Scrophularia incisaWeinm.
Qirqilgan chechakgul · Норичник вырезной
Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
- Oila · Family
- Scrophulariaceae
- Tartib · Order
- Lamiales
- Turkum · Genus
- Scrophularia
- O‘zbekcha nomi · Uzbek name
- Qirqilgan chechakgul
- Ruscha nomi · Russian name
- Норичник вырезной
- Kelib chiqishi · Origin
- Mahalliy · Native
- Endemizm · Endemism
- Yo‘q · No
- Hayotiy shakli · Life form
- ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
- Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
- dorivor (medicinal)
- O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
- —
- IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
- NE Baholanmagan · Not Evaluated
- Birinchi chop etilgan · First published
- Index Seminum (TU, Dorpatensis) 1810: 136 (1810)
- Markaziy Osiyoda · In Central Asia
- O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
- Aniqlash manbasi · Identification source
- Определитель растений Средней Азии · 9-tom, 220-bet (vol. 9, p. 220)
- Yashash joylari · Habitat
- Toshloq, shag‘alli yonbag‘irlar, qoyalar, ko‘chkilar, shag‘allar, morenalar, quruq o‘zan, daryoning vodiyi, suv havzasilarning qirg‘oqi, butalarning chakalakzorlari
Stony, gravelly slopes, rocks, screes, pebble beds, moraines, dry watercourse bed, valley of river, bank of water bodies, thickets of shrubs - Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
- Tekislik, tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Plain, foothills, low mountains, mid-mountains, high mountains - Fenologiya · Phenology
- Gullashi may–iyun
Flowering May–Jun - O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
- Zaysan havzasi, Qozog‘iston past tepaliklari, Balxashbo‘yi, Orolbo‘yi, Kaspiyoldi cho‘llari, Zeravshan daryolarining vodiyi, Tarbag‘atoy, Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (tizmalar Zailiy Olatov, Olatov Kungeyi, Olatov Terekeyi, tog‘larning Chu-iliyskiyeyesi, Qirg‘iz Olatov, Talas Olatov, Susamir, Pskom, Chotqol), Pomir-Oloy (tizmalar Turkiston, Zarafshon, Pomir)
Zaisan basin, Kazakhstan small hills, Balkhash, Aral, Pre-Caspian deserts, valley of rivers Zeravshan, Tarbagatai, Dzungarian Alatau, Tian Shan (ranges Trans-Ili Alatau, Kungey Alatau, Terekey Alatau, Chu-iliyskiyeye of mountains, Kyrgyz Alatau, Talas Alatau, Susamyr, Pskem, Chatkal), Pamir-Alai (ranges Turkestan, Zarafshan, Pamir) - Manba · Source
- «Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
- Morfologik tavsif · Morphological description
- Ko‘p yillik o‘simlik 10–45 cm balandlikda. Ildiz yo‘g‘on, yog‘ochlangan, qo‘ng‘ir. Poyalar to‘g‘ri, yuqoriga ko‘tarilgan yoki yoyilgan, tuksiz, asosida to‘q qizg‘ish, yuqori qismida to‘q-yashil, ba’zan bezli-tukli. Barglar cho‘ziq-elliptik yoki tuxumsimon-nashtarsimon, 2–7 (11) cm uzunlikda, 0.5–2.5 (6) cm kenglikda, asosida ponasimon toraygan, biroz o‘tkir, bo‘rtib turuvchi tomirlarli, ba’zan butun, chetida o‘tkir yirik tishlarli, yoki ba’zan удвоенно tishli, yoki deyarli kesik, yoki liraga o‘xshash-patsimon kesilgan, barg bandilar 1–2.5 cm uzunlikda; gulyonbargli barglar tor, nashtarsimon, 2 cm uzunlikda, 0.5 cm kenglikda, barg bandilar 2–4 mm uzunlikda yoki yanada, yuqorigi to‘pgullarda chiziqsimon, 7 mm uzunlikda, 0.7 mm kenglikda, bandsiz, o‘tkir, tuksiz yoki ba’zan siyrak bezli-uzun tukli. Gullar gul bandilar 1–2 (5) mm uzunlikda, qoplangan, kabi va gul to‘pbandilar, bezli, mayda, qo‘ng‘ir tuklar, 1–6da yoki 1–2 (3)da yarim-soyabonlarda gul to‘pbandilar 0.2–0.5 cm uzunlikda, tor-ro‘vaksimon to‘pgullar 7–25 cm uzunlikda, (1) 2–3 cm kenglikda; gulyonbarglar chiziqsimon yoki chiziqsimon-nashtarsimon, 1.5–3 (4) mm uzunlikda, bezli-tukli, o‘tkir. Kosacha 2 mm uzunlikda, tuksiz yoki asosida tarqoq bezli tuklarli, yumaloq to‘q qirmizi bo‘laklar 1.3 mm uzunlikdali, 1.8 mm kenglikda, chetida tor-pardasimon. Gultoj to‘q-to‘q qirmizi, 6–8 mm uzunlikda, 2.5 mm kenglikda, yuqorigi lab uning yumaloqli, asosida toraygan, yanada to‘q rangli bo‘laklar, ular yondan 1.5–2 marta uzunroq, yanada oqish, yo‘l-yo‘l bo‘lakli pastki lablar. Changchilar chiqib turuvchi, changchi ipilar ularning bezli-uzun tukli, chang xaltachasilar to‘q-to‘q qirmizi; staminodiy nashtarsimon yoki cho‘ziq, uzunlik uning 2–2.5 marta kenglikda oshadi, o‘tmas, o‘yiq yoki ba’zan o‘tkirlashgan. Tugunchak tuxumsimon, to‘q-jigarrang, 1.5 mm uzunlikda, 1.2 mm kenglikda. Ustuncha tugunchakdan 1.5 marta uzunroq. Ko‘sak sharsimon-tuxumsimon, (4) 5–6.5 mm uzunlikda, 3.5 mm kenglikda, yashilroq -yoki binafsha-qo‘ng‘ir. Urug‘ cho‘ziq-elliptik, 1–1.2 mm uzunlikda, 0.5–0.7 mm kenglikda, to‘q-jigarrang.
Perennial plant 10–45 cm tall. Root thick, woody, brown. Stems straight, ascending or extended, glabrous, at the base crimson, in the upper part dark-green, sometimes glandular-hairy. Leaves oblong-elliptic or ovate-lanceolate, 2–7 (11) cm long, 0.5–2.5 (6) cm wide, at the base cuneate narrowed, somewhat acute, with prominent veins, sometimes entire, along the margin with acute large teeth, or sometimes удвоенно toothed, or almost incised, or lyrate-pinnately incised, on petioles 1–2.5 cm long; bracteal leaves narrow, lanceolate, 2 cm long, 0.5 cm wide, on petioles 2–4 mm long or more, upper in inflorescences linear, 7 mm long, 0.7 mm wide, sessile, acute, glabrous or sometimes sparsely glandular-hairy. Flowers on pedicels 1–2 (5) mm long, covered, as and peduncles, glandular, small, brown hairs, along 1–6 or along 1–2 (3) in semi-umbels on peduncles 0.2–0.5 cm long, in narrow-paniculate inflorescences 7–25 cm long, (1) 2–3 cm wide; bracts linear or linear-lanceolate, 1.5–3 (4) mm long, glandular-hairy, acute. Calyx 2 mm long, glabrous or at the base covered with scattered glandular hairs, with rounded purple lobes 1.3 mm long, 1.8 mm wide, along the margin narrow-membranous. Corolla dark-purple, 6–8 mm long, 2.5 mm wide, upper lip its with rounded, at the base narrowed, more dark coloured lobes, which 1.5–2 times longer than lateral, more pale, striped lobed lower lips. Stamens protruding, filaments their glandular-hairy, anthers dark-purple; staminode lanceolate or oblong, length its in 2–2.5 times exceeds width, obtuse, emarginate or sometimes acute. Ovary ovate, dark-brown, 1.5 mm long, 1.2 mm wide. Style 1.5 times longer than the ovary. Capsule globose-ovate, (4) 5–6.5 mm long, 3.5 mm wide, greenish -or violet-brown. Seed oblong-elliptic, 1–1.2 mm long, 0.5–0.7 mm wide, dark-brown.Asl matn (ruscha) · Russian original
Многолетнее растение 10–45 см выс. Корень толстый, деревянистый, бурый. Стебли прямые, восходящие или простертые, голые, в основании багрянистые, в верхней части темно-зеленые, иногда железисто-опушенные. Листья продолговато-эллиптические или яйцевидно-ланцетные, 2–7 (11) см дл., 0.5–2.5 (6) см шир., в основании клиновидно суженные, островатые, с выдающимися жилками, иногда цельные, по краю с острыми крупными зубцами, или иногда удвоенно зубчатые, или почти вырезанные, или лировидно-перистонадрезанные, на черешках 1–2.5 см дл.; прицветные листья узкие, ланцетные, 2 см дл., 0.5 см шир., на черешках 2–4 мм дл. или более, верхние в соцветии линейные, 7 мм дл., 0.7 мм шир., сидячие, острые, голые или иногда рассеянно железисто-волосистые. Цветки на цветоножках 1–2 (5) мм дл., покрытых, как и цветоносы, железистыми, мелкими, бурыми волосками, по 1–6 или по 1–2 (3) в полузонтиках на цветоносах 0.2–0.5 см дл., в узкометельчатом соцветии 7–25 см дл., (1) 2–3 см шир.; прицветники линейные или линейно-ланцетные, 1.5–3 (4) мм дл., железисто-опушенные, острые. Чашечка 2 мм дл., голая или в основании покрытая рассеянными железистыми волосками, с округлыми пурпуровыми долями 1.3 мм дл., 1.8 мм шир., по краю узкопленчатыми. Венчик темно-пурпуровый, 6–8 мм дл., 2.5 мм шир., верхняя губа его с округлыми, в основании суженными, более темно окрашенными лопастями, которые в 1.5–2 раза длиннее боковых, более бледных, полосатых лопастей нижней губы. Тычинки выставляющиеся, нити их железисто-волосистые, пыльники темно-пурпуровые; стаминодий ланцетный или продолговатый, длина его в 2–2.5 раза превышает ширину, тупой, выемчатый или иногда заостренный. Завязь яйцевидная, темнокоричневая, 1.5 мм дл., 1.2 мм шир. Столбик в 1.5 раза длиннее завязи. Коробочка шаровидно-яйцевидная, (4) 5–6.5 мм дл., 3.5 мм шир., зеленовато- или фиолетово-бурая. Семена продолговато-эллиптические, 1–1.2 мм дл., 0.5–0.7 мм шир., темно-коричневые.
«Флора Узбекистана», 2-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 2 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation. - Aniqlagich · Key
- Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →
Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases
Scrophularia turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (40)
- Scrophularia altaica
- Scrophularia badghysi
- Scrophularia botschanzevii Bochantsev chechakguli
- Scrophularia canescens Ko‘kimtir chechakgul
- Scrophularia czapandaghi
- Scrophularia czernjakowskiana
- Scrophularia dshungarica
- Scrophularia fedtschenkoi
- Scrophularia frigida
- Scrophularia glabella Deyarlibargsiz chechakgul
- Scrophularia gontscharovii Goncharov chechakguli
- Scrophularia griffithii Griffit chechakguli
- Scrophularia heucheriflora Toshmaydagul chechakgul
- Scrophularia integrifolia Yaxlitbarg chechakgul
- Scrophularia kabadianensis Kabadion chechakguli
- Scrophularia kamelinii
- Scrophularia kiriloviana Kirilov chechakguli
- Scrophularia kjurendaghi
- Scrophularia kurbanovii
- Scrophularia leucoclada Oqshoxlangan chechakgul
- Scrophularia litvinovii
- Scrophularia nikitinii
- Scrophularia nodosa
- Scrophularia nuraniae
- Scrophularia pamirica
- Scrophularia pamiroalaica Pomir-Oloy chechakguli
- Scrophularia potaninii
- Scrophularia pruinosa
- Scrophularia rosulata
- Scrophularia rudolfii Kamelin chechakguli
- Scrophularia sangtodensis Sangtuda chechakguli
- Scrophularia scabiosifolia
- Scrophularia scoparia Chiviqsimon chechakgul
- Scrophularia striata Yo‘lli chechakgul
- Scrophularia strizhoviae
- Scrophularia tadshikorum
- Scrophularia talassica
- Scrophularia umbrosa Soya chechakguli
- Scrophularia vvedenskyi Vvedenskiy chechakguli
- Scrophularia xanthoglossa Sariqtilchali chechakgul