O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Ferula angreniKorovin

Angren kovragi; Tog‘shair · Ферула ангренская

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Ferula
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Angren kovragi; Tog‘shair
Ruscha nomi · Russian name
Ферула ангренская
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), polikarpik (polycarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
efir moyli (essential-oil), yem-xashakbop (forage), asal beruvchi (melliferous)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Ill. Monogr. Ferula : 61 (1947)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 307-bet (vol. 7, p. 307)
Yashash joylari · Habitat
Mayda tuproqli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar, ohaktoshlarning yer yuziga chiqqan joylari, ko‘chkilar, yirik o‘tli jamoa, tog‘ cho‘llar, archazorlar
Fine-earth, gravelly, stony slopes, outcrops of limestones, screes, tall-herb community, mountain steppes, juniper woodlands
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Low mountains, mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi may–iyun, mevalashi iyun–iyul
Flowering May–Jun, fruiting Jun–Jul
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tyan-Shan (Qurama tizmasi), Pomir-Oloy (Nurota tizmasi, Malguzar tizmasi)
Tian Shan (Kurama range), Pamir-Alai (range Nuratau, Malguzar range)
O‘zbekistonda tarqalishi · Distribution in Uzbekistan
Tizmalar Qurama, Nurota tizmasi, Malguzar
Ranges Kurama, Nuratau, Malguzar
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik polikarpik o‘simliklar 1–1.5 m balandlikda. Ildizlar o‘q; kaudekslar shoxlangan, qurigan barglarning tolasimon qoldiqlarili. Poyalar ingichka, asosida 1.3–1.6 cm diametrda, zich, tuksiz, o‘rtadan shoxlanuvchi; shoxlar navbatma-navbat yoki ko‘pincha yaqinlashgan, qarama-qarshi yoki halqali. Barglar erta so‘liydigan, yumshoq, g‘adir-budir qisqa tuklardan; ildiz oldi uzun barg bandilarda; barg plastinka shakli tuxumsimon, 20–40 cm uzunlikda, 15–30 cm kenglikda, ko‘p marta patsimon kesilgan; birlamchi segmentlar 2–3 mayda qo‘shimcha segmentlarli bandchalar 3.5–7 cm uzunlikda; uchki bo‘laklar 1–1.5 mm uzunlikda, chiziqsimon yoki tor-chiziqsimon, o‘tmasroq, emas kiruvchi bir-biri bir-biri; pastki poya o‘xshash ildiz oldi, yuqorigili deyarli to‘liq reduksiyalangan plastinkalar; ularning barg qini shishgan, charmsimon, tuxumsimon, tuksiz, poyani o‘rab turuvchi. Markaziy soyabonlar bandlar 2 cm gacha uzunlikda, 6 cm gacha diametrda, 7–10 nurli; nurlar teng, 2.5–3 cm uzunlikda; yon soyabonlar 1–3da uzun bandlarda joylashgan; o‘ram yo‘q; kichik soyabonlar gullar 1.2–1.4da, mevalaganda 2.5 cm gacha diametrda, 8–10 gulli, juda qisqa pardasimon kichik o‘ramlarning bargchalari; gul bandilar 5–7 mm uzunlikda, deyarli teng, biroz qalinlashgan. Kosacha tishlari juda qisqa. Gulbarglar sariq, tuksiz, tuxumsimon, 1–1.4 mm uzunlikda, qisqa, toraygan va qayrilganli ichkariga uch. Stilopodiy piyolasimon, bo‘lakli chetli; ustuncha shoxilar 1–1.5 mm uzunlikda, qayrilgan. Mevalar kuchli siqilgan orqali, 12–16 mm uzunlikda, 5–7 mm kenglikda, shakli oval-cho‘ziq. Karpoforlar asosgacha ikki bo‘lakka bo‘lingan; komissura keng. Orqa qirra biroz chiqib turuvchi, chetki tor-qanotsimon. Ekzokarp maydadan, deyarli izodiametrik hujayralar; hujayralar субэпидермального mezokarpning qatlami kollenximali qalinlashishlar стенокli; gipendokarp 2–3 qatorlar prozenximalidan, zaif yog‘ochlashgan hujayralar. Chetki qirralarda mexanik sklerenximaning massivlari va 4–5 o‘tkazuvchi dastalar. Egatli kanalchalar yirik va mayda, 1–3da; komissural kanalchalar 6–10; 4–5 экстрафасцикулярных kanalchaning chetki qirralarida. Endosperm komissural tomonlarli yassi.
Perennial polycarpic plants 1–1.5 m tall. Roots tap; caudices branched, covered with fibrous remains of dead leaves. Stems thin, at the base 1.3–1.6 cm in diameter, dense, glabrous, from middle branching; branches alternate or more often approximate, opposite or whorled. Leaves early withering, soft, scabrous from short hairs; basal on long petioles; leaf blade in outline ovate, 20–40 cm long, 15–30 cm wide, repeatedly pinnatisect; primary segments with 2–3 small additional segments on petiolules 3.5–7 cm long; terminal lobes 1–1.5 mm long, linear or narrow-linear, bluntish, not extending each other on each other; lower cauline similar with basal, upper with almost completely reduced blades; their sheath inflated, leathery, ovate, glabrous, amplexicaul. Central umbels on stalks up to 2 cm long, up to 6 cm in diameter, 7–10-ray; rays equal, 2.5–3 cm long; lateral umbels arranged along 1–3 on long stalks; involucre absent; umbellules at flowers 1.2–1.4, in fruit up to 2.5 cm in diameter, 8–10-flowered, with very short membranous leaflets of involucels; pedicels 5–7 mm long, almost equal, slightly thickened. Calyx teeth very short. Petals yellow, glabrous, ovate, 1–1.4 mm long, with short, narrowed and recurved inward apex. Stylopodium bowl-like, with lobed margin; style branches 1–1.5 mm long, reflexed. Fruits strongly compressed with back, 12–16 mm long, 5–7 mm wide, in outline oval-oblong. Carpophores up to base bipartite; commissure broad. Dorsal rib slightly protruding, marginal narrow-wing-like. Exocarp from small, almost isodiametric cells; cells субэпидермального layer of mesocarp with collenchymatous thickenings стенок; hypendocarp from 2–3 rows of prosenchymatous, weakly lignified cells. In marginal ribs mechanical massifs of sclerenchyma and 4–5 conducting fascicles. Hollow canals large and small, along 1–3; commissural canals 6–10; in marginal ribs 4–5 экстрафасцикулярных canal. Endosperm with commissural sides flat.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетние поликарпики 1–1.5 м выс. Корни стержневые; каудексы разветвленные, покрытые мочаловидными остатками отмерших листьев. Стебли тонкие, при основании 1.3–1.6 см в диам., плотные, голые, от середины ветвящиеся; ветви очередные или чаще сближенные, супротивные или мутовчатые. Листья рано увядающие, мягкие, шероховатые от коротких волосков; прикорневые на длинных черешках; листовые пластинки в очертании яйцевидные, 20–40 см дл., 15–30 см шир., многократно перисторассеченные; первичные сегменты с 2–3 мелкими добавочными сегментами на черешочках 3.5–7 см дл.; конечные доли 1–1.5 мм дл., линейные или узколинейные, туповатые, не заходящие друг на друга; нижние стеблевые сходны с прикорневыми, верхние с почти полностью редуцированными пластинками; их влагалища вздутые, кожистые, яйцевидные, голые, стеблеобъемлющие. Центральные зонтики на ножках до 2 см дл., до 6 см в диам., 7–10-лучевые; лучи равные, 2.5–3 см дл.; боковые зонтики расположены по 1–3 на длинных ножках; обертки отсутствуют; зонтички при цветках 1.2–1.4, при плодах до 2.5 см в диам., 8–10-цветковые, с очень короткими пленчатыми листочками оберточки; цветоножки 5–7 мм дл., почти равные, слегка утолщенные. Зубцы чашечки очень короткие. Лепестки желтые, голые, яйцевидные, 1–1.4 мм дл., с короткой, суженной и загнутой внутрь верхушкой. Подстолбия чашевидные, с лопастным краем; стилодии 1–1.5 мм дл., отогнутые. Плоды сильно сжатые со спинки, 12–16 мм дл., 5–7 мм шир., в очертании овально-продолговатые. Карпофоры до основания двураздельные; комиссура широкая. Спинные ребра слегка выступающие, краевые узкокрыловидные. Экзокарп из мелких, почти изодиаметрических клеток; клетки субэпидермального слоя мезокарпа с колленхиматозными утолщениями стенок; гипэндокарп из 2–3 рядов прозенхимных, слабо лигнифицированных клеток. В краевых ребрах механические массивы склеренхимы и 4–5 проводящих пучков. Ложбиночные канальцы крупные и мелкие, по 1–3; комиссуральных канальцев 6–10; в краевых ребрах 4–5 экстрафасцикулярных канальца. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Ferula turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (107)