O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Seseli buchtormense(Fisch. ex Hornem.) W.D.J.Koch

· Жабрица бухтарминская

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Seseli
Ruscha nomi · Russian name
Жабрица бухтарминская
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Ha — Qizilqum · Yes — Kyzylkum
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Seseli desertorum
Birinchi chop etilgan · First published
Nova Acta Phys.-Med. Acad. Caes. Leop.-Carol. Nat. Cur. 12(1): 111 (1824)
bazionim · basionym: Bubon buctornense Fisch. ex Hornem., Hort. Bot. Hafn. 1: 283 (1813)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 256-bet (vol. 7, p. 256)
Yashash joylari · Habitat
(?). Mustahkamlangan qumlarda, cho‘l qoldiq tepaliklarning tog‘ etagilarida
(?). On fixed sands, along piedmont aprons of desert residual hills
Fenologiya · Phenology
Gullashi iyul, mevalashi avgust
Flowering Jul, fruiting Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Qizilqum (Kok-patas tog‘lari)
Kyzylkum (mountains Kok-patas)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik polikarpik o‘simliklar 30–60 cm balandlikda, o‘q ildizlarli. Kaudeks butun yoki kam-shoxlangan, barg qinining qattiq qoldiqlarili va qurigan barglarning barg bandilari. Poyalar 2–3 mm diametrda, yakka, to‘liq, tuksiz, yumaloq, ingichka-yo‘l-yo‘l, o‘rtadan yoki yuqori qismida yoyilgan shoxlanuvchi. Barglar asosan ildiz oldi; barg qini biroz kengaygan, chetida ingichka pardasimon; barg bandilar ikki marta plastinkalardan qisqaroq, tuksiz, zich, deyarli oval kesimda, adaksial tomonlarli biroz o‘yiq, periferik o‘tkazuvchi dastalarli; plastinka qattiq, tuksiz, shakli keng-tuxumsimon, 10–15 cm uzunlikda, 10–14 cm kenglikda, uch marta patsimon kesilgan; rahislar yoysimon egilgan; birlamchi segmentlar yoyilgan, uchtalik kesilgan, bandchalar 3 cm gacha uzunlikda; ikkilamchi segmentlar chetga og‘gan, patsimon; uchki bo‘laklar 2.5–5 mm uzunlikda, 0.8–1 mm kenglikda, keng-nashtarsimon, ozgina o‘tkirlashgan, ba’zan o‘ralgan chetlarli, go‘shtdor, mevalaganda tez to‘kiladigan; poya o‘xshash ildiz oldili, lekin kichraygan, qisqa barg bandilarda va yanada упрощенными plastinkalar; yuqorigi poya butun nashtarsimon-chiziqsimon plastinkalarli. Soyabonlar 3–5 cm atrofida diametrda, 3–4 nurli; nurlar keskin teng emas, 0.5–2 cm uzunlikda, siyrak joylashgan, tuksiz, biroz qirrali; o‘ram bargchalari yoki soni 1–2 yo‘q; kichik soyabonlar 8–12 gulli; gullar deyarli bandsiz yoki qisqa, qalinlashgan, teng emas, siyrak joylashgan, tuksiz gul bandilar 3 mm gacha uzunlikda; kichik o‘ramlarning bargchalari soni 4–7, asosida erkin, qisqa, 1.5–2 mm uzunlikda, несросшиеся, qisqa tukli, nashtarsimon-uchburchak, o‘tkir. Kosacha tishlari yaxshi sezilarli, nashtarsimon, tukli. Gulbarglar yashilroq-oq, orqali tukli, cho‘zilgan, qayrilganli ichkariga uch, bir sekretor kanalchali. Stilopodiy piramidal-konussimon, qo‘ng‘iroq, chetida to‘lqinsimon; ustuncha shoxilar qisqa, 1 mm uzunlikda, ilmoqsimon. Mevalar (pishmagan) zich tukli, teskari tuxumsimon, biroz siqilgan yonlarli; qirra teng, qisqa-kilsimon; sekretor kanalchalar egatlarda ko‘p sonli, qirrali sezilmas.
Perennial polycarpic plants 30–60 cm tall, with tap roots. Caudex entire or few-branched, covered with rigid remains of sheath and petioles of dead leaves. Stems 2–3 mm in diameter, solitary, solid, glabrous, rounded, thinly-striped, from middle or in the upper part spreading branching. Leaves mainly basal; sheath slightly broadened, along the margin thin membranous; petioles twice shorter than blades, glabrous, dense, almost oval in section, with adaxial sides slightly emarginate, with peripheral conducting fascicles; blade rigid, glabrous, in outline broad-ovate, 10–15 cm long, 10–14 cm wide, three times pinnatisect; rachises arcuate curved; primary segments spreading, ternate dissected, on petiolules up to 3 cm long; secondary segments spreading, pinnate; terminal lobes 2.5–5 mm long, 0.8–1 mm wide, broad-lanceolate, a little acute, sometimes with wrapped margins, fleshy, in fruit often deciduous; cauline similar with basal, but reduced, on short petioles and with more упрощенными blades; upper cauline with entire lanceolate-linear blades. Umbels about 3–5 cm in diameter, 3–4-ray; rays sharply unequal, 0.5–2 cm long, spaced, glabrous, slightly ribbed; phyllaries absent or numbering 1–2; umbellules 8–12-flowered; flowers almost sessile or on short, thickened, unequal, spaced, glabrous pedicels up to 3 mm long; leaflets of involucels numbering 4–7, at the base free, short, 1.5–2 mm long, несросшиеся, shortly hairy, lanceolate-triangular, acute. Calyx teeth well conspicuous, lanceolate, hairy. Petals greenish-white, with back hairy, with drawn out, recurved inward apex, with one secretory canal. Stylopodium pyramidal-conical, brownish, along the margin wavy; style branches short, 1 mm long, hooked. Fruits (immature) densely hairy, obovate, slightly compressed with sides; rib equal, short-keel-like; secretory canals in grooves numerous, ribbed inconspicuous.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетние поликарпики 30–60 см выс., со стержневыми корнями. Каудекс цельный или маловетвистый, покрытый жесткими остатками влагалищ и черешков отмерших листьев. Стебли 2 –3 мм в диам., одиночные, выполненные, голые, округлые, тонкополосатые, от середины или в верхней части растопыренно ветвящиеся. Листья преимущественно прикорневые; влагалища слегка расширенные, по краю тонко пленчатые; черешки вдвое короче пластинок, голые, плотные, почти овальные в сечении, с адаксиальной стороны слегка выемчатые, с периферическими проводящими пучками; пластинки жесткие, голые, в очертании широкояйцевидные, 10–15 см дл., 10–14 см шир., трижды перисторассеченные; рахисы дуговидно изогнутые; первичные сегменты растопыренные, тройчато рассеченные, на черешочках до 3 см дл.; вторичные сегменты отклоненные, перистые; конечные доли 2.5–5 мм дл., 0.8–1 мм шир., широколанцетные, немного заостренные, иногда с завернутыми краями, мясистые, при плодах часто опадающие; стеблевые сходные с прикорневыми, но уменьшенные, на коротких черешках и с более упрощенными пластинками; верхние стеблевые с цельными ланцетно-линейными пластинками. Зонтики около 3–5 см в диам., 3–4-лучевые; лучи резко неравные, 0.5–2 см дл., расставленные, голые, слегка ребристые; листочки обертки отсутствуют или в числе 1–2; зонтички 8–12-цветковые; цветки почти сидячие или на коротких, утолщенных, неравных, расставленных, голых цветоножках до 3 мм дл.; листочки оберточки в числе 4–7, при основании свободные, короткие, 1.5–2 мм дл., несросшиеся, коротко опушенные, ланцетно-треугольные, острые. Зубцы чашечки хорошо заметные, ланцетные, опушенные. Лепестки зеленовато-белые, со спинки опушенные, с оттянутой, загнутой внутрь верхушкой, с одним секреторным канальцем. Подстолбия пирамидально-конические, буроватые, по краю волнистые; стилодии короткие, 1 мм дл., крючковидные. Плоды (незрелые) густо опушенные, обратнояйцевидные, слегка сжатые с боков; ребра равные, короткокилевидные; секреторные канальцы в ложбинках многочисленные, реберные незаметные.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Seseli turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (46)