O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Ferula kareliniiBunge

Karelin kovragi; Qumsabzi · Ферула Карелина

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Ferula
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Karelin kovragi; Qumsabzi
Ruscha nomi · Russian name
Ферула Карелина
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), polikarpik (polycarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
efir moyli (essential-oil), asal beruvchi (melliferous), oziq-ovqatbop (food)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Schumannia karelinii
Birinchi chop etilgan · First published
Beitr. Fl. Russl. : 130 (1852)
bazionim · basionym: Ferula peucedanifolia Kar. & Kir., Bull. Soc. Imp. Naturalistes Moscou 12: 155 (1839)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 291-bet (vol. 7, p. 291)
Yashash joylari · Habitat
Qumli, gilli, shag‘alli cho‘llar, daryoning vodiyi, terrasalar, konuslar yotqiziqlar, chinklar
Sandy, clayey, gravelly deserts, valley of river, terraces, cones of outwash, chinks (escarpments)
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tekislik
Plain
Fenologiya · Phenology
Gullashi aprel–may, mevalashi may–iyun
Flowering Apr–May, fruiting May–Jun
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Turg‘ay botiqi (janubiy qism), Orolbo‘yi cho‘llari (katta va kichik Barsuki va boshqalar), Betpaqdala, Balxashbo‘yi cho‘llari, Alakol botiqi, Qoratog‘ ortidagi tog‘ oldi tekislik, Sirdari daryosining vodiyi, Toshkent atrofidagi cho‘li, Farg‘ona vodiyi, Mo‘yinqum, Qizilqum, Amudaryo daryosining vodiyi, Ustyurt, Qoraqum, janub-g‘arbiy-Turkman pasttekisliki, Jung‘or Olatov, Tyan-Shan (Chu-Ili tog‘lari), Pomir-Oloy (Kuhitang, Janubiy Tojiston past tog‘lari: Pyandja quyi oqimi va Vaxsha), Kopetdog‘
Turgai depression (southern part), Aral deserts (large and small Barsuki etc.), Betpakdala, Balkhash deserts, Alakol depression, Trans-Karatau foothill plain, valley of river Syrdari, Tashkent chul, Fergana valley, Muyunkum, Kyzylkum, valley of river Amu Darya, Ustyurt, Karakum, south-west-Turkmen lowland, Dzungarian Alatau, Tian Shan (Chu-Ili mountains), Pamir-Alai (Kugitang, foothills of southern Tajikistan: lower reaches Pyandzha and Vakhsha), Kopet Dag
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik polikarpik o‘simliklar 10–100 cm balandlikda. Ildizlar vertikal, urchuqsimon, tuganaksimon qalinlashishlarli, shoxlanuvchi; kaudekslar butun, barg qinining tolali qoldiqlarili va qurigan barglarning barg bandilari. Poyalar 2–5 mm diametrda asosida, yakka yoki soni 2, zich, egatli, deyarli aynan asos shoxlanuvchi, ko‘kimtir va butunlay tuksiz, kabi va barglar; shoxlar kuchli chetga og‘gan poyadan, pastki navbatma-navbat, yuqorigi halqalarda. Ildiz oldi barglar qisqa barg bandilar va uzun tor barg qinilarli, bo‘rtib turuvchi oq tomirlarli; barg plastinka 8–40 cm uzunlikda, 6–30 cm kenglikda, shakli uchburchak, ikki marta-uch marta patsimon kesilgan; birlamchi segmentlar bandchalar 2.5–6 cm uzunlikda; uchki bo‘laklar 2–20 mm uzunlikda, 0.5–1 mm kenglikda, odatda chiziqsimon, to‘g‘ri yoki o‘roqsimon egilgan, butun qirrali, yoki yuqorida ozgina kengaygan, tishli, крестовидно yoyilgan; poya kichikroq o‘lchamlar, tor barg qinilarli. Soyabonlar 6–12 cm diametrda, 5–23 nurli; nurlar 3–5 cm uzunlikda, biroz teng emas, tuksiz, qalinlashgan. O‘ramlar yo‘q; kichik soyabonlar zich, boshchasimon, 7–10 mm diametrda, 12–15 gulli; kichik o‘ramlar 5–10 keng-nashtarsimondan, chetida oq-pardasimon va kiprikli bargchalar. Gullar bandsiz. Kosacha tishlari 1–1.5 mm uzunlikda, oq-pardasimon. Gulbarglar yashilroq-sariq, 1–1.5 mm uzunlikda, orqali biroz uzun tukli. Stilopodiy yopishgan-konussimon, ko‘tarilgan chetli; ustuncha shoxilar 1.5–2 mm uzunlikda, tez binafsha. Mevalar zich tukli ko‘p hujayrali tuklar, 10–20 mm uzunlikda, 5–10 mm kenglikda, shakli elliptik. Karpoforlar asosgacha ikki bo‘lakka bo‘lingan; komissura keng. Orqa qirra ipsimon, chetki tor-qanotsimon, 2 o‘tkazuvchi dastalarli. Mezokarpning parenximasi 3–5 слойная; gipendokarp 2–3 qatorli. Egatli va komissural kanalchalar mayda, 3–5da har bir egat va 5–10 komissural tomonda. Endosperm komissural tomonlarli yassi. N = 11.
Perennial polycarpic plants 10–100 cm tall. Roots vertical, fusiform, with tuberous thickenings, branching; caudices entire, covered with fibrous remains of sheath and petioles of dead leaves. Stems 2–5 mm in diameter at the base, solitary or numbering 2, dense, grooved, almost from the very base branching, glaucescent and completely glabrous, as and leaves; branches strongly spreading from stem, lower alternate, upper in whorls. Basal leaves with short petioles and long narrow sheaths, with prominent white veins; leaf blade 8–40 cm long, 6–30 cm wide, in outline triangular, twice-three times pinnatisect; primary segments on petiolules 2.5–6 cm long; terminal lobes 2–20 mm long, 0.5–1 mm wide, usually linear, straight or sickle-shaped curved, entire, or at the top a little broadened, toothed, крестовидно spreading; cauline smaller sizes, with narrow sheaths. Umbels 6–12 cm in diameter, 5–23-ray; rays 3–5 cm long, slightly unequal, glabrous, thickened. Involucres absent; umbellules dense, capitate, 7–10 mm in diameter, 12–15-flowered; involucels from 5–10 broad-lanceolate, along the margin white-membranous and ciliate leaflets. Flowers sessile. Calyx teeth 1–1.5 mm long, white-membranous. Petals greenish-yellow, 1–1.5 mm long, with back slightly hairy. Stylopodium appressed-conical, with raised margin; style branches 1.5–2 mm long, often violet. Fruits densely hairy multicellular hairs, 10–20 mm long, 5–10 mm wide, in outline elliptic. Carpophores up to base bipartite; commissure broad. Dorsal rib filiform, marginal narrow-wing-like, with 2 conducting fascicles. Parenchyma of mesocarp 3–5-слойная; hypendocarp 2–3-ranked. Hollow and commissural canals small, along 3–5 in each groove and 5–10 on commissural side. Endosperm with commissural sides flat. N = 11.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетние поликарпики 10–100 см выс. Корни вертикальные, веретеновидные, с клубневидными утолщениями, ветвящиеся; каудексы цельные, покрытые волокнистыми остатками влагалищ и черешков отмерших листьев. Стебли 2–5 мм в диам. при основании, одиночные или в числе 2, плотные, бороздчатые, почти от самого основания ветвящиеся, сизоватые и совершенно голые, как и листья; ветви сильно отклонены от стебля, нижние очередные, верхние в мутовках. Прикорневые листья с короткими черешками и длинными узкими влагалищами, с выдающимися белыми жилками; листовые пластинки 8–40 см дл., 6–30 см шир., в очертании треугольные, дважды-трижды перисторассеченные; первичные сегменты на черешочках 2.5–6 см дл.; конечные доли 2–20 мм дл., 0.5–1 мм шир., обычно линейные, прямые или серповидно изогнутые, цельнокрайние, или наверху немного расширенные, зубчатые, крестовидно растопыренные; стеблевые меньших размеров, с узкими влагалищами. Зонтики 6–12 см в диам., 5–23-лучевые; лучи 3–5 см дл., слегка неравные, голые, утолщенные. Оберток нет; зонтички плотные, головчатые, 7–10 мм в диам., 12–15-цветковые; оберточки из 5–10 широколанцетных, по краю белопленчатых и реснитчатых листочков. Цветки сидячие. Зубцы чашечки 1–1.5 мм дл., белопленчатые. Лепестки зеленовато-желтые, 1–1.5 мм дл., со спинки слегка волосистые. Подстолбия прижато-конические, с приподнятым краем; стилодии 1.5–2 мм дл., часто фиолетовые. Плоды густо опушенные многоклеточными волосками, 10–20 мм дл., 5–10 мм шир., в очертании эллиптические. Карпофоры до основания двураздельные; комиссура широкая. Спинные ребра нитевидные, краевые узкокрыловидные, с 2 проводящими пучками. Паренхима мезокарпа 3–5-слойная; гипэндокарп 2–3-рядный. Ложбиночные и комиссуральные канальцы мелкие, по 3 –5 в каждой ложбинке и 5–10 на комиссуральной стороне. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский. n=11.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Ferula turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (107)