O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Heliotropium olgaeBunge

Olga xazorangguli · Гелиотроп Ольги

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Boraginaceae
Tartib · Order
Boraginales
Turkum · Genus
Heliotropium
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Olga xazorangguli
Ruscha nomi · Russian name
Гелиотроп Ольги
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
bir yillik o‘t (annual herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
alkaloidli (alkaloid-bearing), zaharli (poisonous)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Trudy Imp. S.-Peterburgsk. Bot. Sada 3(1): 114 (1874)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 96-bet (vol. 8, p. 96)
Yashash joylari · Habitat
Xilma-xil rangli jinslarning yer yuziga chiqqan joylari, toshloq, shag‘alli yonbag‘irlar, shag‘allar, konglomeratlar, qumli, gilli cho‘llar, tog‘ oldi tekisliklar
Outcrops of variegated rocks, stony, gravelly slopes, pebble beds, conglomerates, sandy, clayey deserts, foothill plains
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tekislik, tog‘ oldi
Plain, foothills
Fenologiya · Phenology
Gullashi iyun–iyul, mevalashi iyul–avgust
Flowering Jun–Jul, fruiting Jul–Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Sirdaryo daryosining vodiyi, Qoratog‘ ortidagi tekisliki, Qizilqum (Tuzkan ko‘li), Farg‘ona vodiyi, Toshkent atrofidagi cho‘li, Mirzacho‘l, Tyan-Shan (tizmalar Talas, Farg‘ona, tutashgan Norin daryosining havzasiga, Qoratog‘, Susamir, Chotqol, Qurama, Mo‘g‘ultov, Uzun-axmat), Pomir-Oloy (tizmalar Turkiston, Oloy, Nurota, Vaxsh daryosining vodiyi, Janubiy Tojiston past tog‘lari)
Valley of river Syr Darya, Trans-Karatau plain, Kyzylkum (lake Tuzkan), Fergana valley, Tashkent chul, Mirzachul, Tian Shan (ranges Talas, Fergana, adjoining to basin of river Naryn, Karatau, Susamyr, Chatkal, Kurama, Mogoltau, Uzun-akhmat), Pamir-Alai (ranges Turkestan, Alai, Nurata, valley of river Vakhsh, foothills of southern Tajikistan)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Bir yillik o‘t 10–40 cm balandlikda, poya o‘tsimon, mustahkam, tik, deyarli yoki aynan asos shoxlangan, yoyilgan mustahkam novdalarli, kamdan-kam oddiy, yarim yopishgan yumshoq tukli-uzun tukli. Barglarning barg bandilari plastinkadan 2 marta qisqaroq, oxirgi 1–3 cm uzunlikda, tuxumsimon yoki yumaloq-tuxumsimon, asosida yumaloq yoki biroz yurak shaklli, o‘tmas, qattiq, ajinli, yuqoridan yashil yoki yashilroq, pastdan ko‘pincha baxmalsimon-kul rang yoyilgandan, ayniqsa tomirlari bo‘ylab zich tukcha va tomirlar orasida nuqtali-bezli. Burama to‘pgullar cho‘zilgan, yakka yoki juft, kamdan-kam 3–4, bir tomonlama, ikki qatorlida, avval ancha zich, keyinroq yanada uzun va siyrak, 5 cm gacha uzunlikda. Kosachabarglar emas to‘kiladigan, опадания mevadan keyin chetga og‘gan, deyarli yulduzsimon yoyilgan, cho‘zilgan, chiziqsimon, o‘tmas, uzoqlashgan-kul rang-uzun tukli, gul 2–2.5 mm uzunlikda. Gultoj nayi 6–10 mm uzunlikda, tashqarida va ichkaridan yumshoq tukli; gultoj yaprog‘i (4)5–8 mm diametrda, o‘tmas tuxumsimon yoyilgan bo‘laklarli. Tumshuqcha ustunchadan 2–3 marta uzunroq. Yong‘oqchalar tuxumsimon, silliq, tuksiz, 1.5 mm uzunlikda.
Annual 10–40 cm tall, stem herbaceous, strong, erect, almost or from the very base branched, with spreading strong shoots, more rarely simple, semi-appressed downy-hairy. Petioles of leaves 2 times shorter than the blade, last 1–3 cm long, ovate or roundish-ovate, at the base rounded or slightly cordate, obtuse, rigid, wrinkled, above green or greenish, below more often velvety-grey from spreading, especially along the veins dense down and between veins dotted-glandular. Helicoid cymes elongated, solitary or paired, more rarely along 3–4, one-sided, two-ranked, at first rather dense, later more long and loose, up to 5 cm long. Sepals not deciduous, after опадания fruit spreading, almost stellate spread, elongated, linear, obtuse, distant-grey-hairy, in flower 2–2.5 mm long. Corolla tube 6–10 mm long, outside and inside downy; limb (4)5–8 mm in diameter, with obtuse ovate extended lobes. Stigma 2–3 times longer than the style. Nutlets ovate, smooth, glabrous, 1.5 mm long.
Asl matn (ruscha) · Russian originalОднолетник 10–40 см выс., стебель трявянистый, крепкий, прямостоячий, почти или от самого основания ветвистый, с оттопыренными крепкими побегами, реже простой, полуприжато пушисто-волосистый. Черешки листьев в 2 раза короче пластинки, последняя 1–3 см дл., яйцевидная или округло-яйцевидная, при основании округлая или слегка сердцевидная, тупая, жесткая, морщинистая, сверху зеленая или зеленоватая, снизу чаще бархатисто-серая от оттопыренного, особенно по жилкам густого пушка и между жилками точечно-железистая. Завитки удлиненные, одиночные или парные, реже по 3–4, односторонние, двурядные, вначале довольно густые, позднее более длинные и рыхлые, до 5 см дл. Чашелистики не опадающие, после опадания плода отклоненные, почти звездчато распростертые, удлиненные, линейные, тупые, отстоящесероволосистые, в цвету 2–2.5 мм дл. Трубка венчика 6–10 мм дл., снаружи и изнутри пушистая; отгиб (4)5–8 мм в диам., с тупыми яйцевидными простертыми долями. Рыльце в 2–3 раза длиннее столбика. Эремы яйцевидные, гладкие, голые, 1.5 мм дл.

«Флора Узбекистана», 4-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 4 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Heliotropium turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (26)