O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Heliotropium arguzioidesKar. & Kir.

Arguziyasimon xazoranggul · Гелиотроп аргузиевый

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Boraginaceae
Tartib · Order
Boraginales
Turkum · Genus
Heliotropium
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Arguziyasimon xazoranggul
Ruscha nomi · Russian name
Гелиотроп аргузиевый
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
alkaloidli (alkaloid-bearing), zaharli (poisonous), yem-xashakbop (forage), asal beruvchi (melliferous)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Heliotropium argusioides
Birinchi chop etilgan · First published
Bull. Soc. Imp. Naturalistes Moscou 15: 406 (1842)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 95-bet (vol. 8, p. 95)
Yashash joylari · Habitat
Qumli cho‘llar
Sandy deserts
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tekislik
Plain
Fenologiya · Phenology
Gullashi may–iyul, mevalashi iyun–avgust
Flowering May–Jul, fruiting Jun–Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Balxashbo‘yi, Betpaqdala, Orolbo‘yi Qoraqum, katta Barsuki, Kaspiyoldi pasttekisliki, Mo‘yinqum, Ustyurt, Mang‘ishloq, Qizilqum, Amudaryo daryosining vodiyi, Zeravshan daryosining vodiyi, Qarshi cho‘li, Surxon-Sherobod vodiyi, Qoraqum, Zauzboy, janubi-g‘arbiy Turkman pasttekisliki, Janubiy Tojiston past tog‘lari, Kopetdog‘, Katta Bolqon, Badxiz
Balkhash, Betpakdala, Aral Karakum, large Barsuki, Pre-Caspian lowland, Muyunkum, Ustyurt, Mangyshlak, Kyzylkum, valley of river Amu Darya, valley of river Zeravshan, Karshi steppe, Surkhan-Sherabad valley, Karakum, Zauzboy, southwestern Turkmen lowland, foothills of southern Tajikistan, Kopet Dag, Greater Balkhan, Badkhyz
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik o‘t arqonsimon, uzun, o‘rmalovchi ildizpoyali. Poyalar 20–40 cm balandlikda, mustahkam, kuchli shoxlangan, avval asosdan zich yumshoq tukli, kul rang, keyinroq pastda yalang‘ochlanuvchi va qoplangan oq отстающей ingichka po‘stloq. Barglar kul rang-yumshoq tukli barg bandilarda, teng 1 / 4 – / 2 plastinka; plastinka 1–2 cm uzunlikda, cho‘ziq-elliptik, cho‘ziq yoki tuxumsimon, kamdan-kam deyarli nashtarsimon, asosida ponasimon yoki yumaloq, biroz o‘tkir yoki o‘tmaslashgan, qattiq, biroz o‘ralgan chet, zich (pastdan zichroq) kul rang-yumshoq tukli, qisqa uzoqlashgan oddiy tuklardan, yashilroq-kul rangdan oq-kul ranggacha. Burama to‘pgullar poyalarning uchlarida va yanada kuchli novdalar qisqa, 0.5–1.5 cm uzunlikda, zich, bir tomonlama, ikki qatorli, juft, kam gullarli. Gullar mayda, yumshoq tukli. Kosacha uzoqlashgan kul rang-yumshoq tukli, 1.5–2 mm uzunlikda, 1 / 2 kesikli, bo‘laklargacha uning tuxumsimon, o‘tmasroq. Oq gultojning nayi tashqarida yopishgan-yumshoq tukli, 2–4 mm uzunlikda, butunlay silindrsimon yoki o‘rtasida biroz shishgan; gultoj yaprog‘i juda kichik, bo‘laklar uning tuxumsimon, jingalak-to‘lqinsimon. Chang xaltachasilar birikkan gultojning nayining o‘rtasida yoki ozgina balandroq uning, o‘tkir yoki o‘tmasroq, chiziqsimon-cho‘ziq, asosida yanada keng. Tumshuqcha 4 qirrali, cho‘zilgan konussimon, tuksiz yoki ozgina yumshoq tukli, ustunchadan 2 marta uzunroq yoki teng u. Yong‘oqchalar tuxumsimon, silliq yoki biroz do‘ngchali, uzun ipaksimonli, yuqoriga qaragan, oson yo‘qoladigan tuklar yoki tuksiz, 2–2.25 mm uzunlikda.
Perennial with cord-like, long, creeping rhizome. Stems 20–40 cm tall, strong, strongly branched, at first from base densely downy, grey, later at the bottom becoming bare and covered white отстающей thin bark. Leaves on grey-downy petioles, equal 1 / 4 – / 2 blade; blade 1–2 cm long, oblong-elliptic, oblong or ovate, more rarely almost lanceolate, at the base cuneate or rounded, somewhat acute or blunted, rigid, with slightly wrapped margin, densely (below denser) grey-downy, from short distant simple hairs, from greenish-grey up to white-grey. Helicoid cymes on apexes of stems and more strong shoots short, 0.5–1.5 cm long, dense, one-sided, two-ranked, paired, with few flowers. Flowers small, downy. Calyx distant grey-downy, 1.5–2 mm long, up to 1 / 2 incised, lobes its ovate, bluntish. Tube of white corolla outside appressed-downy, 2–4 mm long, completely cylindrical or in the middle slightly inflated; limb very small, lobes its ovate, curly-wavy. Anthers attached at middle of tube of corolla or a little higher its, acute or bluntish, linear-oblong, at the base more broad. Stigma 4-angled, elongated conical, glabrous or a little downy, 2 times longer than the style or equal it. Nutlets ovate, smooth or slightly tuberculate, covered with long silky, upward facing, easily wearing off hairs or glabrous, 2–2.25 mm long.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетник со шнуровидным, длинным, ползучим корневищем. Стебли 20–40 см выс., крепкие, сильно ветвистые, вначале от основания густо пушистые, серые, позднее внизу оголяющиеся и покрытые белой отстающей тонкой корой. Листья на серопушистых черешках, равных 1 /4– /2 пластинки; пластинка 1–2 см дл., продолговато-эллиптическая, продолговатая или яйцевидная, реже почти ланцетная, при основании клиновидная или округлая, островатая или притупленная, жесткая, со слегка завернутым краем, густо (снизу гуще) серопушистая, от коротких отстоящих простых волосков, от зеленовато-серой до бело-серой. Завитки на верхушках стеблей и более сильных побегах короткие, 0.5–1.5 см дл., плотные, односторонние, двурядные, парные, с немногими цветками. Цветки мелкие, пушистые. Чашечка отстояще серопушистая, 1.5–2 мм дл., до 1 /2 надрезанная, лопасти ее яйцевидные, туповатые. Трубка белого венчика снаружи прижато-пушистая, 2–4 мм дл., совершенно цилиндрическая или посередине слегка вздутая; отгиб очень маленький, доли его яйцевидные, курчаво-волнистые. Пыльники прикреплены у середины трубки венчика или немного выше ее, острые или туповатые, линейно-продолговатые, у основания более широкие. Рыльце 4-гранное, удлиненно коническое, голое или немного пушистое, в 2 раза длиннее столбика или равное ему. Эремы яйцевидные, гладкие или чуть бугорчатые, покрытые длинными шелковистыми, вверх обращенными, легко стирающимися волосками или голые, 2–2.25 мм дл.

«Флора Узбекистана», 4-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 4 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Heliotropium turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (26)