O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Delphinium oreophilumHuth

Tog‘sevar isfarak · Живокость горолюбивая

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Ranunculaceae
Tartib · Order
Ranunculales
Turkum · Genus
Delphinium
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Tog‘sevar isfarak
Ruscha nomi · Russian name
Живокость горолюбивая
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
alkaloidli (alkaloid-bearing)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Delphinium rotundifolium
Birinchi chop etilgan · First published
Bot. Jahrb. Syst. 20: 412 (1895)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 3-tom, 171-bet (vol. 3, p. 171)
Yashash joylari · Habitat
Mayda tuproqli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar, qoyalar, ko‘chkilar, shag‘allar, morenalar, ko‘lning qirg‘oqi va daryo, sazlar, nam joy qor maydonilar atrofida, subalp va alp o‘tloq, archazorlar, трагакантово-типчаковые assotsiatsiyalar
Fine-earth, gravelly, stony slopes, rocks, screes, pebble beds, moraines, bank of lake and river, saz (wet saline ground), damp place near snowfields, subalpine and alpine meadow, juniper woodlands, трагакантово-типчаковые associations
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
O‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi iyun–oktabr, mevalashi iyul–sentabr
Flowering Jun–Oct, fruiting Jul–Sep
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tyan-Shan (Qirg‘iz Olatov, Susamir daryosining havzasi, Qarjontov, Pskom va Chotqol tizmalari), Pomir-Oloy (tizmalar Oloy, Zaolay, Turkiston, Zarafshon, Hisor, Pyotr I, Qorategin, Darvoz, Pomir, Shugnan)
Tian Shan (Kyrgyz Alatau, basin of river Susamyr, Karzhantau, Pskem and Chatkal ranges), Pamir-Alai (ranges Alai, Trans-Alai, Turkestan, Zarafshan, Hissar, Peter the Great, Karategin, Darvaz, Pamir, Shugnan)
O‘zbekistonda tarqalishi · Distribution in Uzbekistan
Barcha baland tog‘li tumanlar
All high-mountain districts
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik o‘simlik. Poyalar 30–60 cm balandlikda, silindrsimon, chiqib turuvchi qirralarsiz, zaif tukli, kam sonli yoyilgan tuklarli. Barglarning barg bandilari, to‘plangan asosida poya, uzun, birikishning joyida kengaygan, siyrak tukli; plastinka yumaloq-buyraksimon, yuqoridan deyarli tuksiz, pastdan tukli yanada kuchli (tomirlari bo‘ylab), ba’zan zich tukli ikkala tomon, 2.5–6.5 cm uzunlikda va 3.5–11 cm kenglikda, kesilgan o‘rtadan chuqurroq uch ustma-ustda bir-biri bir-biri bo‘laklarning chetlari, ular o‘rta yumaloq-teskari tuxumsimon yoki keng-teskari tuxumsimon, sayoz (chorak yoki uchdan birda o‘z uzunlik) kesikli uch yoki besh bo‘laklida, o‘z navbatida кончающихся ikki yoki uch keng-nashtarsimon, o‘tmas o‘tkirlashgan tishlar, shu bilan birga o‘rta tish har bir тройки boshqadan kattaroq (uchki tishlarning uzunliki taxminan uzunlikning uchdan biri bo‘lakli tashkil qiladi); yon bo‘laklar juda keng, o‘rtagacha yoki ozgina chuqurroq kesilgan ikki yoki uch bo‘laklar ikkinchida taxminan, напоминающие o‘rta bo‘lak birinchi taxminan. Shingil yirik va emas juda zich, ko‘p gulli; gulyonbarglar pastki gullarda tishli, yuqorigi gulyonbarglar chiziqsimon yoki chiziqsimon-nashtarsimon, gul bandlarilardan qisqaroq. Gul to‘pbandilar uzun, 1.5–5(7) cm uzunlikda, характерно va kuchli yoyilgan, yoysimon yuqoriga ko‘tarilgan, zich tukli tuklar turli, uzunlik; gulyonbargchalar zich va uzun oq-uzun tukli, tor-chiziqsimon. Gullar och binafsha-ko‘k; gulqo‘rg‘on bargchalari tuxumsimon yoki keng-tuxumsimon, 1.7–2 cm uzunlikda va 0.75–1.3 cm kenglikda, o‘tmas o‘tkirlashgan, tashqarida zich chalkashgan tuklarli, ichida deyarli tuksiz yoki zaif-uzun tukli, yuqorigi davom etgan deyarli gorizontal, o‘tmas o‘tkirlashgan va deyarli to‘g‘ri yoki zaif pastga qarab bukilgan shpora, 1.1–1.5 cm uzunlikda va 3 mm qalinlikda.
Perennial plant. Stems 30–60 cm tall, cylindrical, without protruding ribs, weakly hairy, with few spreading hairs. Petioles of leaves, concentrated at the base stem, long, in place of attachment broadened, sparsely hairy; blade roundish-reniform, above almost glabrous, below hairy more strongly (along the veins), sometimes densely hairy with both side, 2.5–6.5 cm long and 3.5–11 cm wide, dissected deeper than the middle on three overlapping each other on each other margins of lobes, from which middle roundish-obovate or broad-obovate, shallowly (on quarter or third own length) incised on three or five lobed, in turn кончающихся two or three broad-lanceolate, obtuse acute teeth, moreover middle tooth each тройки larger than other (length of terminal teeth constitutes approximately third of length of lobed); lateral lobes very broad, up to middle or a little deeper dissected on two or three lobes of second about, напоминающие middle lobe of first about. Raceme large and not very dense, many-flowered; bracts at lower flowers toothed, upper bracts linear or linear-lanceolate, shorter than pedicels. Peduncles long, 1.5–5(7) cm long, характерно and strongly spreading, arcuate upward ascending, densely hairy hairs different, length; bracteoles densely and long white-hairy, narrow-linear. Flowers lilac-blue; tepals ovate or broad-ovate, 1.7–2 cm long and 0.75–1.3 cm wide, obtuse acute, outside densely covered with tangled hairs, inside almost glabrous or weakly-hairy, upper continued in almost horizontal, obtuse acute and almost straight or weakly downward bent spur, 1.1–1.5 cm long and 3 mm thick.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетнее растение. Стебли 30–60 см выс., цилиндрические, без выступающих ребер, слабо опушенные, с немногочисленными оттопыренными волосками. Черешки листьев, сосредоточенных при основании стебля, длинные, в месте прикрепления расширенные, негусто опушенные; пластинка округло-почковидная, сверху почти голая, снизу опушенная более сильно (по жилкам), иногда густо опушенная с обеих сторон, 2.5–6.5 см дл. и 3.5–11 см шир., рассеченная глубже середины на три налегающие друг на друга краями доли, из которых средняя округло-обратнояйцевидная или широко-обратнояйцевидная, неглубоко (на четверть или треть своей длины) надрезанная на три или пять лопастей, в свою очередь кончающихся двумя или тремя широколанцетными, тупо заостренными зубцами, причем срединный зубец каждой тройки крупнее других (длина конечных зубцов составляет приблизительно треть длины лопастей); боковые доли весьма широкие, до середины или немного глубже рассечены на две или три доли второго порядка, напоминающие среднюю долю первого порядка. Кисть крупная и не очень густая, многоцветковая; прицветники у нижних цветков зубчатые, верхние прицветники линейные или линейно-ланцетные, короче цветоножек. Цветоносы длинные, 1.5–5(7) см дл., характерно и сильно оттопыренные, дугообразно вверх восходящие, густо опушенные волосками разной, длины; прицветнички густо и длинно беловолосистые, узколинейные. Цветки лиловосиние; листочки околоцветника яйцевидные или широкояйцевидные, 1.7–2 см дл. и 0.75–1.3 см шир., тупо заостренные, снаружи густо покрытые спутанными волосками, внутри почти голые или слабоволосистые, верхний продолжен в почти горизонтальный, тупо заостренный и почти прямой или слабо книзу согнутый шпорец, 1.1–1.5 см дл. и 3 мм толщ.

«Флора Узбекистана», 6-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 6 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Delphinium turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (62)