mus. Wien 75: 217 (1971)
bazionim · basionym: Macrotomia ugamensis Popov, Izv. Turkestansk. Otd. Russk. Geogr. Obshch. 17: 26 (1924)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 101-bet (vol. 8, p. 101) · Macrotomia ugamensis Popov nomi bilan (treated as)
Yashash joylari · Habitat
Toshloq, shag‘alli yonbag‘irlar
Stony, gravelly slopes
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Baland tog‘lar
High mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi iyun–iyul, mevalashi iyul–avgust
Flowering Jun–Jul, fruiting Jul–Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tyan-Shan (tizmalar Talas Olatov, Chotqol Olatov, Qoratog‘, Ugom, Pskom, Farg‘ona), Pomir-Oloy (tizmalar Oloy, Turkiston)
Tian Shan (ranges Talas Alatau, Chatkal Alatau, Karatau, Ugam, Pskem, Fergana), Pamir-Alai (ranges Alai, Turkestan)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ildiz qizil, красящий, qalinlik 2 cm, vertikalda. Ildiz oldi barglar kam sonli, ancha qisqa, 10 cm uzunlikda, nashtarsimon yoki cho‘ziq-nashtarsimon, o‘tkir, 3li keskin chiqib turuvchi tomirlar. Poyalar bir necha, 20–40 cm balandlikda, ingichka, baxmalsimon va biroz bezli-yumshoq tukli; poya barglar ko‘p sonli (15gacha), cho‘ziq yoki tuxumsimon, bandsiz yoki hatto yarim o‘rab turuvchi, 3 chiqib turuvchi tomirlarli, chetida qilli-kiprikli, yuqoridan yopishgan va qisqa qilli, qillarli do‘ngchalarda, pastdan yumshoq tukli-uzun tukli, tukli siyrak va bir necha bezli. To‘pgul kichkina, deyarli boshchasimon, poyalarning uchlarida; gulyonbargli barglar nashtarsimon, kam sonli, oz oshuvchi yoki emas oshuvchi gullar, chetida uzun-qilli. Kosacha gulda gultojning nayidan qisqaroq deyarli 2 martada, qilli nashtarsimon-chiziqsimon bo‘laklarli, mevalaganda cho‘ziladigan 20 mm gacha, nashtarsimon. Gultoj ko‘k-qizil, tashqarida bezli-yumshoq tukli, 13–15 (20) mm uzunlikda, ingichka nayli, chiqib turuvchi kosacha va kengaygandan tomoq ostida, kichkina gultoj yaprog‘i 7–8 mm diametrdali, bo‘laklar uning qisqa, tuxumsimon, o‘tmas, tomoqqa biroz baxmalsimon. Ustuncha yuqorida 2 bo‘lingan. Chang xaltachasilar tomoqda joylashgan, 3–4 mm uzunlikda, cho‘ziq, uyachaning erkin pastki uchlarida o‘tkir uchli. Tumshuqcha 2 bo‘lakli yoki tumshuqchalar 2, sharsimon. Yong‘oqchalar 3–5 past bo‘yli tarashlarli orqada, killi qorin tomonda, butun yuza katakli-do‘ngchali, jigarrangroq-kul rang, keng-tuxumsimon, yon o‘simtalarsiz, 5–7 mm balandlikda.
Root red, красящий, thickness in 2 cm, vertical. Basal leaves few, rather short, 10 cm long, lanceolate or oblong-lanceolate, acute, with 3 sharply protruding veins. Stems several, 20–40 cm tall, thin, velvety and slightly glandular-downy; cauline leaves numerous (up to 15), oblong or ovate, sessile or even half-clasping, with 3 protruding veins, along the margin bristly-ciliate, above appressed and shortly bristly, with bristles on tubercles, below downy-hairy, hairy sparsely and several glandular. Inflorescence small, almost capitate, on ends of stems; bracteal leaves lanceolate, few, little exceeding or not exceeding flowers, along the margin long-bristly. Calyx in flower shorter than the tube of corolla almost in 2 times, with bristly lanceolate-linear lobes, in fruit elongating up to 20 mm, lanceolate. Corolla blue-red, outside glandular-downy, 13–15 (20) mm long, with thin tube, protruding from calyx and broadened under throat, with small limb 7–8 mm in diameter, lobes its short, ovate, obtuse, to throat slightly velvety. Style at the top 2-divided. Anthers arranged in throat, 3–4 mm long, oblong, on free lower ends of locule with mucro. Stigma 2-lobed or stigmas 2, globose. Nutlets with 3–5 low crests on back, with keel on ventral side, along whole surface cellular-tuberculate, brownish-grey, broad-ovate, without lateral outgrowths, 5–7 mm tall.
Asl matn (ruscha) · Russian originalКорень красный, красящий, толщиной в 2 см, вертикальный. Прикорневые листья немногочисленные, довольно короткие, 10 см дл., ланцетные или продолговато-ланцетные, острые, с 3 резко выступающими жилками. Стеблей несколько, 20–40 см выс., тонких, бархатистых и слегка железисто-пушистых; стеблевые листья многочисленные (до 15), продолговатые или яйцевидные, сидячие или даже полустеблеобъемлющие, с 3 выступающими жилками, по краю щетинисто-реснитчатые, сверху прижато и коротко щетинистые, с щетинками на бугорках, снизу пушисто-волосистые, опушение негустое и несколько железистое. Соцветия небольшие, почти головчатые, на концах стеблей; прицветные листья ланцетные, немногочисленные, мало превышающие или не превышающие цветки, по краю длиннощетинистые. Чашечка в цвету короче трубки венчика почти в 2 раза, с щетинистыми ланцетно-линейными долями, при плодах удлиняющимися до 20 мм, ланцетными. Венчик сине-красный, снаружи железисто-пушистый, 13–15 (20) мм дл., с тонкой трубкой, выступающей из чашечки и расширенной под зевом, с небольшим отгибом 7–8 мм в диам., лопасти его короткие, яйцевидные, тупые, к зеву слегка бархатистые. Столбик вверху 2-раздельный. Пыльники расположены в зеве, 3–4 мм дл., продолговатые, на свободных нижних концах гнезд с остроконечием. Рыльце 2-лопастное или рылец 2, шаровидных. Эремы с 3–5 невысокими гребнями на спинке, с килем на брюшной стороне, по всей поверхности ячеисто-бугорчатые, коричневато-серые, широкояйцевидные, без боковых выростов, 5–7 мм выс.

«Флора Узбекистана», 4-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 4 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Arnebia turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (12)