O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Heliotropium lasiocarpumFisch. & C.A.Mey.

Tukmeva xazoranggul; Choycho‘b; Tuyaqorin · Гелиотроп опушенноплодный

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Boraginaceae
Tartib · Order
Boraginales
Turkum · Genus
Heliotropium
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Tukmeva xazoranggul; Choycho‘b; Tuyaqorin
Ruscha nomi · Russian name
Гелиотроп опушенноплодный
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
bir yillik o‘t (annual herb)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
alkaloidli (alkaloid-bearing), zaharli (poisonous), begona o‘t (weed)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Index Seminum (LE, Petropolitanus) 4: 38 (1838)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 97-bet (vol. 8, p. 97)
Yashash joylari · Habitat
Qumli, gilli cho‘llar, tog‘ oldi tekisliklar, lyossli, mayda tuproqli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar, shag‘allar, daryoning vodiyi
Sandy, clayey deserts, foothill plains, loess, fine-earth, gravelly, stony slopes, pebble beds, valley of river
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tog‘ oldi
Foothills
Fenologiya · Phenology
Gullashi may–iyul, mevalashi iyun–avgust
Flowering May–Jul, fruiting Jun–Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Qozog‘iston past tepaliklari, Orolbo‘yi Qoraqum, Emba yassi tog‘liki, Sarisuv daryosining quyi oqimi va Chu, Mang‘ishloq, Qoratog‘ oldi tog‘ oldi tekislik, Qizilqum, Sirdaryo daryosining vodiyi, Amudaryo, Surxondaryo, Farg‘ona vodiyi, Toshkent atrofidagi cho‘li, Mirzacho‘l, Qarshi cho‘li, Zauzboy, Tyan-Shan (Zailiy Olatov, Chu-Ili tog‘lari, Chu daryosining vodiyi va yoki, tizmalar Qirg‘iz Olatov, Qoratog‘, Ugom, Pskom, Qurama, Mo‘g‘ultov), Pomir-Oloy (Oloy vodiyi, tizmalar Oloy, Turkiston, Zarafshon, Hisor, Bobotog‘, Zirabulak tog‘lari, Janubiy Tojiston past tog‘lari), Kopetdog‘, Katta Bolqon, Badxiz
Kazakhstan small hills, Aral Karakum, Emba plateau, lower reaches of river Sarysu and Chu, Mangyshlak, Pre-Karatau foothill plain, Kyzylkum, valley of river Syr Darya, Amu Darya, Surkhandarya, Fergana valley, Tashkent chul, Mirzachul, Karshi steppe, Zauzboy, Tian Shan (Trans-Ili Alatau, Chu-Ili mountains, valley of river Chu and or, ranges Kyrgyz Alatau, Karatau, Ugam, Pskem, Kurama, Mogoltau), Pamir-Alai (Alai valley, ranges Alai, Turkestan, Zarafshan, Hissar, Babatag, Zirabulak mountains, foothills of southern Tajikistan), Kopet Dag, Greater Balkhan, Badkhyz
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Bir yillik o‘t 10–40 cm balandlikda. Poya tik turuvchi, kulrang yopishgan tuklanishdan, deyarli asosdan shoxlangan. Barglar pastki barg bandilarda, teng plastinka, yuqorigi barglarning barg bandilari yanada qisqa, teng 1 / 2 – / 3 plastinka; plastinka 10–50 mm uzunlikda, tuxumsimon-cho‘ziq, o‘tmas yoki biroz o‘tkirlashgan, asosida ponasimon toraygan, yuqoridan yashilroq, qisqa qattiq tukli, pastdan keskin chiqib turuvchi tomirlar, qisqa qattiq tuklarli, o‘tirgan do‘ngchalarda. Burama to‘pgullar yakka yoki juft, ba’zan 3–4, bir tomonlama, ikki qatorlida, gullarda ancha zich, mevalaganda cho‘zilgan, 2–5 cm uzunlikda. Kosacha 2.5 mm uzunlikda, bo‘laklar cho‘ziqli, o‘tmasroq, zich tukli, keyinroq biroz kattalashadigan. Gultoj oqish, nay 3 mm uzunlikda, tashqarida yumshoq tukli, gultoj yaprog‘ining bo‘laklari yumaloq-tuxumsimon, naydan 3 marta qisqaroq, oraliq tishlar aniq yaqqol, o‘tkir. Chang xaltachasilar birikkan pastda nayning o‘rtasi. Tumshuqcha konussimon, biroz yumshoq tukli, ustunchadan uzunroq. Yong‘oqchalar tuxumsimon, 2–2.2 mm uzunlikda, qisqa va zich yumshoq tukli.
Annual 10–40 cm tall. Stem erect, greyish from appressed pubescence, almost from base branched. Leaves lower on petioles, equal blade, petioles of upper leaves more short, equal 1 / 2 – / 3 blade; blade 10–50 mm long, ovate-oblong, obtuse or slightly acute, at the base cuneate narrowed, above greenish, shortly rigid hairy, below with sharply protruding veins, with short rigid hairs, sessile on tubercles. Helicoid cymes solitary or paired, sometimes along 3–4, one-sided, two-ranked, at flowers rather dense, in fruit elongated, 2–5 cm long. Calyx 2.5 mm long, with lobes of oblong, bluntish, densely hairy, later slightly enlarging. Corolla whitish, tube 3 mm long, outside downy, lobes of limb roundish-ovate, 3 times shorter than the tube, intermediate teeth distinctly pronounced, acute. Anthers attached below middle of tube. Stigma conical, slightly downy, longer than the style. Nutlets ovate, 2–2.2 mm long, shortly and densely downy.
Asl matn (ruscha) · Russian originalОднолетник 10–40 см выс. Стебель прямостоящий, сероватый от прижатого опушения, почти от основания ветвистый. Листья нижние на черешках, равных пластинке, черешки верхних листьев более короткие, равные 1 /2– /3 пластинки; пластинка 10–50 мм дл., яйцевидно-продолговатая, тупая или слегка заостренная, у основания клиновидно суженная, сверху зеленоватая, коротко жестко опушенная, снизу с резко выступающими жилками, с короткими жесткими волосками, сидящими на бугорках. Завитки одиночные или парные, иногда по 3–4, односторонние, двурядные, при цветах довольно плотные, при плодах удлиненные, 2–5 см дл. Чашечка 2.5 мм дл., с долями продолговатыми, туповатыми, густо опушенными, позднее слегка увеличивающимися. Венчик беловатый, трубка 3 мм дл., снаружи пушистая, доли отгиба округло-яйцевидные, в 3 раза короче трубки, промежуточные зубцы ясно выраженные, острые. Пыльники прикреплены ниже середины трубки. Рыльце коническое, слегка пушистое, длиннее столбика. Эремы яйцевидные, 2–2.2 мм дл., коротко и густо пушистые.

«Флора Узбекистана», 4-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 4 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Heliotropium turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (26)