O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Scrophularia xanthoglossaBoiss.

Sariqtilchali chechakgul · Норичник желтоязычковый

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Scrophulariaceae
Tartib · Order
Lamiales
Turkum · Genus
Scrophularia
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Sariqtilchali chechakgul
Ruscha nomi · Russian name
Норичник желтоязычковый
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
foydalanilmaydi (not used, per source)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Diagn. Pl. Orient. 12: 38 (1853)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 9-tom, 215-bet (vol. 9, p. 215)
Yashash joylari · Habitat
Toshloq, shag‘alli yonbag‘irlar, qoyalar
Stony, gravelly slopes, rocks
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Past tog‘lar, o‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Low mountains, mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi aprel–may
Flowering Apr–May
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Pomir-Oloy (tizmalar Turkiston, Nurota, Zarafshon, Hisor, Kuhitang), Kopetdog‘, Badxiz
Pamir-Alai (ranges Turkestan, Nurata, Zarafshan, Hissar, Kugitang), Kopet Dag, Badkhyz
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik o‘simlik yog‘ochlanuvchi asosida, 40–60 (80) cm balandlikda, tuksiz, zangori-yashil. Poyalar ko‘p sonli, to‘g‘ri yoki biroz yuqoriga ko‘tarilgan, shoxlanuvchi. Pastki barglar teskari-tuxumsimon-ponasimon, 1–1.8 cm uzunlikda, 0.9 cm kenglikda, o‘tmas, yelpig‘ichsimon, tishli yoki kesik, barg bandilar 0.5–2 cm uzunlikda; qolgan patsimon, 4 cm uzunlikda, 2 cm kenglikda, barg bandilar 2 cm uzunlikda, bo‘laklar ularning tishli, pastki 0.8–1 cm uzunlikda, 2 mm kenglikda, cho‘ziq, o‘tmas, yuqorigi bo‘laklar tor-nashtarsimon yoki chiziqsimon, 1.5 cm uzunlikda, 2.3 mm kenglikda, o‘tkir; gulyonbargli barglar chiziqsimon, o‘tkir, 0.5–1.7 cm uzunlikda, 0.7–1.3 mm kenglikda. Gullar ko‘p sonli, siyrak joylashgan, bandsiz yoki bezli-tukli gul bandilar 7 mm uzunlikda, 1–3da yarim-soyabonlarda shoxlangan, qisqa-bezli-tukli gul to‘pbandilarda, ro‘vaksimon, shoxlangan to‘pgullar 35 cm gacha uzunlikda, 3.6 (7) cm kenglikda; gulyonbarglar chiziqsimon, deyarli bigizsimon, 3.5 mm uzunlikda, pastki yon tishlarli, tuksiz. Kosacha 2 mm uzunlikda, tuksiz yoki ba’zan asosida bezli tuklarli, tuxumsimon bo‘laklar 1.8 mm uzunlikda va kenglikdali., keng tishli-oq-pardasimon-hoshiyali. Gultoj 5.5 mm uzunlikda, qo‘ng‘ir-qizil yoki to‘q-to‘q qirmizi, yuqorigi lab uning to‘q-qizil, yumaloq bo‘laklarli, asosida toraygan, pastki lablarning 3 marta oshuvchi yon bo‘laklarida. Changchilar chiqib turuvchi, changchi ipilar ularning siyrak bezli-tukli; staminodiy yirik, uchida yumaloq, asosida toraygan, uzunlik uning 1 / 3da kenglikdan qisqaroq, sarg‘ish, chetida sezilarli tishchalar. Tugunchak tuxumsimon, 1.2 mm uzunlikda, 1.5 mm kenglikda. Ustuncha tugunchakdan 4–5 marta uzunroq. Ko‘sak sharsimon, tuksiz, 3–3.5 mm uzunlikda va kenglikda., qisqa qiltiqli. Urug‘ cho‘ziq-elliptik, 1 mm uzunlikda, 0.7 mm kenglikda, to‘q-jigarrang.
Perennial plant becoming woody at the base, 40–60 (80) cm tall, glabrous, light blueish-green. Stems numerous, straight or slightly ascending, branching. Lower leaves ob-ovate-cuneate, 1–1.8 cm long, 0.9 cm wide, obtuse, fan-shaped, toothed or incised, on petioles 0.5–2 cm long; remaining pinnate, 4 cm long, 2 cm wide, on petioles 2 cm long, lobes their toothed, lower 0.8–1 cm long, 2 mm wide, oblong, obtuse, upper lobes narrow-lanceolate or linear, 1.5 cm long, 2.3 mm wide, acute; bracteal leaves linear, acute, 0.5–1.7 cm long, 0.7–1.3 mm wide. Flowers numerous, spaced, sessile or on glandular-hairy pedicels 7 mm long, along 1–3 in semi-umbels on branched, short-glandular-hairy peduncles, in paniculate, branched inflorescences up to 35 cm long, 3.6 (7) cm wide; bracts linear, almost awl-shaped, 3.5 mm long, lower with lateral teeth, glabrous. Calyx 2 mm long, glabrous or sometimes at the base with glandular hairs, with ovate lobes 1.8 mm long and wide., broadly toothed-white-membranous-bordered. Corolla 5.5 mm long, brown-red or dark-purple, upper lip its with dark-red, rounded lobes, at the base narrowed, in 3 times exceeding lateral lobes of lower lips. Stamens protruding, filaments their sparsely glandular-hairy; staminode large, at the apex rounded, at the base narrowed, length its on 1 / 3 shorter than the width, yellowish, along the margin with conspicuous small teeth. Ovary ovate, 1.2 mm long, 1.5 mm wide. Style 4–5 times longer than the ovary. Capsule globose, glabrous, 3–3.5 mm long and wide., with short awn. Seed oblong-elliptic, 1 mm long, 0.7 mm wide, dark-brown.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетнее растение деревенеющее в основании, 40–60 (80) см выс., голое, голубовато-зеленое. Стебли многочисленные, прямые или слегка восходящие, ветвящиеся. Нижние листья обратнояйцевидно-клиновидные, 1–1.8 см дл., 0.9 см шир., тупые, веерообразные, зубчатые или вырезанные, на черешках 0.5–2 см дл.; остальные перистые, 4 см дл., 2 см шир., на черешках 2 см дл., доли их зубчатые, нижние 0.8–1 см дл., 2 мм шир., продолговатые, тупые, верхние доли узколанцетные или линейные, 1.5 см дл., 2.3 мм шир., острые; прицветные листья линейные, острые, 0.5–1.7 см дл., 0.7–1.3 мм шир. Цветки многочисленные, расставленные, сидячие или на железисто-опушенных цветоножках 7 мм дл., по 1–3 в полузонтиках на разветвленных, короткожелезисто-опушенных цветоносах, в метельчатом, ветвистом соцветии до 35 см дл., 3.6 (7) см шир.; прицветники линейные, почти шиловидные, 3.5 мм дл., нижние с боковыми зубцами, голые. Чашечка 2 мм дл., голая или иногда в основании с железистыми волосками, с яйцевидными долями 1.8 мм дл. и шир., широко зубчато-белопленчато-окаймленными. Венчик 5.5 мм дл., буро-красный или темно-пурпуровый, верхняя губа его с темно-красными, округлыми лопастями, в основании суженными, в 3 раза превышающими боковые лопасти нижней губы. Тычинки выставляющиеся, нити их рассеянно железисто-опушенные; стаминодий крупный, на верхушке округлый, в основании суженный, длина его на 1/3 короче ширины, желтоватый, по краю с еле заметными зубчиками. Завязь яйцевидная, 1.2 мм дл., 1.5 мм шир. Столбик в 4–5 раз длиннее завязи. Коробочка шаровидная, голая, 3–3.5 мм дл. и шир., с коротким острием. Семена продолговато-эллиптические, 1 мм дл., 0.7 мм шир., темно-коричневые.

«Флора Узбекистана», 2-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 2 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Scrophularia turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (40)