O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Lappula tianschanicaPopov & Zakirov

Tiyon Shon moviyguli · Липучка тяньшанская

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Boraginaceae
Tartib · Order
Boraginales
Turkum · Genus
Lappula
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Tiyon Shon moviyguli
Ruscha nomi · Russian name
Липучка тяньшанская
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
bir yillik o‘t (annual herb), ikki yillik o‘t (biennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
foydalanilmaydi (not used, per source)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Bot. Mater. Gerb. Bot. Inst. Komarova Akad. Nauk S.S.S.R. 14: 317 (1951)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 133-bet (vol. 8, p. 133)
Yashash joylari · Habitat
Toshloq, shag‘alli yonbag‘irlar, qoyalar, ko‘chkilar
Stony, gravelly slopes, rocks, screes
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
O‘rta tog‘lar
Mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi may–iyun, mevalashi iyun–iyul
Flowering May–Jun, fruiting Jun–Jul
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Saur, Tarbag‘atoy, Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (Zailiy Olatov, Ketmen, Olatov Kungeyi, Olatov Terskeyi, Qirg‘iz Olatov, Talas tizmasi, Chotqol tizmasi)
Saur, Tarbagatai, Dzungarian Alatau, Tian Shan (Trans-Ili Alatau, Ketmen, Kungey Alatau, Terskey Alatau, Kyrgyz Alatau, Talas range, Chatkal range)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ikki yillik o‘simlik 40–60 cm balandlikda. Poya ko‘pincha yakka, tik, mustahkam, yuqori qismida shoxlangan chetga og‘gan novdalarli, tukli pastdan uzoqlashgan, yopishgan tuklardan balandroq. Ildiz oldi barglarning rozetkasi mevalash отмираетga, barg plastinka kurak shaklli-nashtarsimon, 5–10 cm uzunlikda; poya barglar nashtarsimon nashtarsimon-chiziqsimongacha, 3–6 cm uzunlikda, 4–8(10) mm kenglikda, yassi, biroz o‘tkir, yashilroq, yuqorigi yuzada siyrak uzun tuklarli katta do‘ngchalarda, ba’zan kulrang yanada zich tuklanish. Mevali buralishlar рыхлоплодные, zaif, 10–15 cm uzunlikda, bir tomonlama qaragan mevalarli va kichkina chiziqsimon gulyonbarglarli. Meva bandilar ingichka, ancha uzun, 3–5 mm gacha uzunlikda, chetga og‘gan egilgan. Kosacha gul 2–3 mm uzunlikda, yarim-yopishgan-qilli, o‘tkir chiziqsimon-nashtarsimon bo‘laklarli, ular mevalaganda разрастаются 4 mm gacha uzunlikda, yulduzsimon yoyilgan. Gultoj zangori, teng kosachaning nayi va yassi gultoj yaprog‘ili, 6–8 mm diametrda, teskari tuxumsimon bo‘laklarli. Kichik chulg‘amalar gultojda uchburchak, yuqorida tumshuqli, o‘rtasida yaxshi yaqqol donadorlik, 0.5 mm uzunlikda. Ginobazis bigizsimon, ingichka, baland, ozgina oshuvchi yong‘oqchalarning balandliki. Ustuncha 1 mm atrofida uzunlikda. Yong‘oqchalar 3–3.5 mm uzunlikda, tuxumsimon-cho‘ziq, disk ularning cho‘ziq, o‘rta chiziqlarda qatorli tikanchalarli langar boshchali, qolgan mayda tikanli-do‘ngchalida, chetida ancha uzun, 1–1.5 mm uzunlikda, qayrilgan asosiy qatorning tikanlari (3)4–5da har bir tomonlar va bir yon qatorli kam tikanchalardan, 2 martada yanada qisqa, -dan asosiy qatorning tikanlari, ular emas yong‘oqchaning cho‘qqilarigacha yetadi; yong‘oqchaning yoni, подобно disk, mayda tikanli-do‘ngchali.
Biennial plant 40–60 cm tall. Stem more often solitary, erect, strong, in the upper part branched with spreading shoots, hairy below distant, higher than appressed hairs. Rosette of basal leaves to fruiting отмирает, leaf blade spathulate-lanceolate, 5–10 cm long; cauline leaves lanceolate up to lanceolate-linear, 3–6 cm long, 4–8(10) mm wide, flat, somewhat acute, greenish, on upper surface with sparse long hairs on large tubercles, sometimes greyish from more dense pubescence. Fruiting sinuosities рыхлоплодные, weak, 10–15 cm long, with one-sided facing fruits and with small linear bracts. Fruit stalks thin, rather long, up to 3–5 mm long, spreading nodding. Calyx in flower 2–3 mm long, semi-appressed-bristly, with acute linear-lanceolate lobes, which in fruit разрастаются up to 4 mm long, stellate extended. Corolla light blue, with tube equal calyx and flat limb, 6–8 mm in diameter, with obovate lobes. Cymules in corolla triangular, at the top with beak, in the middle with well pronounced granulation, 0.5 mm long. Gynobase awl-shaped, thin, tall, a little exceeding height of nutlets. Style about 1 mm long. Nutlets 3–3.5 mm long, ovate-oblong, disc their oblong, along middle lines with ranked prickles with anchor head, in remaining small prickly-tuberculate, along the margin with rather long, 1–1.5 mm long, reflexed prickles of main row along (3)4–5 with each sides and with one lateral ranked from few prickles, in 2 times more short, than prickles of main row, they not reach up to summits of nutlet; side of nutlet, подобно disc, small prickly-tuberculate.
Asl matn (ruscha) · Russian originalДвулетнее растение 40–60 см выс. Стебель чаще одиночный, прямостоячий, крепкий, в верхней части ветвистый с отклоненными побегами, опушенный снизу отстоящими, выше прижатыми волосками. Розетка прикорневых листьев к плодоношению отмирает, листовые пластинки лопатчато-ланцетные, 5–10 см дл.; стеблевые листья ланцетные до ланцетно-линейных, 3–6 см дл., 4–8(10) мм шир., плоские, островатые, зеленоватые, на верхней поверхности с редкими длинными волосками на больших бугорках, иногда сероватые от более густого опушения. Плодущие извилины рыхлоплодные, слабые, 10–15 см дл., с односторонне обращенными плодами и с небольшими линейными прицветниками. Плодоножки тонкие, довольно длинные, до 3–5 мм дл., отклоненно поникающие. Чашечка в цвету 2–3 мм дл., полуприжато-щетинистая, с острыми линейно-ланцетными долями, которые при плодах разрастаются до 4 мм дл., звездчато простертые. Венчик голубой, с трубкой равной чашечке и плоским отгибом, 6–8 мм в диам., с обратнояйцевидными лопастями. Сводики в венчике треугольные, наверху с носиком, посередине с хорошо выраженной зернистостью, 0.5 мм дл. Гинобазис шиловидный, тонкий, высокий, немного превышающий высоту эремов. Столбик около 1 мм дл. Эремы 3–3.5 мм дл., яйцевидно-продолговатые, диск их продолговатый, по средней линии с рядом шипиков с якорной головкой, в остальном мелко шиповато-бугорчатый, по краю с довольно длинными, 1–1.5 мм дл., отогнутыми шипами главного ряда по (3)4–5 с каждой стороны и с одним боковым рядом из немногих шипиков, в 2 раза более коротких, чем шипы главного ряда, они не доходят до вершины эрема; бока эрема, подобно диску, мелко шиповато-бугорчатые.

«Флора Узбекистана», 4-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 4 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Lappula turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (57)