O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Gentiana kirilowiiTurcz.

Kirilov gazako‘ti · Горечавка Кирилова

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Gentianaceae
Tartib · Order
Gentianales
Turkum · Genus
Gentiana
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Kirilov gazako‘ti
Ruscha nomi · Russian name
Горечавка Кирилова
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
foydalanilmaydi (not used, per source)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Věstn. Estestv. Nauk Moskovsk. Obshch. Isp. Prir. 7(43-44): 1354 (1861)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 41-bet (vol. 8, p. 41)
Yashash joylari · Habitat
Nam yonbag‘irlar, bargli o‘rmon va butalar, archazorlar, subalp, alp o‘tloq
Moist slopes, deciduous forest and shrubs, juniper woodlands, subalpine, alpine meadow
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Past tog‘lar, o‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Low mountains, mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi va mevalashi iyul–avgust
Flowering and fruiting Jul–Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tarbag‘atoy, Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (Ketmen, Zailiy, Kungey, Olatov Terskeyi, Sari-djas daryosining havzasi, Chu-Ili tog‘lari, Qirg‘iz Olatov, Susamir daryosining vodiyi va Djumgol, Baydulla tog‘lari m Kavaktau, Akchetash, Narintay va Norin daryosining vodiyi, Baybichetau, Atbashi, Torugart, Qoratog‘, Talas Olatov, Chotqol va Qurama tizmalari), Pomir-Oloy (tizmalar Oloy, Zaolay)
Tarbagatai, Dzungarian Alatau, Tian Shan (Ketmen, Trans-Ili, Kungey, Terskey Alatau, basin of river Sary-dzhas, Chu-Ili mountains, Kyrgyz Alatau, valley of river Susamyr and Dzhumgol, mountains Baydulla m Kavaktau, Akchetash, Naryntay and valley of river Naryn, Baybichetau, Atbashi, Torugart, Karatau, Talas Alatau, Chatkal and Kurama ranges), Pamir-Alai (ranges Alai, Trans-Alai)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik o‘t. Ildizpoya yo‘g‘on, qisqa, arqonsimon ildizlarli; poyalarning asosi balandlikda 3–4 cm gacha zich o‘ralgan tolali eski barglarning barg qinilari. Poyalar ko‘tarilgan, 20–40 cm balandlikda, ba’zan past, 5–8 cm balandlikda, tuksiz. Barglar asosida poya ko‘p sonli, chiziqsimon-nashtarsimon, ikkala tomonlar toraygan, 5–10(20) cm uzunlikda, 6–10(25) mm kenglikda, chetlarida silliq yoki zaif-g‘adir-budir, poya siyrak joylashgan, soni 3–5 juft, asosida qo‘shilgan barg qini 10–20 mm uzunlikda, yanada tor va qisqa, -dan pastki. Dastalarning gullari uzun bandlarda yuqorigi barglarning qo‘ltiqlarida va uchida poya joylashgan, hosil qilib siyrak to‘pgul, yoki dastalar deyarli bandsiz. Kosacha o‘rta bir tomonlamagacha yorilgan yoki butun, (12)14–16(18) mm uzunlikda, ikki marta gultojdan qisqaroq, yaxshi rivojlangan chiziqsimon o‘tsimon o‘tmas tishlar 5–7(8) mm uzunlikda. Gultoj tor-nay shaklli-voronkasimon, интенсивносиний yoki och-binafsha-to‘q qirmizi, (25)30(35) mm uzunlikda, bo‘laklar uning tuxumsimon, biroz o‘tkir, naychalardan 8–10 marta qisqaroq; burmalar qisqa, uchburchak, симметричные, uchida tez ikki bo‘lakka bo‘lingan. Changchilar erkin, ularning changchi ipilar kengaygan. Tugunchak bandda. Ustuncha qisqa. Ko‘sak elliptik-nashtarsimon, ikkala uchlar toraygan. Urug‘ siqilgan.
Perennial. Rhizome thick, short, with cord-like roots; base of stems at an altitude of up to 3–4 cm densely enveloped fibrous sheaths of old leaves. Stems ascending, 20–40 cm tall, sometimes low, 5–8 cm tall, glabrous. Leaves at the base stem numerous, linear-lanceolate, to both sides narrowed, 5–10(20) cm long, 6–10(25) mm wide, along the margins smooth or weakly-scabrous, cauline spaced, numbering 3–5 pairs, at the base fused in sheath 10–20 mm long, more narrow and short, than lower. Flowers sit fascicles on long stalks in axils of upper leaves and at the apex stem, forming loose inflorescence, or fascicles almost sessile. Calyx up to middle one-sided split or entire, (12)14–16(18) mm long, twice shorter than the corolla, with well developed linear herbaceous obtuse teeth 5–7(8) mm long. Corolla narrow-tubular-funnel-shaped, интенсивносиний or light-violet-purple, (25)30(35) mm long, lobes its ovate, somewhat acute, 8–10 times shorter than small tubes; folds short, triangular, симметричные, at the apex often bipartite. Stamens free, their filaments broadened. Ovary on stalk. Style short. Capsule elliptic-lanceolate, to both ends narrowed. Seed compressed.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетник. Корневище толстое, короткое, со шнуровидными корнями; основания стеблей на высоте до 3–4 см густо окутаны волокнистыми влагалищами старых листьев. Стебли приподнимающиеся, 20–40 см выс., иногда низкие, 5–8 см выс., голые. Листья у основания стебля многочисленные, линейно-ланцетные, к обеим сторонам суженные, 5–10(20) см дл., 6–10(25) мм шир., по краям гладкие или слабошероховатые, стеблевые расставленные, в числе 3–5 пар, при основании сросшиеся во влагалища 10–20 мм дл., более узкие и короткие, чем нижние. Цветки сидят пучками на длинных ножках в пазухах верхних листьев и на вершине стебля, образуя рыхлое соцветие, или пучки почти сидячие. Чашечка до середины односторонне расщепленная или цельная, (12)14–16(18) мм дл., вдвое короче венчика, с хорошо развитыми линейными травянистыми тупыми зубцами 5–7(8) мм дл. Венчик узкотрубчато-воронковидный, интенсивносиний или светло-фиолетово-пурпуровый, (25)30(35) мм дл., лопасти его яйцевидные, островатые, в 8–10 раз короче трубочки; складки короткие, треугольные, симметричные, на вершине часто двураздельные. Тычинки свободные, их нити расширенные. Завязь на ножке. Столбик короткий. Коробочка эллиптически-ланцетная, к обоим концам суженная. Семена сжатые.

«Флора Узбекистана», 3-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 3 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Gentiana turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (23)