O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Seseli eriocephalum(Pall. ex Spreng.) Schischk.

Patboshli oyquloq; Kushshox · Жабрица пушистоголовая

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Seseli
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Patboshli oyquloq; Kushshox
Ruscha nomi · Russian name
Жабрица пушистоголовая
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
foydalanilmaydi (not used, per source)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Fl. URSS 16: 518 (1950)
bazionim · basionym: Bubon eriocephalum Pall. ex Spreng., Syst. Veg., ed. 16. 1: 900 (1824)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 252-bet (vol. 7, p. 252)
Yashash joylari · Habitat
Sho‘r ko‘lning qirg‘oqi, sho‘rxoklar, bo‘rlarning yuzaga chiqishi va gipslar, gilli cho‘llar
Bank of salty lake, solonchaks, outcrop of chalk and gypsum, clayey deserts
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tekislik
Plain
Fenologiya · Phenology
Gullashi iyul, mevalashi avgust–sentabr
Flowering Jul, fruiting Aug–Sep
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Qozog‘iston past tepaliklari, Turg‘ay botiqi, Kaspiyoldi va Balxashbo‘yi cho‘llari, Emba yassi tog‘liki, Mang‘ishloq, Dala Betpaki, Chu daryosining quyi oqimi va Sarisuv, Qoratog‘ ortidagi tog‘ oldi tekislik, Tyan-Shan (Chu-Ili tog‘lari)
Kazakhstan small hills, Turgai depression, Pre-Caspian and Balkhash deserts, Emba plateau, Mangyshlak, Betpak Dala, lower reaches of river Chu and Sarysu, Trans-Karatau foothill plain, Tian Shan (Chu-Ili mountains)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik monokarplar 40–100 cm balandlikda, ancha yo‘g‘on (0.8–2 cm diametrda) o‘q ildizlar. Poyalar yakka, to‘g‘ri, kesimda yumaloq, asosida 7–17 mm diametrda, qurigan barglarning barg bandilarining qoldiqlarili, shoxlangan o‘rta va yuqorigi qismlarda, va ba’zan va deyarli asosdan, zich, mayda-qirrali, pastki qismida qisqa va yumshoq tukli, yuqori qismida deyarli tuksiz. Barglar asosan ildiz oldi. Barglarning barg qinisi tor, qisqa; ildiz oldi barglarning barg bandilari uzun, 5–10 cm uzunlikda, tuksiz, kesimda deyarli yumaloq, zich, kichkina o‘yiqli adaksial tomonlarli, periferik va kam sonli markaziy o‘tkazuvchi dastalarli; barglarning plastinkasi 8–15 cm uzunlikda, 7–12 cm kenglikda, shakli keng uchburchak yoki keng-tuxumsimon, ikki marta yoki deyarli uch marta patsimon kesilgan, ko‘kimtir, deyarli tuksiz; birlamchi segmentlar bandchalarda; uchki bo‘laklar 0.3–5 cm uzunlikda, 1–20 mm kenglikda, yassi, ancha qattiq va biroz go‘shtdor, nashtarsimon, teskari-ponasimon yoki tuxumsimon-ponasimon, o‘tkirlashgan, tishli; poya yanada mayda va kamroq kesilgan, shishmagan tuksiz barg qinilarli. Soyabonlar bir nechtada gulli novda, qalqonsimon, 2–5 cm diametrda, 2–4li deyarli bir xil yoki teng emas, жестголовая ковато tukli nurlar 1.5–6 cm uzunlikda, o‘ramlarsiz; kichik soyabonlar juda zich, yarim-sharsimon, 5–16 mm sm diametrda., juda qisqa nurlar (gullarning qismi deyarli bandsiz); kichik o‘ramlarning bargchalari soni 12–15, tuxumsimon-nashtarsimon, asosida deyarli yarmigacha qo‘shilgan, orqali zich tukli. Kosacha tishlari qisqa, o‘tmas, tukli. Gulbarglar oq yoki yashilroq-oq, uchburchak-nashtarsimon, namatsimon tukli orqali, uchida butun, qayrilgan ichkariga. Stilopodiy yassi; ustuncha shoxilar avval to‘g‘ri, yuqoriga tikka turgan, qisqa, so‘ngra qayrilgan tomonlarda, stilopodiydan uzunroq, 1.2 mm uzunlikda. Mevalar biroz siqilgan orqali, yumshoq va zich tukli ingichka chalkashgan tuklar; karpoforlar ikki bo‘lakka bo‘lingan asosgacha; mericarplar biroz siqilgan orqali, shakli teskari nashtarsimon yoki cho‘ziq-elliptik, 5–6.5 mm uzunlikda, 1.8–2 mm kenglikda. Mericarplarning qirrasi to‘g‘ri, chetki qisqa-qanotsimon, orqa yo‘g‘on, o‘tmas, chiqib turuvchi. Ekzokarp mayda hujayralardan qalinlashgan po‘stlarli; komissura keng, ekzokarp прерывается yaqinida chetki qirralarning asosi; mezokarp qirralarda va komissurada паренхиматических hujayralardan yog‘ochlashgan patsimon po‘stlarli, egatlarda asosan неодревесневающий. Egatli sekretor kanalchalar yakka, 2 kanalchaning komissural tomonida; qirrali kanalchalar pishgan mevalarda mayda, yakka. Endosperm komissural tomonlarli yassi. 2 n = 20.
Perennial monocarps 40–100 cm tall, with rather thick (0.8–2 cm in diameter) tap roots. Stems solitary, straight, in section rounded, at the base 7–17 mm in diameter, covered with remains of petioles of dead leaves, branched in middle and upper parts, and sometimes and almost from base, dense, finely-ribbed, in the lower part shortly and soft hairy, in the upper part almost glabrous. Leaves mainly basal. Sheath of leaves narrow, short; petioles of basal leaves long, 5–10 cm long, glabrous, in section almost rounded, dense, with small notch with adaxial sides, with peripheral and few central conducting fascicles; blade of leaves 8–15 cm long, 7–12 cm wide, in outline broadly triangular or broad-ovate, twice or almost three times pinnatisect, glaucescent, almost glabrous; primary segments on petiolules; terminal lobes 0.3–5 cm long, 1–20 mm wide, flat, rather rigid and slightly fleshy, lanceolate, ob-cuneate or ovate-cuneate, acute, toothed; cauline more small and less than dissected, with not inflated glabrous sheaths. Umbels along several on flowering shoot, corymbose, 2–5 cm in diameter, with 2–4 almost identical or unequal, жестголовая ковато hairy rays 1.5–6 cm long, without involucres; umbellules very dense, semi-globose, 5–16 mm cm in diameter., with very short rays (part of flowers almost sessile); leaflets of involucels numbering 12–15, ovate-lanceolate, at the base almost up to half fused, with back densely hairy. Calyx teeth short, obtuse, hairy. Petals white or greenish-white, triangular-lanceolate, felted hairy with back, at the apex entire, recurved inward. Stylopodium flat; style branches at first straight, upward erect, short, then reflexed in sides, longer than the stylopodium, 1.2 mm long. Fruits slightly compressed with back, soft and densely hairy thin tangled hairs; carpophores bipartite up to base; mericarps slightly compressed with back, in outline oblanceolate or oblong-elliptic, 5–6.5 mm long, 1.8–2 mm wide. Rib of mericarps straight, marginal short-wing-like, dorsal thick, obtuse, protruding. Exocarp from small cells with thickened tunics; commissure broad, exocarp прерывается near base of marginal ribs; mesocarp in ribs and on commissure from паренхиматических cells with lignified pinnate tunics, in grooves mainly неодревесневающий. Hollow secretory canals solitary, on commissural side 2 canal; ribbed canals in mature fruits small, solitary. Endosperm with commissural sides flat. 2 n = 20.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетние монокарпики 40–100 см выс., с довольно толстыми (0.8–2 см в диам.) стержневыми корнями. Стебли одиночные, прямые, в сечении округлые, при основании 7–17 мм в диам., покрытые остатками черешков отмерших листьев, ветвистые в средней и верхней частях, а иногда и почти от основания, плотные, мелкоребристые, в нижней части коротко и мягко опушенные, в верхней части почти голые. Листья преимущественно прикорневые. Влагалища листьев узкие, короткие; черешки прикорневых листьев длинные, 5–10 см дл., голые, в сечении почти округлые, плотные, с небольшой выемкой с адаксиальной стороны, с периферическими и немногочисленными центральными проводящими пучками; пластинки листьев 8–15 см дл., 7–12 см шир., в очертании широкотреугольные или широкояйцевидные, дважды или почти трижды перисторассеченные, сизоватые, почти голые; первичные сегменты на черешочках; конечные доли 0.3–5 см дл., 1–20 мм шир., плоские, довольно жесткие и слегка мясистые, ланцетные, обратноклиновидные или яйцевидно-клиновидные, заостренные, зубчатые; стеблевые более мелкие и менее рассеченные, с невздутыми голыми влагалищами. Зонтики по нескольку на цветоносном побеге, щитковидные, 2–5 см в диам., с 2–4 почти одинаковыми или неравными, жестголовая ковато опушенными лучами 1.5–6 см дл., без оберток; зонтички очень плотные, полушаровидные, 5–16 мм см в диам., с очень короткими лучами (часть цветков почти сидячие); листочки оберточек в числе 12–15, яйцевидно-ланцетные, при основании почти до половины спаянные, со спинки густо опушенные. Зубцы чашечки короткие, тупые, опушенные. Лепестки белые или зеленовато-белые, треугольно-ланцетные, войлочно опушенные со спинки, на верхушке цельные, загнутые внутрь. Подстолбия плоские; стилодии сначала прямые, вверх торчащие, короткие, затем отогнутые в стороны, длиннее подстолбий, 1.2 мм дл. Плоды слегка сжатые со спинки, мягко и густо опушенные тонкими спутанными волосками; карпофоры двураздельные до основания; мерикарпии слегка сжатые со спинки, в очертании обратноланцетные или продолговато-эллиптические, 5–6.5 мм дл., 1.8–2 мм шир. Ребра мерикарпиев прямые, краевые короткокрыловидные, спинные толстые, тупые, выступающие. Экзокарп из мелких клеток с утолщенными оболочками; комиссура широкая, экзокарп прерывается близ основания краевых ребер; мезокарп в ребрах и на комиссуре из паренхиматических клеток с одревесневшими пористыми оболочками, в ложбинках преимущественно неодревесневающий. Ложбиночные секреторные канальцы одиночные, на комиссуральной стороне 2 канальца; реберные канальцы в зрелых плодах мелкие, одиночные. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский. 2n=20.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Seseli turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (46)