Heliotropium dasycarpumLedeb.
Sochmeva xazoranggul · Гелиотроп волосистоплодный
Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
- Oila · Family
- Boraginaceae
- Tartib · Order
- Boraginales
- Turkum · Genus
- Heliotropium
- O‘zbekcha nomi · Uzbek name
- Sochmeva xazoranggul
- Ruscha nomi · Russian name
- Гелиотроп волосистоплодный
- Kelib chiqishi · Origin
- Mahalliy · Native
- Endemizm · Endemism
- Yo‘q · No
- Hayotiy shakli · Life form
- ko‘p yillik o‘t (perennial herb)
- Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
- alkaloidli (alkaloid-bearing), zaharli (poisonous), yem-xashakbop (forage), begona o‘t (weed)
- O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
- —
- IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
- NE Baholanmagan · Not Evaluated
- Sinonimlar · Synonyms
- Heliotropium transoxanum
- Birinchi chop etilgan · First published
- Pl. Nov. Casp.-Cauc. : 11 (1831)
- Markaziy Osiyoda · In Central Asia
- O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
- Aniqlash manbasi · Identification source
- Определитель растений Средней Азии · 8-tom, 93-bet (vol. 8, p. 93)
- Yashash joylari · Habitat
- Qumli cho‘llar, xilma-xil rangli jinslarning yer yuziga chiqqan joylari
Sandy deserts, outcrops of variegated rocks - Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
- Tekislik, tog‘ oldi
Plain, foothills - Fenologiya · Phenology
- Gullashi iyun–iyul, mevalashi iyun–avgust
Flowering Jun–Jul, fruiting Jun–Aug - O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
- Alakol botiqi, Balxashbo‘yi cho‘llari, Kaspiyoldi pasttekisliki, Mo‘yinqum, Sarisuv daryosining vodiyi va Sirdaryo, Ustyurt, Mang‘ishloq, Qoratog‘ oldi tog‘ oldi tekislik, Qizilqum, Zeravshan daryosining vodiyi, Qarshi cho‘li, Surxon-Sherobod vodiyi, Qoraqum, Zauzboy, Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (Chu-Ili tog‘lari, tizmalar Zailiy Olatov, Qirg‘iz Olatov, Qoratog‘, Qurama, Mo‘g‘ultov), Pomir-Oloy (Turkiston, Nurota tizmalari, Kuhitang, Bobotog‘), Janubiy Tojiston past tog‘lari, Kopetdog‘, katta va Kichik Bolqon
Alakol depression, Balkhash deserts, Pre-Caspian lowland, Muyunkum, valley of river Sarysu and Syr Darya, Ustyurt, Mangyshlak, Pre-Karatau foothill plain, Kyzylkum, valley of river Zeravshan, Karshi steppe, Surkhan-Sherabad valley, Karakum, Zauzboy, Dzungarian Alatau, Tian Shan (Chu-Ili mountains, ranges Trans-Ili Alatau, Kyrgyz Alatau, Karatau, Kurama, Mogoltau), Pamir-Alai (Turkestan, Nurata ranges, Kugitang, Babatag), foothills of southern Tajikistan, Kopet Dag, large and Lesser Balkhan - Manba · Source
- «Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
- Morfologik tavsif · Morphological description
- Ko‘p yillik o‘t yo‘g‘on, yog‘ochlanganli, дающим bir necha ildizning poyalari. Poyalar 20–50 cm balandlikda, yuqorida yoki asos chetga og‘gan -dan yoki yoyilgan-ikki shoxli-shoxlangan, mustahkam, pastda keyinroq yog‘ochlanadigan, лупящейся po‘stloqli, yashil, siyrakli, bandsiz tuklarning do‘ngchalarida, yoki kulrang, ayniqsa yuqorida, yanada zich yarim yopishgan tuklar. Barglar barg bandilarda, teng yarmi yoki plastinkaning uchdan biri, yuqorigi deyarli bandsiz; plastinka 1–2 cm uzunlikda yoki maydaroq, tuxumsimon yoki cho‘ziq, asosida ko‘pincha yumaloq, kamdan-kam ponasimon, biroz o‘tkir, qattiq, biroz qalinlashgan, o‘ralgan chet, keskin bo‘rtib turuvchi pastdan tomirlar, yashil, deyarli tuksiz yoki siyrakli, bandsiz qillarning do‘ngchalari yoki bir oq do‘ngchalarda, yoki kul rang, ayniqsa pastdan, yanada ingichka yopishgan qilli tuklar. Burama to‘pgullar novdalarning uchlarida yakka yoki juft, juda siyrak, 3–10 gullarli, tez cho‘zilgan, shunday -ki pastki gullar uzoq uzoqlashgan yuqorigi, bir tomonlamadan, biroz завитые. Gullar pastki uzun, teng kosachada yoki yanada uzun bandlar, yuqorigi bandsiz. Kosacha 2–3 mm uzunlikda, yashil yoki kul rang-yumshoq tukli, bo‘lakchalar uning tuxumsimon yoki cho‘ziq, o‘tkir yoki o‘tmasroq, mevalaganda ozgina kattalashgan va chetga og‘gan, опадания mevalardan keyin bir necha qo‘ng‘iroqsimon va yulduzsimon yoyilgan. Gultoj nayi 3–5 mm uzunlikda, tashqarida zich, pastga qaragan yumshoq tukli, kamdan-kam deyarli tuksiz, ichkaridan tuksiz; gultoj yaprog‘i kichkina, bo‘lakchalar uning yanada keng asos chiziqsimon, o‘tkir yoki chiziqsimon-bigizsimon, naydan 2–6 marta qisqaroq, asosida (keng qismda) burmali yoki hatto hosil qiluvchi промежуткахda tishlar orasida qaragan ichkariga halqa gultoj yaprog‘i, gullashdan keyin ichkariga qayrilgan. Tumshuqcha cho‘zilgan-konussimon, ozgina yumshoq tukli, deyarli teng uzun tukli, ba’zan tuksiz ustuncha yoki 2 martada uning oshuvchi. Chang xaltachasilar birikkan nayning o‘rtasida yoki yaqinroq tomoqqa. Yong‘oqchalar tuxumsimon, silliq, qoplangan pastga yopishgan uzun ipaksimon tuklar yoki tuksiz, 3.5–4 mm uzunlikda zich
Perennial with thick, woody, дающим along several stems of root. Stems 20–50 cm tall, at the top or from base spreading -or spreading-forked-branched, strong, at the bottom later becoming woody, with лупящейся bark, green, covered with sparse, sessile on tubercles of hairs, or greyish, especially at the top, from more dense semi-appressed hairs. Leaves on petioles, equal half or third of blade, upper almost sessile; blade 1–2 cm long or smaller, ovate or oblong, at the base more often rounded, more rarely cuneate, somewhat acute, rigid, with slightly thickened, wrapped margin, with sharply prominent below veins, green, almost glabrous or covered with sparse, sessile on tubercles of bristles or one white tubercles, or grey, especially below, from more thin appressed bristly hairs. Helicoid cymes on ends of shoots solitary or paired, very loose, with 3–10 flowers, often elongated, so that lower flowers far remote from upper, one-sided, slightly завитые. Flowers lower on long, equal calyx or more long stalks, upper sessile. Calyx 2–3 mm long, green or grey-downy, lobules its ovate or oblong, acute or bluntish, in fruit a little enlarged and spreading, after опадания fruits several campanulate and stellate spread. Corolla tube 3–5 mm long, outside densely, downward facing downy, more rarely almost glabrous, inside glabrous; limb small, lobules its from more broad base linear, acute or linear-awl-shaped, 2–6 times shorter than the tube, at the base (in broad part) plicate or even forming in промежутках between teeth facing inward ring limb, up to and after flowering inward recurved. Stigma elongated-conical, a little downy, almost equal hairy, sometimes glabrous style or in 2 times its exceeding. Anthers attached in middle of tube or closer to throat. Nutlets ovate, smooth, covered downward appressed long silky hairs or glabrous, 3.5–4 mm long denseAsl matn (ruscha) · Russian original
Многолетник с толстым, деревянистым, дающим по несколько стеблей корнем. Стебли 20–50 см выс., вверху или от основания отклоненно- или растопыренно-вильчато-ветвистые, крепкие, внизу позднее древеснеющие, с лупящейся корой, зеленые, покрытые редкими, сидячими на бугорках волосками, или сероватые, особенно вверху, от более густых полуприжатых волосков. Листья на черешках, равных половине или трети пластинки, верхние почти сидячие; пластинка 1–2 см дл. или мельче, яйцевидная или продолговатая, при основании чаще округлая, реже клиновидная, островатая, жесткая, со слегка утолщенным, завернутым краем, с резко выдающимися снизу жилками, зеленая, почти голая или покрытая редкими, сидячими на бугорках щетинками или одними белыми бугорками, или серая, особенно снизу, от более тонких прижатых щетинистых волосков. Завитки на концах побегов одиночные или парные, очень рыхлые, с 3–10 цветками, часто удлиненные, так что нижние цветки далеко отодвинуты от верхних, односторонние, слегка завитые. Цветки нижние на длинных, равных чашечке или более длинных ножках, верхние сидячие. Чашечка 2–3 мм дл., зеленая или серопушистая, дольки ее яйцевидные или продолговатые, острые или туповатые, при плодах немного увеличенные и отклоненные, после опадания плодов несколько колокольчато и звездчато распростертые. Трубка венчика 3–5 мм дл., снаружи густо, вниз обращенно пушистая, реже почти голая, изнутри голая; отгиб небольшой, дольки его из более широкого основания линейные, острые или линейно-шиловидные, в 2–6 раз короче трубки, при основании (в широкой части) складчатые или даже образующие в промежутках между зубцами обращенный внутрь кольцевой отгиб, до и после цветения внутрь загнутые. Рыльце удлинено-коническое, немного пушистое, почти равное волосистому, иногда голому столбику или в 2 раза его превышающее. Пыльники прикрепленные в середине трубки или ближе к зеву. Эремы яйцевидные, гладкие, покрытые вниз прижатыми длинными шелковистыми волосками или голые, 3.5–4 мм дл. плодный
«Флора Узбекистана», 4-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 4 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation. - Aniqlagich · Key
- Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →
Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases
Heliotropium turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (26)
- Heliotropium acutiflorum Tuyaqorin xazoranggul
- Heliotropium arguzioides Arguziyasimon xazoranggul
- Heliotropium bacciferum
- Heliotropium biannulatiforme Ikkixalqali xazoranggul
- Heliotropium bogdanii Bogdan xazorangguli
- Heliotropium bucharicum Buxoro xazorangguli
- Heliotropium chorassanicum
- Heliotropium dasycarpum subsp. transoxanum
- Heliotropium ellipticum Ellips xazoranggul
- Heliotropium europaeum
- Heliotropium fedtschenkoanum Fedchenko xazorangguli
- Heliotropium grande
- Heliotropium lasiocarpum Tukmeva xazoranggul
- Heliotropium litvinovii
- Heliotropium magistri
- Heliotropium micranthos Maydagulli beruniya
- Heliotropium micranthum
- Heliotropium olgae Olga xazorangguli
- Heliotropium parvulum
- Heliotropium pileiforme
- Heliotropium popovii
- Heliotropium ramosissimum
- Heliotropium seravschanicum
- Heliotropium sibiricum Sibir arguziyasi
- Heliotropium sogdianum Sug‘d arguziyasi
- Heliotropium supinum Yoyilgan piptoklayna